| |||||
| |||||
|
معلم کلاس: دبستان 22بهمن خرمدره <<<سیری برخاطرات وتجربیات>>>
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
12فقره ازبدترین کارهایی که یک معلم می تواند درکلاس انجام دهد.»
«12فقره ازبدترین کارهایی که یک معلم می تواند درکلاس انجام دهد.»
1- پرهیز از لبخندزدن و رفتار مهربانانه با شاگردان:
اگر مجبورید که سال تحصیلی را علیرغم میل باطنی خود در کلاسی یا مدرسه ای با سختی آغاز کنید این مساله نباید به دانش آموزان القا شود.
2- دوست شدن با شاگردان وقتی که در کلاس هستید:
رفتار دوستانه لازمه ی تدریس موفق در کلاس است اما دوستی با شاگردان یک بده بستان پایاپای را می طلبد که این برای یک معلم صورت خوشی نخواهد داشت و شما را در شرایط سختی قرار خواهد داد.
3- توقف درس و درگیر کردن دانش آموزان به مسائل کم اهمیت:
هنگامی که دانش آموزان روی مسایل کم اهمیت با هم در گیر می شوند دیگر جایی برای رقابت سالم باقی نخواهد ماند.
4- تحقیر دانش آموزان و وادار آنان به کاری که شما از او می خواهید:
تحقیر تکنیک فوق العاده وحشتناک وزشتی است که یک معلم می تواندانجام دهد. ممکن است به قدری ناراحت وعصبانی شوند تادر جستجوی راه هایی برای تلافی کردن برآیند و این اعتماد آنان را به شما کم خواهد کرد.
5- فریاد زدن در کلاس:
وقتی فریادمی کشید شما مبارزه را باخته اید. این بدان معنا نیست که شما نباید گاهگاهی صدای خود را بلند کنید. اما معلمانی که مکرراً فریاد می زنند هرگز نخواهند توانست کلاس خود را به خوبی اداره کنند.
6- برخورد متفاوت با شاگردان:
عدالت در کلاس از اهم موضوعات تدریس و کلاسداریست. سعی کنید در کلاس نسبت به همه ی دانش آموزان نظر یکسان و عدالت محور داشته باشید هستیدوکودکانی وجود دارند که شما آن ها رابیش از دیگران دوست دارید اما باید سعی کنید هرگز این حالت درکلاس رخ ندهد.همه ی دانش آموزان را یکسان صدا بزنید. مجازات شاگردانی راکه دوست دارید کاهش ندهید
7- وضع قوانینی که اساساً ناعادلانه هستند:
بعضی وقت هاقوانین خود به خود می توانندشمارادرموقعیت های بدی قراردهند، مثلاً، اگر یک معلم قانونی وضع کند که براساس آن پس از زنگ هیچ کاری برای انجام دادن وجود نداشته باشد این قانون می تواند یک موقعیت مشکلی راایجاد کند حال اگریک شاگرددلیل منطقی داشته باشد چه می شود؟ از این گونه موقعیت ها باید به شدت پرهیز کرد.
8- سپردن کنترل خود به دست شاگردان:
هرتصمیمی درکلاس باید به دلایلی توسط شخص شما اتخاذ شود. به طور مثال شاگردان سعی می کنند ازدست امتحان رهاشوند.اما شمانباید بگذارید که چنین اتفاقی بیافتد مگر اینکه دلیل منطقی وجود داشته باشد.اگر شما به همه ی تقاضا ها جواب مثبت دهید وتسلیم شوید به راحتی کنترل کلاس را از دست خواهید داد.
9- غیبت و شکوه از همکاران و معلمان دیگر نزد دانش آموزان:
اغلب اتفاق می افتدکه شمامطالبی رااز شاگردان می شنوید درباره ی معلمانی که فکر می کنید تدریس خوبی ندارند اما شما باید ازبحث دراین مورد پرهیزکنید وایده های خود را به خود معلمان یا به مدیر انتقال دهید.آنچه که به شاگردانتان می گویید محرمانه نیست و پخش می شود.
10- نمره دادن بدون استدلال منطقی:
اطمینان حاصل کنید که قوانین هماهنگی برای نمره دادن دارید.اجازه ندهید شاگردان پس ازپایان کلاس جهت گرفتن نمره کامل شمارا به چالش بکشند زیرا این کارمشوق لازم (انگیزه لازم) رابرای انجام دادن کاری به موقع ازبین می برد. هنگام نمره دادن به تکالیف ازشیوه های عینی استفاده کنید این کاربه شما کمک می کند که دلایل منطقی برای نمرات دانش آموزان داشته باشید.
11- رفتن به کلاس بدون طرح درس و برنامه ی قبلی:
در حقیقت بهترین شیوه برای انجام تدریس شروع آن درذهن وسپس مروری برشیوه های گوناگون تدریس جهت گرفتن اطلاعات لازم می باشد. این کارفقط باداشتن طرح درس قبل ازکلاس انجام پذیر است.
12- استفاده از یک شیوه ی تکراری تدریس:
دانش آموزان این حالت راکسل کننده وخسته کننده می یابند به علاوه شمااحتمالاً دانش آموزانی را که می توانند از دیگرشیوه های تدریس بهره ببرند محروم می کنید.
هههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههههه ححححححححححححححححححححححححححححححححححححححححححححححححححححح چرا مدیران مدارس باید روان شناسی بدانند ؟
چه چیز از ما یک معلم خوب میسازد؟
معلمان خوب: • هدف دارند • منتظر موفقیت همه دانش آموزان هستند • تحمل ابهام را دارند • برای ارضای نیازهای بچهها تمایل به تغییر و هماهنگی دارند • از ندانستن ناراحت نمی شوند • به کارشان فکر میکنند • از مدلهای مختلف یاد میگیرند • از کار و شاگردانشان لذت میبرند
معلمان خوب هدف دارند شما نمی توانید به معنای کلی خوب باشید، بلکه باید در چیزی یا کاری خوب باشید. به عنوان معلم معنایش این است که بدانید دانش آموزانتان چه انتظاری دارند، و برای رسیدن به این انتظارات برنامه ریزی کنید، شما هم درباره آنچه در کلاستان رخ میدهد، بر پایه اهدافی که میخواهید به آنها برسید، انتظاراتی دارید. اگر میخواهید بچهها را برای اشتغال آماده کنید، از آنها وقت شناسی و توجه خوب انتظار دارید. اگر در یک کلاس کنکور تدریس میکنید، به توضیح شکل تست و کمک به بهبود مهارتهای امتحان دادن بچهها وقت میگذرانید و اگر میخواهید شاگردانتان در خواندن کتاب بهتر و جدی تر بشوند باید در کلاس وقتی برای خواندن و منابع و کتابهای لازم اختصاص بدهید.
معلمان خوب منتظر موفقیت همه دانش آموزان هستند این پارادوکس بزرگ تدریس است. اگر ما خودارزیابی مان را کاملاً بر پایه موفقیت شاگردانمان قرار بدهیم، حتماً ناامید خواهیم شد. در همه سطوح، به خصوص در آموزش بزرگسالان، فاکتورهای زیادی در زندگی دانش آموزان وجود دارد که نمی گذارد معلم موفقیت همه را تضمین کند. در عین حال، اگر ما با دیدگاهی جبری، دانش آموزانمان را به رفتار "دست من که نیست" واگذار کنیم، بچهها بی تعهدی ما را حس میکنند و ناامید میشوند. ولی ما میتوانیم با یک سوال ساده محیط شادی را درست کنیم: آیا من همه کارهایی را که میتوانستم در این کلاس، در این زمان، برای رسیدن به نیازهای همه بچه ها، برای رسیدن به همه موفقیت ممکن انجام بدهم، انجام داده ام؟ تا وقتی میتوانید بگویید "بله" ، شما محیط موفقیت را فراهم کرده اید.
معلمان خوب میتوانند با ابهام کنار بیایند یکی از بزرگترین چالش های تدریس از نبود بازخورد آنی و دقیق سرچشمه میگیرد. دانش آموزی که امروز در حال سر تکان دادن و زیرلب زمزمه کردن درس جبر از کلاس میرود، ممکن است فردا بگوید که موفقیت عالی ای در ریاضی به دست آورده و از درس دیروزتان تشکر کند. راهی برای پیش بینی دقیق نتایج بلند مدت کارمان وجود ندارد. اما گر ما در انتخاب استراتژی و محتوا هدف داشته باشد، و سعی در موفقیت همه دانش آموزان بکنیم کمتر دچار غافلگیری خواهیم شد و به جای آن، روی چیزهایی که میتوانیم کنترل کنیم تمرکز خواهیم کرد و اعتماد خواهیم داشت که آمادگی با فکر و تأمل احتمالاً نتایج خوبی خواهد داشت نه نتایج بد.
معلمان خوب برای رسیدن به نیازهای بچهها تغییر میکنند و منطبق میشوند آیا واقعاً میتوانیم ادعا کنیم در کلاس جغرافی درس داده ایم، در حالیکه هیچ کس مفاهیم تدریس ما را نفهمیده است؟ اگر هیچ کدام از دانش آموزانمان بیرون از کلاس کتاب به دست نگیرد، آیا ما واقعاً به آنها خواننده خوب بودن را آموخته ایم؟ ما اغلب به این جنبهها فکر نمی کنیم اما آنها در قلب تدریس مؤثر جا دارند. یک طرح درس عالی و یک درس عالی دو موضوع کلاً متفاوت هستند؛ وقتی یکی از آنها در پی دیگری اتفاق میافتد خیلی خوب است، اما همه میدانیم که این اتفاق هر روزی نیست. ما به بچهها درس میدهیم که یاد بگیرند و وقتی یاد نمی گیرند، باید استراتژی های تازه ایجاد کنیم، به راه های تازه فکر کنیم، و کلاً هر کاری که بتوانیم برای زنده کردن فرآیند یادگیری انجام دهیم. داشتن متدولوژی خوب، عالی است اما بهتر است بچه هایی داشته باشیم که در یادگیری خوب، شرکت میکنند.
معلمان خوب متفکر هستند این ویژگی شاید تنها خصوصیت مطمئن و مطلق تمام معلم های خوب است چون که بدون آن هیچ کدام از ویژگی هایی که گفتیم به رشد و بلوغ نمی رسد. معلم های خوب به طور عادی به کلاس شان، دانش آموزانشان، روش هایشان و محتوای تدریسشان فکر میکنند. آنها مقایسه میکنند و در تضاد بررسی میکنند، تمایزها و تشابهها را ترمیم میکنند، دوره میکنند، حذف میکنند و ذخیره میکنند. عدم موفقیت در مشاهده آنچه در کلاس رخ میدهد ما را از تدریس و فرآیند یادگیری جدا میکند و اگر خودمان جدا باشیم، چطور میتوانیم ارتباط پدید بیاوریم؟
معلمان خوب از ندانستن ناراحت نمی شوند اگر ما صادقانه و متفکرانه به آنچه در کلاس روی میدهد فکر کنیم، اغلب مشکلات و معماهایی را خواهیم یافت که نمی توانیم فوراً آنها را حل کنیم، سوالاتی که نمی توانیم پاسخ بدهیم. راینرماریاریکله در نامه هایش به یک شاعر جوان چنین نوشته است: "بکوش تا خود سوالات را دوست بداری چنانکه گویی آنها اتاقهایی با در بسته هستند یا کتابهایی که به زبانی بسیار غریبه نوشته شده اند. اکنون با سوالات بزی. شاید پس از این، روزی در آینده دور، اندک اندک و بدون توجه، بتوانی راهت را به سوی پاسخ زندگی کنی. " (1986 - صفحه 34 و 35) به همین ترتیب تدریس ما در صورتی سودمند است که بتوانیم اندکی با یک سوال زندگی کنیم، بیندیشیم و مشاهده کنیم و بگذاریم پاسخ سوال در جواب وضعیت خاصی که در آن هستیم، خود رشد میکند.
معلمان خوب الگوهای شخصیتی خوب دارند دوباره به سه معلم خوبتان فکر کنید. چطور نحوه تدریس خود شما، خودآگاه یا ناخود آگاه، توسط اعمال و رفتار آنها شکل گرفته است؟ به بدترین معلمی که داشتید فکر کنید. از چه چیزهایی مطلقاً پرهیز میکنید چون به یاد میآورید که چه اثر تخریب کننده ای بر شما و هم شاگردی هایتان داشته اند؟ ما تدریس را به تدریج یاد میگیریم و ایدهها و رفتارها را به آرامی از بسیاری از منابع جذب میکنیم. تا به حال چند فیلم دیده اید که شخصیت معلم در آنها حضور داشته است، و چطور این فیلمها به شما الگو داده اند؟ ما همیشه از تأثیرات خوب و بد روی تدریسمان آگاه نیستیم. با اندیشیدن به الگوهای تدریس و نحوه گرفتنشان بهتر میتوانیم با چالش های جدید تطبیق و تغییر کنیم.
معلمان خوب از کارشان و دانش آموزانشان لذت میبرند این نکته بدیهی به نظر میرسد، اما به همین سادگی هم فراموش میشود. معلمانی که از کار و بچهها لذت میبرند با انگیزه اند، انرژی دارند و خلاق هستند. در نقطه مقابل لذت، بی حوصلگی است؛ وضعیتی که هیچ کس در آن جرقه ای از علاقه نمی یابد. توجه داشته باشید که لذت بردن از کار و لذت بردن از دانش آموزان دو چیز جداگانه است. تمرکز زیاد بر روی محتوا ممکن است به بچهها حس بی ارتباطی، سوء تفاهیم یا جاماندگی بدهد. توجه بیش از حد روی دانش آموزان، بدون توجه به محتوا، باعث میشود دانش آموزان حس خوب و مفهوم شدن داشته باشند اما ممکن است کمکی به آنها در کسب اهداف آموزشی با سرعت مناسب نکند. به دست آوردن تعادل بین این دو نقطه حدی به زمان و توجه نیاز دارد و باید با دقت مشاده کنید با دقت ارزیابی کنید و روی یافته هایتان کار کنید. میل دارم با شعری از لائوتسه، حکیم چینی و صاحب کتاب تائوته چینگ نتیجه گیری کنم. من در تمام این سالها نسخه ای از آن را همراه خودم داشته ام و پیام آن را هم مفید و هم چالش برانگیز یافته ام. این شعر به ما یادآوری میکند که تدریس خوب وضعیتی ثابت و ایستا نیست بلکه فرآیندی دائمی است. ما هر روز برای معلم بهتر شدن فرصت داریم و معلم خوب آن کسی است که فرصتها را از دست نداده است.
من تنها سه چیز برای یاد دادن دارم
سادگی ، صبر، رحم
با سادگی در اعمال و افکار
تو به سرچشمه بودن بر میگردی
با صبوری با دوست و دشمن
تو با بودن همه چیز هماهنگ میشوی
و با رحیم بودن نسبت به خودت
با هر آن چیز در جهان ، آشتی میکنی
[ پنجشنبه سی و یکم اردیبهشت 1388 ] [ 5:2 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
روابط انسانی در مدارس
مقدمه: آنچه در حیات انسانی حائز اهمیت است نیاز به همزیستی با یکدیگر و روابط انسانی است . روابط انسانی موهبتی است که در انسان به ودیعه گذاشته شده تا بتوانند یکدیگر را درک کنند و با هم زندگی کنند . روابط انسانی سرمنشأ رفع همه نیازهای انسانی است . در سایه ی روابط انسانی روان انسان ، تلطیف می یابد ، استعدادش می شکفد و به بار می نشیند . تعلیم ، تغییر در رفتار است و مدرسه جولانگاه تغییر و تبدیل است . پایه و اساس تغییر هم عشق و محبت است که در روابط انسانی محقق می گردد . تا مدیر با معلم ، مدیر با دانش آموز ، مدیر با اولیاء و … رابطه برقرار نکند چگونه می تواند احساسات و عواطف خود را بدانها منتقل کند و موجب تغییر گردد ؟ از عوامل مهمی که بر روابط انسانی در آموزشگاه اثری غیر قابل انکار دارد شرایط و جو حاکم بر مدرسه است و مدیر به عنوان هماهنگ کننده ، در ایجاد جو مسئولیتی سنگین تر دارد .
روابط انسانی : روابط انسانی به مطالعه راه های ایجاد زمینه ها و شرایط مناسب برای زندگی و رشد افراد می پردازد . محیط و شرایط مناسب به وضعیت و یا موقعیتی اطلاق می شود که در آن افراد بتوانند از طریق دست یافتن به نیاز های منطقی خود رشد کنند ، رشدی که در راستای فطرت آن ها ست . در نهایت ، استعداد و توانایی های بالقوه آنان را شکوفا می کند به طوری که با ویژگی های موجود زنده سازگاری داشته باشد .
جو : «جو» مجموعه ای از حالات ، خصوصیات یا ویژگی های حاکم بر یک محیط یا فضای آموزشی مانند مدرسه است که آن را قابل اعتماد یا غیر قابل اعتماد ، جاذب یا دافع ، رعب آور یا آرام بخش ، بازدارنده یا محرک ، خلاق یا راکد و . . . می سازد و موجب می گردد ، مدارس یک مقطع تحصیلی ، با اینکه از یک دستورالعمل و آئین نامه آموزشی ابلاغ شده تبعیت می کنند دارای جوی متفاوت باشند . مشاهده شده است عواملی مانند ویژگی های اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، عمرانی و غیره در دو مدرسه نسبتاً نزدیک در یک مقطع تحصیلی کاملاً مشابهت داشته باشند لاکن جو حاکم بر آن ها متفاوت است . در بین دانش آموزان و کارکنان (معلمان و کادر اداری) و حتی اولیا اصطلاحاتی چون جو سالم ، جو ناسالم ، جو باز ، جو بسته ، جو مسموم و مانند آن مورد استفاده قرار می گیرد ، که به نوعی بر روابط انسانی حاکم بر مدارس حکایت میکند .
جو باز و سالم : جوی است که افراد در آن احساس آزادی می کنند و خود را در تصمیم گیری ها و سرنوشت مدرسه شریک می دانند . در این جو با اعتقاد به اجرای دستورالعمل ها و قوانین اداری شیوه های مناسب برای رشد آموزشی و تربیتی مدرسه اتخاذ می گردد . زمینه برای رشد استعدادها و خلاقیت افراد فراهم بوده و نوعی صمیمیت و احساس پشتیبانی و حمایت در محیط وجود دارد .
جو بسته و ناسالم : جوی ست که افراد از نظر فکری و رفتاری محدودیت هایی دارند بطوریکه در داخل مدرسه نمی توانند خارج از مرز های تعیین شده اظهار نظر و رفتار کنند . قوانین و دستورالعمل ها به صورت آزار دهنده و بازدارنده بر افراد تحمیل می شوند بطوریکه رنجش در افراد بوجود می آید . در این جو ، نه تنها خلاقیت و نوآوری افراد رشد نمی کند بلکه دردسر آور است . فرد خود را جدای از مدرسه می بیند و احساس حمایتی از آن در وی ایجاد نمی شود .
جو مسموم : جوی است که علاوه بر بسته بودن و عدم اعتماد ، افراد به یکدیگر مظنون هستند و به کنجکاوی در احوال یکدیگر می پردازند و ایجاد آسیب از سوی دیگران را احساس می کنند . آسیب پذیری عاطفی ، اجتماعی و روانی در چنین جوی بسیار زیاد است . بر چسب و تهمت زدن ، کاری رایج به حساب می آید و وحشت از حضور در محیط بر افراد حاکم می شود . نتیجه چنین جوی معمولاً خستگی ، فرسودگی و بیزاری در افراد است .
رابطه حسنه : رابطه ی مثبت و هدفداری که با درک متقابل نیازها ، احساسات و عواطف یکدیگر با هم در تعامل بوده و از این رابطه نوعی احساس رضایت و خرسندی در افراد ایجاد می شود . درک احساسات و بیان و انتقال آن دروازه ی برقراری رابطه انسانی است . چه بسا انسانهای خوش قلبی که توانایی بیان و انتقال احساسات خود را به دیگر افراد ندارند و در عوض انسانهای متظاهری که با بیان احساسات خود در برقراری رابطه موفق هستند . بنابراین سنگ زیر بنای ایجاد روابط حسنه در یک محیط آموزشی ، شناخت نیازها و احساسات افراد و توانایی برای بیان احساسات متقابل و انتقال آن به افراد است . مدیر برای ایجاد جوی مثبت باید احساسات و عواطف افرادی که با آنها در ارتباط است را بشناسد و در روابط خود ، توجه لازم به آن احساسات را داشته باشد .
اصول مهم درایجاد روابط حسنه از سوی مدیر مدرسه : 1- مدیر باید سعی کند پس از شناسایی احساسات خود ، احساسا ت منفی و متعارض (احساس منفی مانند : احساس ترس ، گناه ، رنج ، پوچی ، عدم اعتماد ، دشمنی ، عدم پذیرش و احساس متعارض حالتی که فرد نمی تواند افکار و احساسات خود را یک سویه سازد . مانند : شادی و غم ، رضایت و عدم رضایت و غیره) خود را به طریق منطقی از بین ببرد و احساسات مثبت (مانند : امنیت ، شادی ، پذیرش ، اعتماد به نفس ، ارزشمندی ، محبت ، حق شناسی) را جایگزین آنها سازد و این اصل را بکار گیرد که تا «من» نگرش و احساس مثبتی به دیگران نداشته باشم نمی توانم با آنان رابطه برقرار کنم (اصل داشتن نگرش مثبت) . 2- مدیر باید به این اصل اعتقاد داشته باشد که انسانها در شرایط عادی و معمولی احساسات و عواطف خود را به همان شکلی به او منتقل می کنند که مدیر احساسات و عواطفش را به آنان منتقل کرده است (اصل تعادل مبادله) . 3- مدیر باید توانایی بروز یا توقف انتقال عواطف و احساساتش را آن گونه که بهترین نتیجه را بتواند بگیرد داشته باشد (اصل کنترل احساسات و عواطف) . 4- مدیر باید بتواند با بهره گیری از الفاظ ، کلمات ، جملات ، حرکات ، ایما و اشاره احساسات و عواطف خود را توصیف کند به طوری که طرف مقابل عواطف و احساسات مثبت مدیر را به خوبی درک کند . داشتن روحی لطیف و ستایشگر نسبت به انسان ها و همه مظاهر خلقت ، در تحقق این امر کمک می کند (اصل انتقال عواطف و احساسات) .
قوانین و فنون کلی در روابط حسنه : قانون اول : با دیگران آن چنان رفتار کنید که مایلید با شما رفتار کنند . انتظار گوش دادن ، بررسی مشکل ، رفتاری مناسب همراه با کرامت ، اغماض ، حداقل انتظاری است که در روابط انسان ها وجود دارد .
قانون دوم : قانون ناگزیری (چاره نداشتن) انسان الزاماً نمی تواند همه چیز را به همان شکلی که خود می خواهد داشته باشد و یا آن را به هر شکلی که می خواهد تغییر دهد . با رعایت این قانون بجای گریز و فرار از امر ناخواسته بهتر است بگوئیم که چگونه می توان با وضعیت موجود ساخت و با او زندگی کرد و بالاخره چگونه می شود از او چیزی بهتر ساخت ؟
قانون سوم : قانون دوری از جدال و ستیزه جدال و ستیزه حتی درگیری لفظی سبب از دست دادن حرمت ، ارزش و احترام هر دو طرف مجادله می شود که به سادگی نمی توان آن را جبران کرد . مدیر نباید در هیچ موردی اهمیت و ارزش خود را طوری دستخوش تهدید قرار دهد که ناچار شود برای حفظ آن با طرف مخالف به ستیز برخیزد . زیرا عاقبت الامر وضعی برای هر دو طرف بوجود می آید که عقب نشینی بدون از دست دادن احترام برای هیچ یک میسر نخواهد بود .
الف ـ عوامل ایجاد و تحکیم روابط انسانی از دیدگاه کیمبل : - ایجاد جو اعتماد و اطمینان ، دوستی و محبت - احساس آزادی بیان ، افکار و عقاید ، احساس تعلق به مدرسه - راز داری مدیر ، اغماض از بعضی از خطاها - رعایت عدالت در رفتار (تشویق و تنبیه) ، رعایت ادب و نزاکت ، طرز سخن گفتن - احترام به افکار و احساسات فرد و شناخت احساسات و انعکاس درک احساس ، حفظ خونسردی و متانت در مسائل بحرانی ، مخصوصاً بحث های عاطفی - از صمیم دل دلسوزی کردن ، سعی و کوشش برای بر آوردن نیازها و رفع گرفتاری های افراد - برقرارکردن روابط غیر رسمی و صمیمی بر مبنای نقاط مشترک - ایجاد محیط برای بروز و پرورش استعدادها و شکوفایی آنها - کاربرد به جا و به موقع از قدرت و اختیار و دوری از افراط و تفریط در کاربرد آنها - توانایی خود را به جای دیگران قرار دادن و درک مشکلات و مسائل از دید طرف مقابل
ب ـ علایم و نشانه های وجود اختلال در روابط انسانی : - وجود بی نظمی و لاابالی گری ، عدم توجه و یا سرپیچی از قوانین و دستورات اداری . - وجود بی تفاوتی نسبت به مدیر ، پیدایش گروه های مختلف با دید و نظرات متعارض - عدم هماهنگی بین افراد مدرسه در رابطه با اهداف سازمان - دلیل تراشی های بی مورد کارکنان ، وجود اشتباهات ، ضایعات ، حوادث در محیط کار - وجود غیبت های غیر ضروری با تمسک به قوانین و یا تمارض ، افزایش نقل و انتقالات بی مورد - عدم اعتماد نسبت به سازمان و مدیریت در مورد خیر خواهی نسبت به کارکنان - وجود تملق ، چاپلوسی ، مبالغه و تظاهر ، وجود احساس خستگی و کسالت و عدم رغبت بین کارکنان - وجود ترس از تنبیهات بزرگ و غیر منطقی به دلیل اشتباهی کوچک و غیرعمدی - وجود دوگانگی در گفتار و کردار ، وجود غیبت و نفاق و رفتار منافقانه - وجود گلایه بین کارمندان و کارکنان از مدیریت - احساس عدم امنیت شغلی ، احساس عدم تعلق فرد به سازمان و سازمان به فرد - احساس بی اهمیت بودن در سازمان و مؤثر نبودن و عدم مشارکت در تصمیمات
از اساسی ترین کارهای مدیر در راستای ایجاد جوی سالم و شرایطی مناسب ، ایجاد احساس خوشحالی و رضایت خاطر در معلمین (کارکنان) ، دانش آموزان و اولیا است .
راه ایجاد رابطه حسنه با معلمین (کارکنان) : در این جهت توجه مدیر به موارد زیر معطوف می گردد : احترام به شخصیت و افکار معلمین با تشکیل جلسات جهت بیان ایده و نظرات و جلب مشارکت آنان و تشویق آنها به فعالیت های اجتماعی در راستای ایجاد روابط نزدیک ، صمیمی و دوستانه . داشتن رفتار مناسب (با وقار ، متین و سنجیده در حد شأن جو تربیتی مدرسه و مورد قبول) ، توجه به مشکلات آنان و تلاش برای رفع مشکلات
راه ایجاد رابطه حسنه با دانش آموزان : احترام به شخصیت دانش آموز به نحوی که در دانش آموز احساس تعلق و پذیرفته شدن ایجاد گردد . با هر دانش آموز منصفانه و عادلانه رفتار شود . دانش آموز احساس کند که مدیر و معلمان دوستان او هستند . دانش آموز بداند که احساسات و توانایی هایش مورد توجه مدرسه است .
راه ایجاد رابطه حسنه با اولیا : مدیر با شناخت ارزش و نقش خانواده در شکوفائی استعدادها ، تربیت ، آموزش و چگونگی ارتباط آنها با مدرسه زیربنایی ترین گام را در ایجاد رابطه حسنه با اولیا بر می دارد . مدیر با شناخت ویژگی ها و خصوصیات اجتماعی ، سیاسی ، مذهبی ، اخلاقی و فرهنگی جامعه و خانواده در جلب مشارکت اولیا ، با شرکت دادن آنان در وظایف ، مسئولیت ها و عملیات تلاش کند به طوری که نتیجه آن ، احساس تعلق و مؤثر بودن باشد . در این مسیر نیز باید کلید اصلی ارتباط و حلقه اتصال خانه و مدرسه یعنی دانش آموز را دریافت . مدیر باید بداند که اصل اساسی استحکام رابطه با اولیا بر پایه پیوند های روانی ، عاطفی و فکری است . بیان احساسات مثبت و سازنده و دلسوزی نسبت به سر نوشت دانش آموزان و ایجاد نگرش مثبت در اولیا نسبت به مدیریت و مدرسه راهی مؤثر در برقراری روابط انسانی است
[ پنجشنبه سی و یکم اردیبهشت 1388 ] [ 4:48 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
ارزشیابی در آموزش و پرورش · مقدمه باید این مطلب مهم را در نظر داشت که جوامع پیشرفته بشری با عنایت به توسعه آموزش و پرورش خود توانسته اند پله های ترقی و توسعه همه جانبه را به پیمایند.در توسعه آموزش و پرورش ملاکها و فاکتورهای متعددی نقش دارند .مهمترین آن نظام ارزشیابی در آموزش می باشد .آموزش را می توان به عنوان فرایند کنش متقابل معلم و دانش آموز تعریف کرد که به موجب آن تجارب مناسب یادگیری برای رسیدن دانش آموزان به هدف های آموزش و پرورش فراهم می شود . در آموزش و پرورش سنتی ارزشیلبی به عنوان آخرین حاقه های فرایند یاددهی ،یادگیری تلقی می شود که در پایان دوره آموزشی برای جدا کردن دانش آموزان با توانایی یادگیری متفاوت به کار می رفت . امروزه ارزشیابی را بخش جدایی ناپذیر فرایند یاددهی - یادگیری می داند که همراه با آموزش و در ارتباط تنگا نتگ با آن ، به گونه ای مستمر انجام می گیرد و به جای تاکید بر طبقه بندی دانش آموزان و مقایسه آنان با یکدیگر ، هدایت یادگیری آنان را مرکز توجه خود قرار می دهد. به منظورنظام بخشی به فعالیت های ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان با توجه به رویکردها ونگرش های نوین درتعلیم وتربیت.اصول زیرتحت عنوان (اصول حاکم برارزشیابی پیشرفت تحصیلی ) تعیین شده است. 1- جدایی ناپذیری ارزشیابی ازفرایند یاددهی-یادگیری: ارزشیابی دانش آموزان باید به عنوان بخش جدایی ناپذ یر فرآیند یاددهی-یادگیری ونه به عنوان نقطه پایانی آن تلقی شود. 2- استفاده ازنتایج ارزشیابی دربهبود فرآیند یاددهی-یادگیری واصلاح برنامه ها وروشها. هدف غایی ارزشیابی ، اصلاح وبهبود فرآیند یاد دهی-یادگیری است ونتایج ارزشیابی ها بایددراصلاح برنامه ها وروشها مورداستفاده قراگیرد. 3- هماهنگی میان هدف ها محتوا روش های یاددهی-یادگیری و فرآیند ارزشیابی: در ارزشیابی باید تناسب و هماهنگی بین هدف ها، محتوا و روش های یاددهی-یادگیری مربوط به هردرس مورد توجه قرار گیرد. 4- توجه به آمادگی دانش آموزان: در طراحی و اجرای انواع برنامه های ارزشیابی باید به آمادگی های جسمانی ، عقلی ، عاطفی و روانی دانش آموزان توجه شود0 5- توجه به رشد همه جانبه دانش آموزان: در ارزشیابی باید به جنبه های مختلف رشد بدنی، عقلی ،عاطفی، اجتماعی، اخلاقی و حرکتی دانش آموزان توجه شود0 6- توجه همه جانبه به دانش ها، نگرش ها و مها رت ها: در ارزشیابی، متناسب با محتوای آموزش و پرورش باید به حیطه دانش ها، نگرش ها و مهارتهای دانش آموزان توجه شود0 7- توجه به ارزشیابی دانش آموز از یادگیری های خود (خود ارزشیابی): در ارزشیابی باید شرایطی فراهم شود که دانش آموز نیز بتواند از یادگیریها و عملکرد های خود و دیگر دانش آموزان ارزشیابی کند0 8- ارزشیابی از فعالیتهای گروهی: در نظام ارزشیابی ،علاوه بر ارزش یابی فردی، باید از فعالیتهای گروهی نیز ارزشیابی به عمل آید0 9- توجه به فر آیند های فکری منتهی به تولید پاسخ: در ارزشیابی باید علاوه بر پاسخ نهایی، به فرآیندی که منجر به تولید پاسخ شده است توجه کرد0 10- ( تاکید بر نو آوری و خلاقیت ): در ارزشیابی باید با تاکید بر روش حل مساله ، زمینه رشد و شکوفایی دانش آموزان را فراهم کرد. 11- تنوع روش ها و ابزار های اندازه گیری و سنجش پیشرفت تحصیلی: با توجه به اهداف ، ماهیت و نوع موارد ارزشیابی ، از انواع مختلف روش ها و ابزارهای ارزشیابی (مانند پرسش های شفاهی ،آزمون های عملی ،انواع پرسش های عینی و انشایی، روشهای مشاهده رفتار ، پوشه های مجموعه کار ، ارایه مقالات و طرح ها ، گزارش مربوط به فعالیت های تحقیقاتی ، ارزشیابی عملکردی ، ارزشیابی مستمر ، انواع دست ساخته ها ، روش خود سنجی و ...) استفاده می شود. 12- استفاده از انواع ارزشیابی: در فر آیند یاددهی- یادگیری لازم است با توجه به هدف ها ، محتوا و روش های تدریس از انواع ارزشیابی ها ( از قبیل تشخیصی، تکوینی، مجموعی، هنجار مرجع، هدف مرجع ، درونی، بیرونی ، ملی و ...) استفاده شود. 13- استقلال مدرسه ومعلم در فرآیند ارزشیابی: در فرآیند ارزشیابی باید استقلال مدرسه و معلم در چار چوب سیاست های کلی آموزش و پرورش حفظ شود. 14- اصل رعایت قواعد اخلاقی و انسانی در ارزشیابی: به موجب این اصل ، ارزشیابی باید به گونه ای سازماندهی و اجرا شود که موجب خدشه دار شدن حقوق ، تعاملات انسانی ، اعتماد به نفس و سلامت روانی دانش آموز یا معلم نگردد. 15- اصل توجه به تفاوت های فردی: در انجام ارزشیابی پیشرفت تحصیلی می بایست به تفاوت های فردی دانش آموزان توجه شود. 16- ضرورت هماهنگی در تحقق اصول ارزشیابی: در به کارگیری اصول فوق الذکر باید میان سازمانها ، مراکز ، ادارات، واحدها و سایر بخش های مسئول ارزشیابی در مورد روش ها ، ابزارها، معیار ها و برنامه های اندازه گیری و سنجش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، تعهد و هماهنگی کامل وجود داشته باشد.
تعریف ارزشیابی: ارزشیابی در آموزش و پرورش تعاریف متعددی دارد. 1-کرونباخ ( cronbach) :ارزشیابی را جمع آوری و به کار گیری اطلاعات در جهت اتخاذ تصمیم برای یک برنامه آموزشی تعریف می کند. ( شیرازی،علی، ص 236) 1. بی بای ( Beeby) : ارزشیابی را فراگرد جمع آوری و تفسیر منظم شواهدی که در نهایت به قضاوت ارزشیابی نظر به این که به اقدام شخصی بیانجامد ، می داند. ابعاد این تعریف : جمع آوری شواهد ، تفسیر ، قضاوت و تصمیم گیری است. ( شیرازی ، علی ،ص 236) 2. استا فل بیم : ارزشیابی رافرایند، تعیین کردن ( Delineating) ، به دست آوردن ( Obtaining) و فراهم ساختن ( Providing) اطلاعات مفیدی برای قضاوت در تصمیم گیری ها تعریف کردند. انواع ارزشیابی الف : اسکریون ( scriven) ارزشیابی ها را بر دو نوع ارزشیابی پایانی و تکوینی تقسیم می کند. 1- ارزشیابی پایانی ( sammative Evaluation) : ارزشیابی که در مدارس متداول است و شامل ارزشیابی آخر سال یا دوره دانش آموزان برنامه یا روند آموزشی است. مهمترین نقص ارزشیابی پایانی ماهیت مقطعی بودن آن است ، لذا قادر نیست اصلاحات یا تغییرات ضروری را در طول سال یا برنامه در جهت بهبودی و بهسازی فعالیتها ایجاد کند. 2- ارزشیابی تکوینی یا مستمر ( Formative Evluation) : در این ارزشیابی اطلاعات به طور مداوم جمع آوری و مورد استفاده قرار می گیرد و نیاز به بازخورد های فردی – محیطی دارد تا بتواند تصمیم گیری های لازم را در جهت افزایش اثر بخش برنامه ها یا فعالیتهای آموزشی اتخاذ کند. این نوع ارزشیابی بیشتر به فراهم آوردن اطلاعات برای بهبودی کار تاکید دارد. ب : استافل بیم ( stuffle beam) : ارزشیابی را در چهار نوع بیان می کند. 1-ارزشیابی زمینه 2- ارزشیابی درونداد 3- ارزشیابی فر آیند 4-ارزشیابی برونداد 1. ارزشیابی زمینه ( Context Evaluation) : هدف این ارزشیابی فراهم ساختن یا ارائه یک منطق برای تعیین اهداف است. برای رسیدن به آن محیط – شرایط واقعی و مشکلات موجود – بایستی بررسی شوند و تصمیماتی مبتنی بر اصلاح شرایط و مشکلات اتخاذ گردد تا نیل به اهداف مورد نظر را میسر سازد. 2. ارزشیابی درونداد ( Input Evaluation) : این نوع ارزشیابی در ارتباط با چگونگی استفاده از منابع برای نیل به اهداف برنامه است شامل ارزشیابی توانایی های سازمان ، استراتژی هایی در جهت نیل به اهداف برنامه و طراحی یک استراتژی اجرایی – عملیاتی گردد. 3. ارزشیابی فر آیند ( Process Evaluation) : به باز خورد های دوره ای خصوصا شناسایی نقص درونداد ها در حین اجرای برنامه مربوطه است. 4. ارزشیابی برونداد( Product Evaluation) : به سنجش نتایج می پردازد که نه تنها در آخر بلکه بر حسب ضرورت در فواصل برنامه صورت می گیرد. یکی از تخصص های مورد نیاز دست اندرکاران تعلیم و تربیت در سطوح مختلف سازمانی و اجرایی بر خوردار بودن از دانش ، مهارت سنجش و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی می باشدکه فقدان آن در عرصه عمل و اجرا ناکار آمدی فر آیند یاددهی- یادگیری را به دنبال خواهد داشت. با وجود آگاهی از توانایی های علمی و تجربی دبیران و معلمان گرامی و مدیران آگاه و دلسوز واحد های آموزشی در حیطه ی سنجش و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ، لیکن به دلیل اهمیت موضوع و نیز ظرافت ها و پیچیدگی های این امر امید است با عنایت همکاران ارجمند در جهت تحقق اهداف آموزشی و تربیتی شاهد تعاملی پویا ، مستمر و پایدار باشیم ، الف. اصطلاحات و مفاهیم ارزشیابی و امتحانات ب. ارزشیابی تکوینی و شیوه اجرای آن الف)تعریف اصطلاحات ومفاهیم ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ارزشیابی( Evaluation) :اصطلاح ارزشیابی یا ارزیابی به طورساده به تعیین ارزش (Value) برای هرچیزیادآوری ارزشی ( Value judgement) کردن گفته می شود ارزشیابی به یک فرآیند نظام داربرای جمع آوری، تحلیل وتفسیرا طلاعات گفته می شود به این منظور که تعیین می شود آیا هدف های موردنظر تحقق یافته اند یادرحال تحقق یافتن هستند وبه چه میزانی. ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ( Academic achevement evaluation): ارزشیابی پیشرفت تحصیلی عبارت ازسنجش عملکرد یادگیرندگان ومقایسه نتایج حاصل باهدفهای آموزشی ازپیش تعیین شده به منظور تصمیم گیری دراین باره که آیا فعالیت های آموزشی معلم و کوششهای یادگیری دانش آموزان یا دانشجویان به نتایج مطلوب انجامیده اند و به چه میزانی. ارزشیابی آغازین( Preassessment) : نخستین ارزشیابی معلم که پیش از فعالیت های آموزشی او به اجرا در می آید ارزشیابی آغازین نامیده می شود. ارزشیابی تکوینی یا مستمر ( Formative evaluation): آن چه عمدتا به منظور کمک به اصلاح موضوع مورد ارزشیابی یعنی برنامه یا روش آموزشی ، مورد استفاده قرار می گیرد ، ارزشیابی تکوینی نام دارد. ارزشیابی تشخیصی (Dignostic evaluation) : نوعی از ارزشیابی تکوینی است که با هدف تشخیص مشکلات یادگیری دانش آموزان در یک موضوع درسی به کار میرود و معمولا در جریان آموزش انجام می گیرد.از طریق ارزشیابی تشخیصی می توان معاومات و مهارتهای لازم دانش آموزان را برای ورود به مطالب جدید تشخیص داد ونیز معیاری است برای سنجش رفتار ورودی دانش آموزان که به کمک آن می توان نقطه شروع فعالیت های آموزشی را مشخص کرد . ارزشیابی تراکمی یا پایانی( Summative evaluation) : در ارزشیابی تراکمی تمام آموخته های دانش آموزان در طول یک دوره آموزشی تعیین می شوند و هدف آن نمره دادن به دانش آموزان و قضاوت درباره اثر بخشی کار معلم و برنامه درسی با یکدیگر است. به وسیله این ارزشیابی می توان یاد گیری های متراکم دانش آموزان را در طول یک دوره آموزشی اندازه گیری کرد و چون معمولا در پایان دوره آموزشی به عمل می آید به آن ارزشیابی پایانی نیز می گویند. اندازه گیری ( Measurement ): اندازه گیری فر آیندی که تعیین می کند یک شخص یا یک چیز چه مقدار از یک ویژگی برخوردار است. آزمون ( test):آزمون وسیله یا روشی نظام دار برای اندازه گیری نمونه ای از رفتار است. آزمودن ( testing) :وقتی که برای اندازه گیری یکی از ویژگی های روانی یا تربیتی یک فرد یا گروهی از افراد از آزمون استفاده می شود به این عمل یا فعالیت آزمودن می گویند. سنجش ( Assessment) :سنجش به یک تحلیل جامع و چند وجهی از عملکرد گفته می شود. پرسشنامه( Questionnaire) :مجمو عه ای سوال که به روش علمی تهیه شده و ارزشیاب یا پژوهشگر از طریق آن قادر به جمع آوری اطلاعات مورد نیاز جهت انجام طرح خود می باشد. سوال عینی( Objective items) :به سوالاتی اطلاق می شود که می تواند به طور عینی نمره گذاری شود. این سوال چنان است که افراد پاسخی را از میان فهرستی از پاسخ ها انتخاب می کنند. تنه سوال ( Stem):بخش مقدماتی یک سوال عینی را تنه سوال گویند. سوال انشایی ( Essay items) :نوعی سوال که دانش آموز تقریبا پاسخی طولانی را که تا چند بند می رسد نوشته و سازمان دهد. سوال جور کردنی( Matching item) :عبارت از سوالی که شامل دو ستون سؤال وجواب است واز دانش آموز خواسته می شود که بین موارد دو ستون ارتباط را پیدا کند. سوال چند گزینه ای( Multiple choice item) :عبارت از شکلی از سوال است که در آن آزمایش شونده پاسخ صحیح را از یک فهرست کزینه های محتمل انتخاب می کند . سوال صحیح.غلط( True – False item) :عبارت از شکلی از سوال است که در آن امتحان شونده بیان می دارد که آیا جمله ای که در اختیارش قرار داده شده صحیح یا غلط است . نمره گذاری تحلیلی ( Analytic Scoring):عبارت از نوعی نمره گذاری سوالات انشایی است که در آن نکات خاص هر پاسخ صحیح شناسایی شده و به طور جداگانه نمره گذاری می شود. جدول مشخصات( Table of specifications) :عبارت از یک جدول دو بعدی است که شامل محتوا و فرآیند شناختی مورد استفاده در طرح ریزی یک آزمون می باشد . امتحان( Examination) :عبارت است از تعدادی سوال که به صورت گزینش تصادفی از جامعه ای از سوال ها تهیه می شود و یا به عبارت دیگر عبارت از یک وسیله یا روشی که در آن آزمودنی ها با تعدادی سوال های همخوان و هماهنگ با یکدیگر مواجه می گردند ، یا به انجام فعالیت های علمی وادار می شوند ، که در آن نتیجه این شرایط و در خاتمه موقعیت ، می توان تواناییهای افراد شرکت کننده در امتحان مقایسه کمی به دست آورد. روایی( Validity) : روایی اصطلاحی است که آزمون برای تحقق بخشیدن به آن درست شده است اشاره می کند به سختی دیگر آزمونی دارای روایی است که برای اندازه گیری آنچه موردنظر است مناسب باشد. پایانی( Relidity) :پایانی یک وسیله اندازه گیری به دقت آن اشاره می کند .یک آزمون درصورتی دارای پایانی است که اگردریک فاصله ی زمانی کوتاه چندین باربه گروه واحدی ازافرادبدهیم نتایج حاصل نزدیک به هم باشد. ب)تعریف عملیاتی واژه های ارزشیابی و امتحانات درقلمروکاری اداره کل سنجش وارزشیابی تحصیلی : ضوابط سنجش وارزشیابی پیشرفت تحصیلی :مجموعه قوانین مدون وتصویب شده توسط شورای عالی آموزش و پرورش می باشد که اهداف ارزشیابی و سنجش توان تحصیلی دانش آموزان براساس مقررات را دربر می گیرد. امتحانات داخلی :امتحاناتی است که طبق برنامه معین وبا همکاری مشترک کارکنان آموزشی واداری واحد آموزشی زیر نظر مدیر انجام می شود درامتحانات داخلی تهیه سؤالها وتصحیح اوراق امتحانی برعهده معلملن مربوط می باشد. امتحانات هماهنگ :عبارت از امتحاناتی است که دربعضی درسها طبق برنامه ی معین و سؤالهای یکسان درسراسرکشور یاسراسراستان توسط اداره ی کل سنجش و ارزشیابی تحصیلی ویا سازمان آموزش و پرورش استان دفترمدارس خارج از کشور تهیه و درمحل واحدآموزشی زیر نظر مدیر انجام می شود.در امتحانات هماهنگ تصحیح اوراق امتحانی بر عهده معلمان مربوط می باشد. امتحانات نهایی :امتحانات درسهایی از پایه سوم متوسطه است که به صورت سراسری (کشوری) با برنامه همزمان و سؤالهای یکسان توسط اداره کل سنجش ارزشیابی تحصیلی تهیه می شود وزیرنظر سازمان آموزش وپرورش استان دفتر مدارس خارج از کشور به وسیله عوامل اجرایی امتحانات (هیئات ممتحنه ) که از طرف ادارات آموزش و پرورش شهرستان ها و مناطق معین می شود برگزار می گردد درامتحانات نهایی برگزاری امتحان و تصحیح اوراق به صورت متمرکز انجام می شود. تاییدیه تحصیلی :به سنتی گفته می شود که مندرجات مدارک تحصیلی دوره های مختلف در آن مورد تایید قرا ر می گیرد ارزش تحصیلی :به سندی اطلاق می شود که نشان دهنده ارزش مدرک تحصیلی ازنظر علمی و استخدامی با توجه به آراء صادره ازمراجع ذی صلاح قانونی باشد. بانک سؤال :بانک سؤال مجموعه نسبتا وسیعی از پرسشهای آزمونهای پیشرفت تحصیلی است که براساس محتوا وویژگیهای رون سنجی مانند سطح دشواری و رو.ایی ملاکی در سؤال طبقه بندی و سازماندهی شده است. تعریف ارزشیابی تکوینی یا مستمر : آنچه عمدتا به منظور کمک به اصلاح موضوع مورد ارزشیابی یعنی برنامه یا روش آموزشی ، مورد استفاده قرار می گیرد ، ارزشیابی تکوینی نام دارد. ارزشیابی تکوینی یا مستمر درآموزش متوسطه :درنظام آموزش وپرورش دوره متوسطه ارزشیابی تکوینی برای اصلاح موضوع ارزشیابی و به منظور تقویت اعتماد به نفس تحکیم آموخته های دانش آموزان ،آگاهی معلمان ازنقاط قوت وضعف درسی ونحوه عملکرد دانش آموزان درفرایندیاددهی. یادگیری و پرورش روحیه تحقیق ، تفکر ،تلاش ، ابتکاروفعالیت های گروهی -تدارک بازخورد مناسب به صورت مستمرازنحوه مشارکت دانش آموزدرفعالیت های یاددهی.یادگیری واتخاذ روشهای مناسب به منظوربهبود فرایند انجام شود. هدف ارزشیابی تکوینی یا مستمر : 1. فراهم آوردن شواهد معتبری درمورد یادگیری درسی. 2. تعیین نقاط قوت و ضعف دانش آموزان درفرایند یاددهی و یادگیری. 3. تقویت اعتماد به نفس در دانش آموزان. 4. تثبیت اعتماد به نفس فراگیران وایجاد انگیزه برای یادگیری در آنان. 5. پرورش روحیه تحقیق ، تفکر ، تلاش ، ابتکار وخلاقیت دانش آموزان. 6. توجه به جنبه های مهم درس و اهداف آموزشی آن. 7. تشویق به استفاده ازراهبردهای فعال یاددگیری. 8. مشخص کردن نتایج ودادن بازخورد تصحیح کننده به شاگردان. 9. کمک به شاگردان درپی گیری پیشرفت خود و توسعه مهارت های ارزیابی از خویشتن. 10-مطلع کردن دانش آموزان از سطح عملکرد مورد نیاز. 11-ایجاد انگیزه در فراگیران جهت تداوم یادگیری . 12-نمایان ساختن توانایی های بالقوه ی فراگیران ، که این خود موجب خودشناسی و تبین تصویری ذهنی فراگیر از خودش می شود . 13 -ارزشیابی راه کم کاری و خطای گذشته را بازکرده و مراحل جدیدی را برای آغازگری مجدد فراهم می سازد.( خود آغازگری ) 14-ارزشیابی به عنوان وسیله ای برای شناخت توانایی وزمینه های علمی فراگیران و تصمیم گیری برای انجام دادن فعالیت های بعدی آموزشی است. 15-ارزشیابی به عنوان وسیله ای برای شناساندن هدف های آموزشی در فرایند یاددهی – یادگیری است. 16-ارزشیابی به عنوان وسیله ای برای بهبود و اصلاح فعالیت های آموزشی است. برای انجام ارزشیابی تکوینی یا مستمر می توان از شیوه های اجرایی گوناگون در کلاس درس استفاده نمود. بدون شک این شیوه ها از هد ف های دوره تحصیلی ، سطح سنی دانش آموزان موضوع ومحتوای دروس ، روشهای تدریس معلم ، تعداد دانش آموزان کلاس و چندین عامل دیگر تا ثیر می پذیرد. با این وصف استفا ده از شیوه های زیرپیشنهاد می شود : 1. ثبت رویدادهای مهم از عملکرددانش آموزدریک مجموعه 2. انجام آزمایش به صورت فردی وگروهی 3. انجام پروژه های فردی وگروهی 4. اجرای نمایش 5. مشاهده واستفاده از آن در اندازه گیری 6. یادداشت رویدادهای مهم عاطفی ،روانی وحرکتی 7. اظهار نظرهای کتبی وشفاهی معلم 8. دادن کارهای عملی به دانش آموزان (پوشه کار یا مجموعه کارها ) ( Portfolio ) 9. انجام آزمون کتبی چند گزینه ای 10-استفاده از سوالهای شفاهی،تحلیلی،تبیینی 11- تهیه گزارش وخلاصه نویسی 12- برگزاری کنفرانس 13- مشارکت دانش آموزدر ارزشیابی از خودیا دیگران 14- انجام آزمون های کتبی تشریحی شیوه های اجرایی ارزشیابی تکوینی یامستمر: 1- ثبت رویداد های مهم از عملکرد دانش آموزان در مجموعه ای به نام پورت فولیو این مجموعه شامل یک ارائه بصری از موفقیت های شاگرد،توانایی ها،نقاط ضعف،قوت وپیشرفت او در خلال زمان است. در این روش،دانش آموزبرای نشان دادن توانایی ها وپیشرفت کار خود، مثالهاونمونه هایی که از جریان کار خود در طول سال،نوبت امتحانی یاترم تحصیلی انجام داده با خود به کلاس می آوردو برای ارزشیابی در اختیارمعلم قرار می دهد.این روش شامل آرشیوی از اسناد ومدارک مربوط به رشدیادگیری در زمینه های است که معرف پیشرفت واقعی او هستند. 2- استفا ده ازآزمونهای پیشرفت تحصیلی :ازنواع ازمونهای عینی یا بسته پاسخ (چندگزینه ای- جورکردنی- صحیح- غلط)و آزمونهای کوته پاسخ به صورت کتبی استفاده می شود. 3- استفاده ازپرسش های شفاهی :در این روش معلمان به تناسب محتوای درس و نحوه آموزش از دانش آموزان سؤالاتی را به صورت شفاهی می پرسند این روش بیشترین استفاده را درکلاسهای آموزشی در نظام ما دارا می باشد و به خاطر سهولت در طرح ، اجرا و... معمولا از آن استفاده می کنند. 4- استفاده از سؤالات تشریحی به صورت تحلیلی- تبیینی و خلا صه نویسی:در این روش یک یا چند سؤال تشریحی برای دانش آموزان مطرح می شود واز او خواسته می شود که پاسخ سؤال را به صورت های توصیفی- تحلیلی تبیینی و خلا صه نویسی بنویسد. 5- انجام آزمایش :انجام ازمایش به صورت فردی یا گروهی انجام می شود انجام ازمایش مستلزم ایجاد فرضیه- طراحی- اجرا آزمایش و تهیه گزارش نتیجه آن است. استفاده از مهارت های تخمین زدن- اندازه گیری و به کارگیری حقایق و مفاهیم علمی و ... ازمواردی است که در انجام آزمایش می توانند به عنوان هدف مطرح شود. فراگیران با استفاده از بعضی از وسایل ومواد ، عملادر باره مفهومی خاص تجربه کسب می کنند. 6- پروژه فردی یا گروهی :پروژه کوشش علمی یک دانش آموز رادر حیطه مورد علا قه خودش نشان می دهد. پروژه به دانش آموز این امکان را می دهد که آزمایش کند تصمیم بگیرد فرضیه بسازد ، ایده ها را بررسی و امتحان کند به دنبال راه حل هایی بگردد و مهمتر از همه درباره خود و دنیای اطراف خود مطالعه کند. پروژه گروهی مستلزم شرکت گروه دربرنامه ریزی- تحقیق- بحث گروهی و ارائه محصول است. 7- اندازه گیری مبتنی بر عملکرد:دراین روش دانش آموز به انجام رفتار یا وظیفه خاص می پردازد.این کار بیشتر مستلزم انجام یک مهارت است. عملکرد دانش آموز در فرایند کار سنجیده می شود و مورد ارزشیابی قرار می گیرد. 8- نما یش :در بحث نمایش دانش آموزان مهارتهای تازه یاد می گیرند یا مهارتهایی که اموزش داده شده اند را به نمایش می گذارند و نمایش آنها مورد ارزیابی و سنجش قرار می گیرد.برای این منظور دانش آموزان که از قبل خود را برای آماده کرده اند در جلو کلاس می ایستند و خود را مورد خطاب قرار می دهندو ایفای نقش می نمایند. 9- مشاهده و استفاده از آن در ارزشیابی :متخصصین چهار شیوه مشاهده را به شرح زیر ارائه نموده اند: الف)مقیاس درجه بندی:نقاط روی مقیاس توصیف می شود. توصیف ها عبارتهایی هستند که به صورت رفتاری نشان می دهندکه دانش آموزمورد مشاهدهدر مراحل مختلف مقیاس چگونه عمل می کند ب)چک لیستها(فهرستهای باز بینی) : به فهرستی از ملاک ها یا معیارهای معینی گفته می شود که برای مقایسه کردن ، مرتب کردن یا جمع آوری هر گونه اطلاعات برای مثال ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تهیه می شود. 2. در این فهرست با زدن علامت ((7)) در برابر هر یک از ملاک ها یا معیارهای یاد شده دستیابی یا عدم دستیابی به آنها آشکار می شود . در فرم ها وبرگها،فهرستی ازرفتارهایی که قراراست مورد ارزشیابی قرارگیرند تهیه می شود. رفتارهامورد مشاهده قرار می گیرد و ارزشیابی آن به صورت کمی(نمره)یا توصیفی(خوب،متوسط و....)تعیین می گردد. رفتار را می توان عمل قابل مشاهده و اندازه گیری تعریف کرد که ممکن است این رفتار آشکار یا پنهان و غیر قابل مشاهده باشد سیستم ارزشیابی فعلی بیشتر رفتارهای آشکار را اندازه گیری می کنداما در سیستم های پیشرفته آموزشی رفتارهای پنهان و غیر قابل مشاهده نیز مورد توجه قرار می گیرند لذا توجه به هر دو بعد رفتار ضرورت یافته است. ج)سوابق تراکمی:در این روش که تمام پاسخ های فرد را در خلال مدت معینی در بر می گیرد،اطلاعات جمع آوری و در مورد پیشرفت تحصیلی دانش آموز در موضوع خاص اظهار نظر می شود ومیزان پیشرفت اوارزش گذاری می گردد. د)یادداشت رویدادهای مهم:از این رو ش معمولابرای اندازه گیری نتایج عاطفی و روانی- حرکتی می توان استفاده کرد. ولی ارزشیابی آموزشی شامل توصیف واقعی از رویدادهاو اتفاقات معنی داری است که معلم در نتیجه مشاهده از رفتار دانش آموزودر جریان آموزش،یادداشت می کند.در ارزشیابی از طریق مشاهده می توان مانند الگوی زیر عمل کرد. مشاهده رفتار فراگیران ثبت نتایج ارزشیابی در جدول مخصوص جمع بندی مشاهدات قضاوت و اعلام نظر نهایی 10- اظهار نظر های کتبی و شفاهی معلم درباره بهبود عملکرد دانش آموزو پرهیزازنمره این روش شامل اظهار نظرهایی است که به صورت توصیفی توسط معلم درباره دانش اموز می شود. این اظهار نظرها می تواند به صورت شفاهی به دانش آموز گفته شود ویا به صورت کتبی ثبت و به اطلاع دانش آموز یا ولی وی برسد و یا در محلی نگهداری شود. 11- دادن کارهای عملی به دا نش آموزان : ( portfolio) براساس دروس و محتوای ارائه شده و به منظور تثبیت یادگیری و شناسایی و ارزشیابی میزان یادگیری انجام کارهایی به دانش آموزان واگذار می شود. با توجه به سن دانش آموزان- موقعیت- شرایط ومحتوای دوره و پایه تحصیلی کارهای عملی نیز متفاوت و گوناگون می باشد. مواردی مانند تهیه نشریه -جمع آوری اطلاعات و تهیه گزارش- ساخت ابزار- مطالعه کتب- خلاصه نویسی- شرکت در جلسات خاص-و ... را شامل می شود. 12- مشارکت دادن دنش آموزان در ارزشیابی از خود یا دیگران : در این روش زمینه هایی فراهم می گردد تا دانش آموز کار خود یا همکلاسی هایش را مورد رزشیابی قرار دهد. نمونه ساده آن تعویض برگه های پاسخ دانش آموزان به یک سؤال یا سؤالات می باشد که تصحیح آن توسط دانش آموزان با راهنمایی کلی معلم صورت می گیرد. 13- روش یادداشت روزانه : در این روش از دانش آموزان خواسته می شود تا احساسات- تجارب یادگیری فعالیت های کلاسی و ... را به طور روزانه یادداشت کند و برای ارزیابی در اختیار معلم قرار دهد یا از دانش آموز خواسته می شود یادداشت های روزانه خود رادر کلاس توضیح دهد تبیین کند و به بحث بگذارد. 14- استفاده از آزمونهای عملکردی مدا د- کاغذی : دراین روش از دانش آموزان خواسته می شود تا با استفاده ار دانش و مهارت خوددر موقعیتی شبیه سازی شده با استفاده ازمداد و کاغذ میزان یادگیری و توانایی خودرا به نمایش بگذارد.مانند ارائه طرح یک لباس-این روش دردروس فنی و حرفه ای بیشتر کاربرد دارد. 15- نمونه کار : در این روش نمونه کارهایی از دانش آموز خواسته می شود تا انجام دهد. البته این عمل باید در شرایط کنترل شده باشد مانند تایپ کردن یک متن یا تعمیر یک وسیله برقی استفاده ازروش نمونه کار در دروس فنی و حرفه ای کاربرد بیشتری دارد. نظام نمره دادن در ارزشیابی مستمر : ارزشیابی ها بر اساس معیار و ملاک مقایسه شامل موارد زیر است : الف ) ارزشیابی معیار مدار : میزان پیشرفت دانش آموز با حدود انتظارات برنامه درسی و معلم مقایسه می شود . ب) ارزشیابی هنجار مدار : معیار آموزشی ، عملکرد دانش آموز در مقایسه با سایر دانش آموزان است. ج) ارزشیابی دانش آموز مدار : معلم با مقایسه وضعیت فعلی و قبلی دانش آموز به ارزشیابی او می پردازد و معلم دانش آموز را با خودش مقا یسه نموده و از تشویق کمک می گیرد و اعتماد بنفس او را تقویت کرده که باعث پرورش تفکر منطقی و خلاقانه دانش آموز می شود . دانش آموزان در طی فعالیت های آموزشی خود پی در پی مورد ارزشیابی قرار می گیرند . فرایند ارزشیابی مستمر که در قالب ارزشیابی های فعالیت مدار قرار می گیرد جزئی از یک تدریس فعال تلقی می شود . پنج دستور برای بهره وری ؟ برای بهره وری در امور زندگی پنج دستور زیر را به خاطر داشته باشید: 1-باور و اعتقاد راسخ داشته باشید که در هر شرایط و موقعیتی که باشید می توانید تغییراتی در خود و محیط کارتان به وجود آورید و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشید. 2-انرژی خود را رها کنید. 3-هدفهای خود را تعیین کنید.هدفها باید مانند چشمه های زلال آب درخشنده و روشن باشند. 4-برای پیشرفت و موفقیت،قدم های کوچک ولی در راستای هدفهای مهم و اساسی خود بردارید.گام های کوچک آسان تر و سریعتر برداشته می شوند. 5-تمام سعی و تلاش خود را در جهت تداوم فعالیتها و بهبود دائمی و کیفیت زندگی خود به کار بندید. به گفته اقبال لاهوری :” هستم اگر می روم، اگر نروم نیستم . ============================================================== ۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ ۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹ پپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپ عععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععععع ۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱ کادر آموزشی مدارس در ایام امتحانات باید چه کنند؟
کادر آموزشی مدارس در ایام امتحانات باید چه کنند؟ در کنار آمادهسازی فضای خانه برای بهتر درس خواندن دانشآموزان باید محیط و فضای مدرسه را نیز مورد توجه قرار داد. «شهروز پرورش» کارشناس روانشناسی بالینی نقش والدین و اولیای مدرسه را به یک نسبت مهم میداند و بر این عقیده است که در کنار آمادهسازی فضای خانه برای بهتر درس خواندن دانشآموزان باید محیط و فضای مدرسه را نیز مورد توجه قرار داد. استرسها روی هم انباشته میشوند و در یک زمان به فرد حمله میکنند و کارآیی او را پایین میآورند و این میتواند موجب ضعف حافظه و حواسپرتی بچهها شود. برای انتخاب مراقب برای امتحانات باید به این نکات توجه کنیم. ● افراد در روانشناسی بالینی به چند گروه تقسیم میشوند. ۱) افراد تیپآ: لاغراندام، تندخو، رنگپریده، عصبی، عجول و بدبین هستند و رفتاری تکانهای دارند. یعنی به سرعت کنترل خود را از دست میدهند و زمانی که کاری انجام میدهند نمیتوانند جایی بنشینند، بیقراری حرکتی دارند و مضطربند. پس پرواضح است که چنین افرادی برای ممتحن بودن مناسب نیستند ۲) در مقابل افراد تیپ «ب» برونگرا، خوشمشرب، خوشرفتار هستند و آرامش بیشتری دارند. این افراد برای حضور در جلسات امتحانی مناسبترند. بهتر است آموزش و پرورش در کنار گزینش برای استخدام به بهداشت روانی هم توجه شایانی داشته باشد. بهداشت روانی کادر آموزشی که فرزندان این جامعه با زحمات آنها رشد میکنند بسیار اهمیت دارد. معلمان به علت سختی کار و شرایط معیشتی بیشتر دچار ملال روانی و شخصیتی میشوند و این شخصیت مضطرب را با خود به درون کلاس میبرند. این کارشناس دفتر امور آسیبدیدگان اجتماعی به این نکته اشاره میکند که این مسئله مهمی است و مسئولان نباید براحتی از کنار آن رد شوند ولی متأسفانه هیچ اقدامی در این زمینه صورت نمیگیرد. «پرورش» در ادامه به مسئله کاهش استرس و اضطراب کودکان در فضای آموزشی در زمان امتحانات اشاره میکند و میگوید: «نور سالن و فضاهای مدرسه باید کنترل شده باشد یعنی نور به اندازه کافی موجود باشد ولی از شدت آن نیز کاسته شود. نور بسیار شدید هم استرس را بر دانشآموز زیاد میکند. فضاهای آموزشی باید دلباز باشند و بهطور مثال بسیار دیده شده که صندلی بعضی از دانشآموزان در زمان امتحان کاملاً رو به دیوار و یا چسبیده به تخته قرار میگیرد که شاید کادر آموزشی این کار را برای کنترل بیشتر روی بچهها انجام میدهند ولی این به ضرر دانشآموز است و تمرکز و بهرهوری هوشی او را کاهش میدهد. سرمایش و گرمایش هم استرس را بالا و پایین میبرد. فضا باید دارای دمای متعادلی باشد. صدای بلندگو و صدای بلند دیگر، تذکرات پیدرپی، تهدید بچهها برای ترساندن آنان از تقلب و اینکه دانشآموز دائم فکر کند که اولیای مدرسه به او اطمینان ندارند و دائم کنترل میشود، سالنهای کوچک با تعداد ممتحنهای زیاد، امنیت روانی او را تحت فشار قرار میدهد و این موضوع حتی روی شاگردان زرنگ نیز تأثیر بسیار بد و منفی دارد.»او اضافه میکند که هر تغییر مکانی در دانشآموز ایجاد استرس میکند. وقتی که دانشآموزان مجبور شوند در محیطهایی که به آن خو نکرده و آشنا نیستند، امتحان دهند، استرس آنها بالاتر میرود. پس بهتر است در همان محیطهای آشنا برایشان جلسات امتحانی را برگزار کرد.
روزنامه تهران امروز
“ [ پنجشنبه سی و یکم اردیبهشت 1388 ] [ 4:40 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
ارزشیابی در آموزش و پرورش · مقدمه باید این مطلب مهم را در نظر داشت که جوامع پیشرفته بشری با عنایت به توسعه آموزش و پرورش خود توانسته اند پله های ترقی و توسعه همه جانبه را به پیمایند.در توسعه آموزش و پرورش ملاکها و فاکتورهای متعددی نقش دارند .مهمترین آن نظام ارزشیابی در آموزش می باشد .آموزش را می توان به عنوان فرایند کنش متقابل معلم و دانش آموز تعریف کرد که به موجب آن تجارب مناسب یادگیری برای رسیدن دانش آموزان به هدف های آموزش و پرورش فراهم می شود . در آموزش و پرورش سنتی ارزشیلبی به عنوان آخرین حاقه های فرایند یاددهی ،یادگیری تلقی می شود که در پایان دوره آموزشی برای جدا کردن دانش آموزان با توانایی یادگیری متفاوت به کار می رفت . امروزه ارزشیابی را بخش جدایی ناپذیر فرایند یاددهی - یادگیری می داند که همراه با آموزش و در ارتباط تنگا نتگ با آن ، به گونه ای مستمر انجام می گیرد و به جای تاکید بر طبقه بندی دانش آموزان و مقایسه آنان با یکدیگر ، هدایت یادگیری آنان را مرکز توجه خود قرار می دهد. به منظورنظام بخشی به فعالیت های ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان با توجه به رویکردها ونگرش های نوین درتعلیم وتربیت.اصول زیرتحت عنوان (اصول حاکم برارزشیابی پیشرفت تحصیلی ) تعیین شده است. 1- جدایی ناپذیری ارزشیابی ازفرایند یاددهی-یادگیری: ارزشیابی دانش آموزان باید به عنوان بخش جدایی ناپذ یر فرآیند یاددهی-یادگیری ونه به عنوان نقطه پایانی آن تلقی شود. 2- استفاده ازنتایج ارزشیابی دربهبود فرآیند یاددهی-یادگیری واصلاح برنامه ها وروشها. هدف غایی ارزشیابی ، اصلاح وبهبود فرآیند یاد دهی-یادگیری است ونتایج ارزشیابی ها بایددراصلاح برنامه ها وروشها مورداستفاده قراگیرد. 3- هماهنگی میان هدف ها محتوا روش های یاددهی-یادگیری و فرآیند ارزشیابی: در ارزشیابی باید تناسب و هماهنگی بین هدف ها، محتوا و روش های یاددهی-یادگیری مربوط به هردرس مورد توجه قرار گیرد. 4- توجه به آمادگی دانش آموزان: در طراحی و اجرای انواع برنامه های ارزشیابی باید به آمادگی های جسمانی ، عقلی ، عاطفی و روانی دانش آموزان توجه شود0 5- توجه به رشد همه جانبه دانش آموزان: در ارزشیابی باید به جنبه های مختلف رشد بدنی، عقلی ،عاطفی، اجتماعی، اخلاقی و حرکتی دانش آموزان توجه شود0 6- توجه همه جانبه به دانش ها، نگرش ها و مها رت ها: در ارزشیابی، متناسب با محتوای آموزش و پرورش باید به حیطه دانش ها، نگرش ها و مهارتهای دانش آموزان توجه شود0 7- توجه به ارزشیابی دانش آموز از یادگیری های خود (خود ارزشیابی): در ارزشیابی باید شرایطی فراهم شود که دانش آموز نیز بتواند از یادگیریها و عملکرد های خود و دیگر دانش آموزان ارزشیابی کند0 8- ارزشیابی از فعالیتهای گروهی: در نظام ارزشیابی ،علاوه بر ارزش یابی فردی، باید از فعالیتهای گروهی نیز ارزشیابی به عمل آید0 9- توجه به فر آیند های فکری منتهی به تولید پاسخ: در ارزشیابی باید علاوه بر پاسخ نهایی، به فرآیندی که منجر به تولید پاسخ شده است توجه کرد0 10- ( تاکید بر نو آوری و خلاقیت ): در ارزشیابی باید با تاکید بر روش حل مساله ، زمینه رشد و شکوفایی دانش آموزان را فراهم کرد. 11- تنوع روش ها و ابزار های اندازه گیری و سنجش پیشرفت تحصیلی: با توجه به اهداف ، ماهیت و نوع موارد ارزشیابی ، از انواع مختلف روش ها و ابزارهای ارزشیابی (مانند پرسش های شفاهی ،آزمون های عملی ،انواع پرسش های عینی و انشایی، روشهای مشاهده رفتار ، پوشه های مجموعه کار ، ارایه مقالات و طرح ها ، گزارش مربوط به فعالیت های تحقیقاتی ، ارزشیابی عملکردی ، ارزشیابی مستمر ، انواع دست ساخته ها ، روش خود سنجی و ...) استفاده می شود. 12- استفاده از انواع ارزشیابی: در فر آیند یاددهی- یادگیری لازم است با توجه به هدف ها ، محتوا و روش های تدریس از انواع ارزشیابی ها ( از قبیل تشخیصی، تکوینی، مجموعی، هنجار مرجع، هدف مرجع ، درونی، بیرونی ، ملی و ...) استفاده شود. 13- استقلال مدرسه ومعلم در فرآیند ارزشیابی: در فرآیند ارزشیابی باید استقلال مدرسه و معلم در چار چوب سیاست های کلی آموزش و پرورش حفظ شود. 14- اصل رعایت قواعد اخلاقی و انسانی در ارزشیابی: به موجب این اصل ، ارزشیابی باید به گونه ای سازماندهی و اجرا شود که موجب خدشه دار شدن حقوق ، تعاملات انسانی ، اعتماد به نفس و سلامت روانی دانش آموز یا معلم نگردد. 15- اصل توجه به تفاوت های فردی: در انجام ارزشیابی پیشرفت تحصیلی می بایست به تفاوت های فردی دانش آموزان توجه شود. 16- ضرورت هماهنگی در تحقق اصول ارزشیابی: در به کارگیری اصول فوق الذکر باید میان سازمانها ، مراکز ، ادارات، واحدها و سایر بخش های مسئول ارزشیابی در مورد روش ها ، ابزارها، معیار ها و برنامه های اندازه گیری و سنجش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، تعهد و هماهنگی کامل وجود داشته باشد.
تعریف ارزشیابی: ارزشیابی در آموزش و پرورش تعاریف متعددی دارد. 1-کرونباخ ( cronbach) :ارزشیابی را جمع آوری و به کار گیری اطلاعات در جهت اتخاذ تصمیم برای یک برنامه آموزشی تعریف می کند. ( شیرازی،علی، ص 236) 1. بی بای ( Beeby) : ارزشیابی را فراگرد جمع آوری و تفسیر منظم شواهدی که در نهایت به قضاوت ارزشیابی نظر به این که به اقدام شخصی بیانجامد ، می داند. ابعاد این تعریف : جمع آوری شواهد ، تفسیر ، قضاوت و تصمیم گیری است. ( شیرازی ، علی ،ص 236) 2. استا فل بیم : ارزشیابی رافرایند، تعیین کردن ( Delineating) ، به دست آوردن ( Obtaining) و فراهم ساختن ( Providing) اطلاعات مفیدی برای قضاوت در تصمیم گیری ها تعریف کردند. انواع ارزشیابی الف : اسکریون ( scriven) ارزشیابی ها را بر دو نوع ارزشیابی پایانی و تکوینی تقسیم می کند. 1- ارزشیابی پایانی ( sammative Evaluation) : ارزشیابی که در مدارس متداول است و شامل ارزشیابی آخر سال یا دوره دانش آموزان برنامه یا روند آموزشی است. مهمترین نقص ارزشیابی پایانی ماهیت مقطعی بودن آن است ، لذا قادر نیست اصلاحات یا تغییرات ضروری را در طول سال یا برنامه در جهت بهبودی و بهسازی فعالیتها ایجاد کند. 2- ارزشیابی تکوینی یا مستمر ( Formative Evluation) : در این ارزشیابی اطلاعات به طور مداوم جمع آوری و مورد استفاده قرار می گیرد و نیاز به بازخورد های فردی – محیطی دارد تا بتواند تصمیم گیری های لازم را در جهت افزایش اثر بخش برنامه ها یا فعالیتهای آموزشی اتخاذ کند. این نوع ارزشیابی بیشتر به فراهم آوردن اطلاعات برای بهبودی کار تاکید دارد. ب : استافل بیم ( stuffle beam) : ارزشیابی را در چهار نوع بیان می کند. 1-ارزشیابی زمینه 2- ارزشیابی درونداد 3- ارزشیابی فر آیند 4-ارزشیابی برونداد 1. ارزشیابی زمینه ( Context Evaluation) : هدف این ارزشیابی فراهم ساختن یا ارائه یک منطق برای تعیین اهداف است. برای رسیدن به آن محیط – شرایط واقعی و مشکلات موجود – بایستی بررسی شوند و تصمیماتی مبتنی بر اصلاح شرایط و مشکلات اتخاذ گردد تا نیل به اهداف مورد نظر را میسر سازد. 2. ارزشیابی درونداد ( Input Evaluation) : این نوع ارزشیابی در ارتباط با چگونگی استفاده از منابع برای نیل به اهداف برنامه است شامل ارزشیابی توانایی های سازمان ، استراتژی هایی در جهت نیل به اهداف برنامه و طراحی یک استراتژی اجرایی – عملیاتی گردد. 3. ارزشیابی فر آیند ( Process Evaluation) : به باز خورد های دوره ای خصوصا شناسایی نقص درونداد ها در حین اجرای برنامه مربوطه است. 4. ارزشیابی برونداد( Product Evaluation) : به سنجش نتایج می پردازد که نه تنها در آخر بلکه بر حسب ضرورت در فواصل برنامه صورت می گیرد. یکی از تخصص های مورد نیاز دست اندرکاران تعلیم و تربیت در سطوح مختلف سازمانی و اجرایی بر خوردار بودن از دانش ، مهارت سنجش و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی می باشدکه فقدان آن در عرصه عمل و اجرا ناکار آمدی فر آیند یاددهی- یادگیری را به دنبال خواهد داشت. با وجود آگاهی از توانایی های علمی و تجربی دبیران و معلمان گرامی و مدیران آگاه و دلسوز واحد های آموزشی در حیطه ی سنجش و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ، لیکن به دلیل اهمیت موضوع و نیز ظرافت ها و پیچیدگی های این امر امید است با عنایت همکاران ارجمند در جهت تحقق اهداف آموزشی و تربیتی شاهد تعاملی پویا ، مستمر و پایدار باشیم ، الف. اصطلاحات و مفاهیم ارزشیابی و امتحانات ب. ارزشیابی تکوینی و شیوه اجرای آن الف)تعریف اصطلاحات ومفاهیم ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ارزشیابی( Evaluation) :اصطلاح ارزشیابی یا ارزیابی به طورساده به تعیین ارزش (Value) برای هرچیزیادآوری ارزشی ( Value judgement) کردن گفته می شود ارزشیابی به یک فرآیند نظام داربرای جمع آوری، تحلیل وتفسیرا طلاعات گفته می شود به این منظور که تعیین می شود آیا هدف های موردنظر تحقق یافته اند یادرحال تحقق یافتن هستند وبه چه میزانی. ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ( Academic achevement evaluation): ارزشیابی پیشرفت تحصیلی عبارت ازسنجش عملکرد یادگیرندگان ومقایسه نتایج حاصل باهدفهای آموزشی ازپیش تعیین شده به منظور تصمیم گیری دراین باره که آیا فعالیت های آموزشی معلم و کوششهای یادگیری دانش آموزان یا دانشجویان به نتایج مطلوب انجامیده اند و به چه میزانی. ارزشیابی آغازین( Preassessment) : نخستین ارزشیابی معلم که پیش از فعالیت های آموزشی او به اجرا در می آید ارزشیابی آغازین نامیده می شود. ارزشیابی تکوینی یا مستمر ( Formative evaluation): آن چه عمدتا به منظور کمک به اصلاح موضوع مورد ارزشیابی یعنی برنامه یا روش آموزشی ، مورد استفاده قرار می گیرد ، ارزشیابی تکوینی نام دارد. ارزشیابی تشخیصی (Dignostic evaluation) : نوعی از ارزشیابی تکوینی است که با هدف تشخیص مشکلات یادگیری دانش آموزان در یک موضوع درسی به کار میرود و معمولا در جریان آموزش انجام می گیرد.از طریق ارزشیابی تشخیصی می توان معاومات و مهارتهای لازم دانش آموزان را برای ورود به مطالب جدید تشخیص داد ونیز معیاری است برای سنجش رفتار ورودی دانش آموزان که به کمک آن می توان نقطه شروع فعالیت های آموزشی را مشخص کرد . ارزشیابی تراکمی یا پایانی( Summative evaluation) : در ارزشیابی تراکمی تمام آموخته های دانش آموزان در طول یک دوره آموزشی تعیین می شوند و هدف آن نمره دادن به دانش آموزان و قضاوت درباره اثر بخشی کار معلم و برنامه درسی با یکدیگر است. به وسیله این ارزشیابی می توان یاد گیری های متراکم دانش آموزان را در طول یک دوره آموزشی اندازه گیری کرد و چون معمولا در پایان دوره آموزشی به عمل می آید به آن ارزشیابی پایانی نیز می گویند. اندازه گیری ( Measurement ): اندازه گیری فر آیندی که تعیین می کند یک شخص یا یک چیز چه مقدار از یک ویژگی برخوردار است. آزمون ( test):آزمون وسیله یا روشی نظام دار برای اندازه گیری نمونه ای از رفتار است. آزمودن ( testing) :وقتی که برای اندازه گیری یکی از ویژگی های روانی یا تربیتی یک فرد یا گروهی از افراد از آزمون استفاده می شود به این عمل یا فعالیت آزمودن می گویند. سنجش ( Assessment) :سنجش به یک تحلیل جامع و چند وجهی از عملکرد گفته می شود. پرسشنامه( Questionnaire) :مجمو عه ای سوال که به روش علمی تهیه شده و ارزشیاب یا پژوهشگر از طریق آن قادر به جمع آوری اطلاعات مورد نیاز جهت انجام طرح خود می باشد. سوال عینی( Objective items) :به سوالاتی اطلاق می شود که می تواند به طور عینی نمره گذاری شود. این سوال چنان است که افراد پاسخی را از میان فهرستی از پاسخ ها انتخاب می کنند. تنه سوال ( Stem):بخش مقدماتی یک سوال عینی را تنه سوال گویند. سوال انشایی ( Essay items) :نوعی سوال که دانش آموز تقریبا پاسخی طولانی را که تا چند بند می رسد نوشته و سازمان دهد. سوال جور کردنی( Matching item) :عبارت از سوالی که شامل دو ستون سؤال وجواب است واز دانش آموز خواسته می شود که بین موارد دو ستون ارتباط را پیدا کند. سوال چند گزینه ای( Multiple choice item) :عبارت از شکلی از سوال است که در آن آزمایش شونده پاسخ صحیح را از یک فهرست کزینه های محتمل انتخاب می کند . سوال صحیح.غلط( True – False item) :عبارت از شکلی از سوال است که در آن امتحان شونده بیان می دارد که آیا جمله ای که در اختیارش قرار داده شده صحیح یا غلط است . نمره گذاری تحلیلی ( Analytic Scoring):عبارت از نوعی نمره گذاری سوالات انشایی است که در آن نکات خاص هر پاسخ صحیح شناسایی شده و به طور جداگانه نمره گذاری می شود. جدول مشخصات( Table of specifications) :عبارت از یک جدول دو بعدی است که شامل محتوا و فرآیند شناختی مورد استفاده در طرح ریزی یک آزمون می باشد . امتحان( Examination) :عبارت است از تعدادی سوال که به صورت گزینش تصادفی از جامعه ای از سوال ها تهیه می شود و یا به عبارت دیگر عبارت از یک وسیله یا روشی که در آن آزمودنی ها با تعدادی سوال های همخوان و هماهنگ با یکدیگر مواجه می گردند ، یا به انجام فعالیت های علمی وادار می شوند ، که در آن نتیجه این شرایط و در خاتمه موقعیت ، می توان تواناییهای افراد شرکت کننده در امتحان مقایسه کمی به دست آورد. روایی( Validity) : روایی اصطلاحی است که آزمون برای تحقق بخشیدن به آن درست شده است اشاره می کند به سختی دیگر آزمونی دارای روایی است که برای اندازه گیری آنچه موردنظر است مناسب باشد. پایانی( Relidity) :پایانی یک وسیله اندازه گیری به دقت آن اشاره می کند .یک آزمون درصورتی دارای پایانی است که اگردریک فاصله ی زمانی کوتاه چندین باربه گروه واحدی ازافرادبدهیم نتایج حاصل نزدیک به هم باشد. ب)تعریف عملیاتی واژه های ارزشیابی و امتحانات درقلمروکاری اداره کل سنجش وارزشیابی تحصیلی : ضوابط سنجش وارزشیابی پیشرفت تحصیلی :مجموعه قوانین مدون وتصویب شده توسط شورای عالی آموزش و پرورش می باشد که اهداف ارزشیابی و سنجش توان تحصیلی دانش آموزان براساس مقررات را دربر می گیرد. امتحانات داخلی :امتحاناتی است که طبق برنامه معین وبا همکاری مشترک کارکنان آموزشی واداری واحد آموزشی زیر نظر مدیر انجام می شود درامتحانات داخلی تهیه سؤالها وتصحیح اوراق امتحانی برعهده معلملن مربوط می باشد. امتحانات هماهنگ :عبارت از امتحاناتی است که دربعضی درسها طبق برنامه ی معین و سؤالهای یکسان درسراسرکشور یاسراسراستان توسط اداره ی کل سنجش و ارزشیابی تحصیلی ویا سازمان آموزش و پرورش استان دفترمدارس خارج از کشور تهیه و درمحل واحدآموزشی زیر نظر مدیر انجام می شود.در امتحانات هماهنگ تصحیح اوراق امتحانی بر عهده معلمان مربوط می باشد. امتحانات نهایی :امتحانات درسهایی از پایه سوم متوسطه است که به صورت سراسری (کشوری) با برنامه همزمان و سؤالهای یکسان توسط اداره کل سنجش ارزشیابی تحصیلی تهیه می شود وزیرنظر سازمان آموزش وپرورش استان دفتر مدارس خارج از کشور به وسیله عوامل اجرایی امتحانات (هیئات ممتحنه ) که از طرف ادارات آموزش و پرورش شهرستان ها و مناطق معین می شود برگزار می گردد درامتحانات نهایی برگزاری امتحان و تصحیح اوراق به صورت متمرکز انجام می شود. تاییدیه تحصیلی :به سنتی گفته می شود که مندرجات مدارک تحصیلی دوره های مختلف در آن مورد تایید قرا ر می گیرد ارزش تحصیلی :به سندی اطلاق می شود که نشان دهنده ارزش مدرک تحصیلی ازنظر علمی و استخدامی با توجه به آراء صادره ازمراجع ذی صلاح قانونی باشد. بانک سؤال :بانک سؤال مجموعه نسبتا وسیعی از پرسشهای آزمونهای پیشرفت تحصیلی است که براساس محتوا وویژگیهای رون سنجی مانند سطح دشواری و رو.ایی ملاکی در سؤال طبقه بندی و سازماندهی شده است. تعریف ارزشیابی تکوینی یا مستمر : آنچه عمدتا به منظور کمک به اصلاح موضوع مورد ارزشیابی یعنی برنامه یا روش آموزشی ، مورد استفاده قرار می گیرد ، ارزشیابی تکوینی نام دارد. ارزشیابی تکوینی یا مستمر درآموزش متوسطه :درنظام آموزش وپرورش دوره متوسطه ارزشیابی تکوینی برای اصلاح موضوع ارزشیابی و به منظور تقویت اعتماد به نفس تحکیم آموخته های دانش آموزان ،آگاهی معلمان ازنقاط قوت وضعف درسی ونحوه عملکرد دانش آموزان درفرایندیاددهی. یادگیری و پرورش روحیه تحقیق ، تفکر ،تلاش ، ابتکاروفعالیت های گروهی -تدارک بازخورد مناسب به صورت مستمرازنحوه مشارکت دانش آموزدرفعالیت های یاددهی.یادگیری واتخاذ روشهای مناسب به منظوربهبود فرایند انجام شود. هدف ارزشیابی تکوینی یا مستمر : 1. فراهم آوردن شواهد معتبری درمورد یادگیری درسی. 2. تعیین نقاط قوت و ضعف دانش آموزان درفرایند یاددهی و یادگیری. 3. تقویت اعتماد به نفس در دانش آموزان. 4. تثبیت اعتماد به نفس فراگیران وایجاد انگیزه برای یادگیری در آنان. 5. پرورش روحیه تحقیق ، تفکر ، تلاش ، ابتکار وخلاقیت دانش آموزان. 6. توجه به جنبه های مهم درس و اهداف آموزشی آن. 7. تشویق به استفاده ازراهبردهای فعال یاددگیری. 8. مشخص کردن نتایج ودادن بازخورد تصحیح کننده به شاگردان. 9. کمک به شاگردان درپی گیری پیشرفت خود و توسعه مهارت های ارزیابی از خویشتن. 10-مطلع کردن دانش آموزان از سطح عملکرد مورد نیاز. 11-ایجاد انگیزه در فراگیران جهت تداوم یادگیری . 12-نمایان ساختن توانایی های بالقوه ی فراگیران ، که این خود موجب خودشناسی و تبین تصویری ذهنی فراگیر از خودش می شود . 13 -ارزشیابی راه کم کاری و خطای گذشته را بازکرده و مراحل جدیدی را برای آغازگری مجدد فراهم می سازد.( خود آغازگری ) 14-ارزشیابی به عنوان وسیله ای برای شناخت توانایی وزمینه های علمی فراگیران و تصمیم گیری برای انجام دادن فعالیت های بعدی آموزشی است. 15-ارزشیابی به عنوان وسیله ای برای شناساندن هدف های آموزشی در فرایند یاددهی – یادگیری است. 16-ارزشیابی به عنوان وسیله ای برای بهبود و اصلاح فعالیت های آموزشی است. برای انجام ارزشیابی تکوینی یا مستمر می توان از شیوه های اجرایی گوناگون در کلاس درس استفاده نمود. بدون شک این شیوه ها از هد ف های دوره تحصیلی ، سطح سنی دانش آموزان موضوع ومحتوای دروس ، روشهای تدریس معلم ، تعداد دانش آموزان کلاس و چندین عامل دیگر تا ثیر می پذیرد. با این وصف استفا ده از شیوه های زیرپیشنهاد می شود : 1. ثبت رویدادهای مهم از عملکرددانش آموزدریک مجموعه 2. انجام آزمایش به صورت فردی وگروهی 3. انجام پروژه های فردی وگروهی 4. اجرای نمایش 5. مشاهده واستفاده از آن در اندازه گیری 6. یادداشت رویدادهای مهم عاطفی ،روانی وحرکتی 7. اظهار نظرهای کتبی وشفاهی معلم 8. دادن کارهای عملی به دانش آموزان (پوشه کار یا مجموعه کارها ) ( Portfolio ) 9. انجام آزمون کتبی چند گزینه ای 10-استفاده از سوالهای شفاهی،تحلیلی،تبیینی 11- تهیه گزارش وخلاصه نویسی 12- برگزاری کنفرانس 13- مشارکت دانش آموزدر ارزشیابی از خودیا دیگران 14- انجام آزمون های کتبی تشریحی شیوه های اجرایی ارزشیابی تکوینی یامستمر: 1- ثبت رویداد های مهم از عملکرد دانش آموزان در مجموعه ای به نام پورت فولیو این مجموعه شامل یک ارائه بصری از موفقیت های شاگرد،توانایی ها،نقاط ضعف،قوت وپیشرفت او در خلال زمان است. در این روش،دانش آموزبرای نشان دادن توانایی ها وپیشرفت کار خود، مثالهاونمونه هایی که از جریان کار خود در طول سال،نوبت امتحانی یاترم تحصیلی انجام داده با خود به کلاس می آوردو برای ارزشیابی در اختیارمعلم قرار می دهد.این روش شامل آرشیوی از اسناد ومدارک مربوط به رشدیادگیری در زمینه های است که معرف پیشرفت واقعی او هستند. 2- استفا ده ازآزمونهای پیشرفت تحصیلی :ازنواع ازمونهای عینی یا بسته پاسخ (چندگزینه ای- جورکردنی- صحیح- غلط)و آزمونهای کوته پاسخ به صورت کتبی استفاده می شود. 3- استفاده ازپرسش های شفاهی :در این روش معلمان به تناسب محتوای درس و نحوه آموزش از دانش آموزان سؤالاتی را به صورت شفاهی می پرسند این روش بیشترین استفاده را درکلاسهای آموزشی در نظام ما دارا می باشد و به خاطر سهولت در طرح ، اجرا و... معمولا از آن استفاده می کنند. 4- استفاده از سؤالات تشریحی به صورت تحلیلی- تبیینی و خلا صه نویسی:در این روش یک یا چند سؤال تشریحی برای دانش آموزان مطرح می شود واز او خواسته می شود که پاسخ سؤال را به صورت های توصیفی- تحلیلی تبیینی و خلا صه نویسی بنویسد. 5- انجام آزمایش :انجام ازمایش به صورت فردی یا گروهی انجام می شود انجام ازمایش مستلزم ایجاد فرضیه- طراحی- اجرا آزمایش و تهیه گزارش نتیجه آن است. استفاده از مهارت های تخمین زدن- اندازه گیری و به کارگیری حقایق و مفاهیم علمی و ... ازمواردی است که در انجام آزمایش می توانند به عنوان هدف مطرح شود. فراگیران با استفاده از بعضی از وسایل ومواد ، عملادر باره مفهومی خاص تجربه کسب می کنند. 6- پروژه فردی یا گروهی :پروژه کوشش علمی یک دانش آموز رادر حیطه مورد علا قه خودش نشان می دهد. پروژه به دانش آموز این امکان را می دهد که آزمایش کند تصمیم بگیرد فرضیه بسازد ، ایده ها را بررسی و امتحان کند به دنبال راه حل هایی بگردد و مهمتر از همه درباره خود و دنیای اطراف خود مطالعه کند. پروژه گروهی مستلزم شرکت گروه دربرنامه ریزی- تحقیق- بحث گروهی و ارائه محصول است. 7- اندازه گیری مبتنی بر عملکرد:دراین روش دانش آموز به انجام رفتار یا وظیفه خاص می پردازد.این کار بیشتر مستلزم انجام یک مهارت است. عملکرد دانش آموز در فرایند کار سنجیده می شود و مورد ارزشیابی قرار می گیرد. 8- نما یش :در بحث نمایش دانش آموزان مهارتهای تازه یاد می گیرند یا مهارتهایی که اموزش داده شده اند را به نمایش می گذارند و نمایش آنها مورد ارزیابی و سنجش قرار می گیرد.برای این منظور دانش آموزان که از قبل خود را برای آماده کرده اند در جلو کلاس می ایستند و خود را مورد خطاب قرار می دهندو ایفای نقش می نمایند. 9- مشاهده و استفاده از آن در ارزشیابی :متخصصین چهار شیوه مشاهده را به شرح زیر ارائه نموده اند: الف)مقیاس درجه بندی:نقاط روی مقیاس توصیف می شود. توصیف ها عبارتهایی هستند که به صورت رفتاری نشان می دهندکه دانش آموزمورد مشاهدهدر مراحل مختلف مقیاس چگونه عمل می کند ب)چک لیستها(فهرستهای باز بینی) : به فهرستی از ملاک ها یا معیارهای معینی گفته می شود که برای مقایسه کردن ، مرتب کردن یا جمع آوری هر گونه اطلاعات برای مثال ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تهیه می شود. 2. در این فهرست با زدن علامت ((7)) در برابر هر یک از ملاک ها یا معیارهای یاد شده دستیابی یا عدم دستیابی به آنها آشکار می شود . در فرم ها وبرگها،فهرستی ازرفتارهایی که قراراست مورد ارزشیابی قرارگیرند تهیه می شود. رفتارهامورد مشاهده قرار می گیرد و ارزشیابی آن به صورت کمی(نمره)یا توصیفی(خوب،متوسط و....)تعیین می گردد. رفتار را می توان عمل قابل مشاهده و اندازه گیری تعریف کرد که ممکن است این رفتار آشکار یا پنهان و غیر قابل مشاهده باشد سیستم ارزشیابی فعلی بیشتر رفتارهای آشکار را اندازه گیری می کنداما در سیستم های پیشرفته آموزشی رفتارهای پنهان و غیر قابل مشاهده نیز مورد توجه قرار می گیرند لذا توجه به هر دو بعد رفتار ضرورت یافته است. ج)سوابق تراکمی:در این روش که تمام پاسخ های فرد را در خلال مدت معینی در بر می گیرد،اطلاعات جمع آوری و در مورد پیشرفت تحصیلی دانش آموز در موضوع خاص اظهار نظر می شود ومیزان پیشرفت اوارزش گذاری می گردد. د)یادداشت رویدادهای مهم:از این رو ش معمولابرای اندازه گیری نتایج عاطفی و روانی- حرکتی می توان استفاده کرد. ولی ارزشیابی آموزشی شامل توصیف واقعی از رویدادهاو اتفاقات معنی داری است که معلم در نتیجه مشاهده از رفتار دانش آموزودر جریان آموزش،یادداشت می کند.در ارزشیابی از طریق مشاهده می توان مانند الگوی زیر عمل کرد. مشاهده رفتار فراگیران ثبت نتایج ارزشیابی در جدول مخصوص جمع بندی مشاهدات قضاوت و اعلام نظر نهایی 10- اظهار نظر های کتبی و شفاهی معلم درباره بهبود عملکرد دانش آموزو پرهیزازنمره این روش شامل اظهار نظرهایی است که به صورت توصیفی توسط معلم درباره دانش اموز می شود. این اظهار نظرها می تواند به صورت شفاهی به دانش آموز گفته شود ویا به صورت کتبی ثبت و به اطلاع دانش آموز یا ولی وی برسد و یا در محلی نگهداری شود. 11- دادن کارهای عملی به دا نش آموزان : ( portfolio) براساس دروس و محتوای ارائه شده و به منظور تثبیت یادگیری و شناسایی و ارزشیابی میزان یادگیری انجام کارهایی به دانش آموزان واگذار می شود. با توجه به سن دانش آموزان- موقعیت- شرایط ومحتوای دوره و پایه تحصیلی کارهای عملی نیز متفاوت و گوناگون می باشد. مواردی مانند تهیه نشریه -جمع آوری اطلاعات و تهیه گزارش- ساخت ابزار- مطالعه کتب- خلاصه نویسی- شرکت در جلسات خاص-و ... را شامل می شود. 12- مشارکت دادن دنش آموزان در ارزشیابی از خود یا دیگران : در این روش زمینه هایی فراهم می گردد تا دانش آموز کار خود یا همکلاسی هایش را مورد رزشیابی قرار دهد. نمونه ساده آن تعویض برگه های پاسخ دانش آموزان به یک سؤال یا سؤالات می باشد که تصحیح آن توسط دانش آموزان با راهنمایی کلی معلم صورت می گیرد. 13- روش یادداشت روزانه : در این روش از دانش آموزان خواسته می شود تا احساسات- تجارب یادگیری فعالیت های کلاسی و ... را به طور روزانه یادداشت کند و برای ارزیابی در اختیار معلم قرار دهد یا از دانش آموز خواسته می شود یادداشت های روزانه خود رادر کلاس توضیح دهد تبیین کند و به بحث بگذارد. 14- استفاده از آزمونهای عملکردی مدا د- کاغذی : دراین روش از دانش آموزان خواسته می شود تا با استفاده ار دانش و مهارت خوددر موقعیتی شبیه سازی شده با استفاده ازمداد و کاغذ میزان یادگیری و توانایی خودرا به نمایش بگذارد.مانند ارائه طرح یک لباس-این روش دردروس فنی و حرفه ای بیشتر کاربرد دارد. 15- نمونه کار : در این روش نمونه کارهایی از دانش آموز خواسته می شود تا انجام دهد. البته این عمل باید در شرایط کنترل شده باشد مانند تایپ کردن یک متن یا تعمیر یک وسیله برقی استفاده ازروش نمونه کار در دروس فنی و حرفه ای کاربرد بیشتری دارد. نظام نمره دادن در ارزشیابی مستمر : ارزشیابی ها بر اساس معیار و ملاک مقایسه شامل موارد زیر است : الف ) ارزشیابی معیار مدار : میزان پیشرفت دانش آموز با حدود انتظارات برنامه درسی و معلم مقایسه می شود . ب) ارزشیابی هنجار مدار : معیار آموزشی ، عملکرد دانش آموز در مقایسه با سایر دانش آموزان است. ج) ارزشیابی دانش آموز مدار : معلم با مقایسه وضعیت فعلی و قبلی دانش آموز به ارزشیابی او می پردازد و معلم دانش آموز را با خودش مقا یسه نموده و از تشویق کمک می گیرد و اعتماد بنفس او را تقویت کرده که باعث پرورش تفکر منطقی و خلاقانه دانش آموز می شود . دانش آموزان در طی فعالیت های آموزشی خود پی در پی مورد ارزشیابی قرار می گیرند . فرایند ارزشیابی مستمر که در قالب ارزشیابی های فعالیت مدار قرار می گیرد جزئی از یک تدریس فعال تلقی می شود . پنج دستور برای بهره وری ؟ برای بهره وری در امور زندگی پنج دستور زیر را به خاطر داشته باشید: 1-باور و اعتقاد راسخ داشته باشید که در هر شرایط و موقعیتی که باشید می توانید تغییراتی در خود و محیط کارتان به وجود آورید و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشید. 2-انرژی خود را رها کنید. 3-هدفهای خود را تعیین کنید.هدفها باید مانند چشمه های زلال آب درخشنده و روشن باشند. 4-برای پیشرفت و موفقیت،قدم های کوچک ولی در راستای هدفهای مهم و اساسی خود بردارید.گام های کوچک آسان تر و سریعتر برداشته می شوند. 5-تمام سعی و تلاش خود را در جهت تداوم فعالیتها و بهبود دائمی و کیفیت زندگی خود به کار بندید. به گفته اقبال لاهوری :” هستم اگر می روم، اگر نروم نیستم .“ [ پنجشنبه سی و یکم اردیبهشت 1388 ] [ 4:36 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
ارزشیابی در آموزش و پرورش · مقدمه باید این مطلب مهم را در نظر داشت که جوامع پیشرفته بشری با عنایت به توسعه آموزش و پرورش خود توانسته اند پله های ترقی و توسعه همه جانبه را به پیمایند.در توسعه آموزش و پرورش ملاکها و فاکتورهای متعددی نقش دارند .مهمترین آن نظام ارزشیابی در آموزش می باشد .آموزش را می توان به عنوان فرایند کنش متقابل معلم و دانش آموز تعریف کرد که به موجب آن تجارب مناسب یادگیری برای رسیدن دانش آموزان به هدف های آموزش و پرورش فراهم می شود . در آموزش و پرورش سنتی ارزشیلبی به عنوان آخرین حاقه های فرایند یاددهی ،یادگیری تلقی می شود که در پایان دوره آموزشی برای جدا کردن دانش آموزان با توانایی یادگیری متفاوت به کار می رفت . امروزه ارزشیابی را بخش جدایی ناپذیر فرایند یاددهی - یادگیری می داند که همراه با آموزش و در ارتباط تنگا نتگ با آن ، به گونه ای مستمر انجام می گیرد و به جای تاکید بر طبقه بندی دانش آموزان و مقایسه آنان با یکدیگر ، هدایت یادگیری آنان را مرکز توجه خود قرار می دهد. به منظورنظام بخشی به فعالیت های ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان با توجه به رویکردها ونگرش های نوین درتعلیم وتربیت.اصول زیرتحت عنوان (اصول حاکم برارزشیابی پیشرفت تحصیلی ) تعیین شده است. 1- جدایی ناپذیری ارزشیابی ازفرایند یاددهی-یادگیری: ارزشیابی دانش آموزان باید به عنوان بخش جدایی ناپذ یر فرآیند یاددهی-یادگیری ونه به عنوان نقطه پایانی آن تلقی شود. 2- استفاده ازنتایج ارزشیابی دربهبود فرآیند یاددهی-یادگیری واصلاح برنامه ها وروشها. هدف غایی ارزشیابی ، اصلاح وبهبود فرآیند یاد دهی-یادگیری است ونتایج ارزشیابی ها بایددراصلاح برنامه ها وروشها مورداستفاده قراگیرد. 3- هماهنگی میان هدف ها محتوا روش های یاددهی-یادگیری و فرآیند ارزشیابی: در ارزشیابی باید تناسب و هماهنگی بین هدف ها، محتوا و روش های یاددهی-یادگیری مربوط به هردرس مورد توجه قرار گیرد. 4- توجه به آمادگی دانش آموزان: در طراحی و اجرای انواع برنامه های ارزشیابی باید به آمادگی های جسمانی ، عقلی ، عاطفی و روانی دانش آموزان توجه شود0 5- توجه به رشد همه جانبه دانش آموزان: در ارزشیابی باید به جنبه های مختلف رشد بدنی، عقلی ،عاطفی، اجتماعی، اخلاقی و حرکتی دانش آموزان توجه شود0 6- توجه همه جانبه به دانش ها، نگرش ها و مها رت ها: در ارزشیابی، متناسب با محتوای آموزش و پرورش باید به حیطه دانش ها، نگرش ها و مهارتهای دانش آموزان توجه شود0 7- توجه به ارزشیابی دانش آموز از یادگیری های خود (خود ارزشیابی): در ارزشیابی باید شرایطی فراهم شود که دانش آموز نیز بتواند از یادگیریها و عملکرد های خود و دیگر دانش آموزان ارزشیابی کند0 8- ارزشیابی از فعالیتهای گروهی: در نظام ارزشیابی ،علاوه بر ارزش یابی فردی، باید از فعالیتهای گروهی نیز ارزشیابی به عمل آید0 9- توجه به فر آیند های فکری منتهی به تولید پاسخ: در ارزشیابی باید علاوه بر پاسخ نهایی، به فرآیندی که منجر به تولید پاسخ شده است توجه کرد0 10- ( تاکید بر نو آوری و خلاقیت ): در ارزشیابی باید با تاکید بر روش حل مساله ، زمینه رشد و شکوفایی دانش آموزان را فراهم کرد. 11- تنوع روش ها و ابزار های اندازه گیری و سنجش پیشرفت تحصیلی: با توجه به اهداف ، ماهیت و نوع موارد ارزشیابی ، از انواع مختلف روش ها و ابزارهای ارزشیابی (مانند پرسش های شفاهی ،آزمون های عملی ،انواع پرسش های عینی و انشایی، روشهای مشاهده رفتار ، پوشه های مجموعه کار ، ارایه مقالات و طرح ها ، گزارش مربوط به فعالیت های تحقیقاتی ، ارزشیابی عملکردی ، ارزشیابی مستمر ، انواع دست ساخته ها ، روش خود سنجی و ...) استفاده می شود. 12- استفاده از انواع ارزشیابی: در فر آیند یاددهی- یادگیری لازم است با توجه به هدف ها ، محتوا و روش های تدریس از انواع ارزشیابی ها ( از قبیل تشخیصی، تکوینی، مجموعی، هنجار مرجع، هدف مرجع ، درونی، بیرونی ، ملی و ...) استفاده شود. 13- استقلال مدرسه ومعلم در فرآیند ارزشیابی: در فرآیند ارزشیابی باید استقلال مدرسه و معلم در چار چوب سیاست های کلی آموزش و پرورش حفظ شود. 14- اصل رعایت قواعد اخلاقی و انسانی در ارزشیابی: به موجب این اصل ، ارزشیابی باید به گونه ای سازماندهی و اجرا شود که موجب خدشه دار شدن حقوق ، تعاملات انسانی ، اعتماد به نفس و سلامت روانی دانش آموز یا معلم نگردد. 15- اصل توجه به تفاوت های فردی: در انجام ارزشیابی پیشرفت تحصیلی می بایست به تفاوت های فردی دانش آموزان توجه شود. 16- ضرورت هماهنگی در تحقق اصول ارزشیابی: در به کارگیری اصول فوق الذکر باید میان سازمانها ، مراکز ، ادارات، واحدها و سایر بخش های مسئول ارزشیابی در مورد روش ها ، ابزارها، معیار ها و برنامه های اندازه گیری و سنجش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، تعهد و هماهنگی کامل وجود داشته باشد.
تعریف ارزشیابی: ارزشیابی در آموزش و پرورش تعاریف متعددی دارد. 1-کرونباخ ( cronbach) :ارزشیابی را جمع آوری و به کار گیری اطلاعات در جهت اتخاذ تصمیم برای یک برنامه آموزشی تعریف می کند. ( شیرازی،علی، ص 236) 1. بی بای ( Beeby) : ارزشیابی را فراگرد جمع آوری و تفسیر منظم شواهدی که در نهایت به قضاوت ارزشیابی نظر به این که به اقدام شخصی بیانجامد ، می داند. ابعاد این تعریف : جمع آوری شواهد ، تفسیر ، قضاوت و تصمیم گیری است. ( شیرازی ، علی ،ص 236) 2. استا فل بیم : ارزشیابی رافرایند، تعیین کردن ( Delineating) ، به دست آوردن ( Obtaining) و فراهم ساختن ( Providing) اطلاعات مفیدی برای قضاوت در تصمیم گیری ها تعریف کردند. انواع ارزشیابی الف : اسکریون ( scriven) ارزشیابی ها را بر دو نوع ارزشیابی پایانی و تکوینی تقسیم می کند. 1- ارزشیابی پایانی ( sammative Evaluation) : ارزشیابی که در مدارس متداول است و شامل ارزشیابی آخر سال یا دوره دانش آموزان برنامه یا روند آموزشی است. مهمترین نقص ارزشیابی پایانی ماهیت مقطعی بودن آن است ، لذا قادر نیست اصلاحات یا تغییرات ضروری را در طول سال یا برنامه در جهت بهبودی و بهسازی فعالیتها ایجاد کند. 2- ارزشیابی تکوینی یا مستمر ( Formative Evluation) : در این ارزشیابی اطلاعات به طور مداوم جمع آوری و مورد استفاده قرار می گیرد و نیاز به بازخورد های فردی – محیطی دارد تا بتواند تصمیم گیری های لازم را در جهت افزایش اثر بخش برنامه ها یا فعالیتهای آموزشی اتخاذ کند. این نوع ارزشیابی بیشتر به فراهم آوردن اطلاعات برای بهبودی کار تاکید دارد. ب : استافل بیم ( stuffle beam) : ارزشیابی را در چهار نوع بیان می کند. 1-ارزشیابی زمینه 2- ارزشیابی درونداد 3- ارزشیابی فر آیند 4-ارزشیابی برونداد 1. ارزشیابی زمینه ( Context Evaluation) : هدف این ارزشیابی فراهم ساختن یا ارائه یک منطق برای تعیین اهداف است. برای رسیدن به آن محیط – شرایط واقعی و مشکلات موجود – بایستی بررسی شوند و تصمیماتی مبتنی بر اصلاح شرایط و مشکلات اتخاذ گردد تا نیل به اهداف مورد نظر را میسر سازد. 2. ارزشیابی درونداد ( Input Evaluation) : این نوع ارزشیابی در ارتباط با چگونگی استفاده از منابع برای نیل به اهداف برنامه است شامل ارزشیابی توانایی های سازمان ، استراتژی هایی در جهت نیل به اهداف برنامه و طراحی یک استراتژی اجرایی – عملیاتی گردد. 3. ارزشیابی فر آیند ( Process Evaluation) : به باز خورد های دوره ای خصوصا شناسایی نقص درونداد ها در حین اجرای برنامه مربوطه است. 4. ارزشیابی برونداد( Product Evaluation) : به سنجش نتایج می پردازد که نه تنها در آخر بلکه بر حسب ضرورت در فواصل برنامه صورت می گیرد. یکی از تخصص های مورد نیاز دست اندرکاران تعلیم و تربیت در سطوح مختلف سازمانی و اجرایی بر خوردار بودن از دانش ، مهارت سنجش و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی می باشدکه فقدان آن در عرصه عمل و اجرا ناکار آمدی فر آیند یاددهی- یادگیری را به دنبال خواهد داشت. با وجود آگاهی از توانایی های علمی و تجربی دبیران و معلمان گرامی و مدیران آگاه و دلسوز واحد های آموزشی در حیطه ی سنجش و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ، لیکن به دلیل اهمیت موضوع و نیز ظرافت ها و پیچیدگی های این امر امید است با عنایت همکاران ارجمند در جهت تحقق اهداف آموزشی و تربیتی شاهد تعاملی پویا ، مستمر و پایدار باشیم ، الف. اصطلاحات و مفاهیم ارزشیابی و امتحانات ب. ارزشیابی تکوینی و شیوه اجرای آن الف)تعریف اصطلاحات ومفاهیم ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ارزشیابی( Evaluation) :اصطلاح ارزشیابی یا ارزیابی به طورساده به تعیین ارزش (Value) برای هرچیزیادآوری ارزشی ( Value judgement) کردن گفته می شود ارزشیابی به یک فرآیند نظام داربرای جمع آوری، تحلیل وتفسیرا طلاعات گفته می شود به این منظور که تعیین می شود آیا هدف های موردنظر تحقق یافته اند یادرحال تحقق یافتن هستند وبه چه میزانی. ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ( Academic achevement evaluation): ارزشیابی پیشرفت تحصیلی عبارت ازسنجش عملکرد یادگیرندگان ومقایسه نتایج حاصل باهدفهای آموزشی ازپیش تعیین شده به منظور تصمیم گیری دراین باره که آیا فعالیت های آموزشی معلم و کوششهای یادگیری دانش آموزان یا دانشجویان به نتایج مطلوب انجامیده اند و به چه میزانی. ارزشیابی آغازین( Preassessment) : نخستین ارزشیابی معلم که پیش از فعالیت های آموزشی او به اجرا در می آید ارزشیابی آغازین نامیده می شود. ارزشیابی تکوینی یا مستمر ( Formative evaluation): آن چه عمدتا به منظور کمک به اصلاح موضوع مورد ارزشیابی یعنی برنامه یا روش آموزشی ، مورد استفاده قرار می گیرد ، ارزشیابی تکوینی نام دارد. ارزشیابی تشخیصی (Dignostic evaluation) : نوعی از ارزشیابی تکوینی است که با هدف تشخیص مشکلات یادگیری دانش آموزان در یک موضوع درسی به کار میرود و معمولا در جریان آموزش انجام می گیرد.از طریق ارزشیابی تشخیصی می توان معاومات و مهارتهای لازم دانش آموزان را برای ورود به مطالب جدید تشخیص داد ونیز معیاری است برای سنجش رفتار ورودی دانش آموزان که به کمک آن می توان نقطه شروع فعالیت های آموزشی را مشخص کرد . ارزشیابی تراکمی یا پایانی( Summative evaluation) : در ارزشیابی تراکمی تمام آموخته های دانش آموزان در طول یک دوره آموزشی تعیین می شوند و هدف آن نمره دادن به دانش آموزان و قضاوت درباره اثر بخشی کار معلم و برنامه درسی با یکدیگر است. به وسیله این ارزشیابی می توان یاد گیری های متراکم دانش آموزان را در طول یک دوره آموزشی اندازه گیری کرد و چون معمولا در پایان دوره آموزشی به عمل می آید به آن ارزشیابی پایانی نیز می گویند. اندازه گیری ( Measurement ): اندازه گیری فر آیندی که تعیین می کند یک شخص یا یک چیز چه مقدار از یک ویژگی برخوردار است. آزمون ( test):آزمون وسیله یا روشی نظام دار برای اندازه گیری نمونه ای از رفتار است. آزمودن ( testing) :وقتی که برای اندازه گیری یکی از ویژگی های روانی یا تربیتی یک فرد یا گروهی از افراد از آزمون استفاده می شود به این عمل یا فعالیت آزمودن می گویند. سنجش ( Assessment) :سنجش به یک تحلیل جامع و چند وجهی از عملکرد گفته می شود. پرسشنامه( Questionnaire) :مجمو عه ای سوال که به روش علمی تهیه شده و ارزشیاب یا پژوهشگر از طریق آن قادر به جمع آوری اطلاعات مورد نیاز جهت انجام طرح خود می باشد. سوال عینی( Objective items) :به سوالاتی اطلاق می شود که می تواند به طور عینی نمره گذاری شود. این سوال چنان است که افراد پاسخی را از میان فهرستی از پاسخ ها انتخاب می کنند. تنه سوال ( Stem):بخش مقدماتی یک سوال عینی را تنه سوال گویند. سوال انشایی ( Essay items) :نوعی سوال که دانش آموز تقریبا پاسخی طولانی را که تا چند بند می رسد نوشته و سازمان دهد. سوال جور کردنی( Matching item) :عبارت از سوالی که شامل دو ستون سؤال وجواب است واز دانش آموز خواسته می شود که بین موارد دو ستون ارتباط را پیدا کند. سوال چند گزینه ای( Multiple choice item) :عبارت از شکلی از سوال است که در آن آزمایش شونده پاسخ صحیح را از یک فهرست کزینه های محتمل انتخاب می کند . سوال صحیح.غلط( True – False item) :عبارت از شکلی از سوال است که در آن امتحان شونده بیان می دارد که آیا جمله ای که در اختیارش قرار داده شده صحیح یا غلط است . نمره گذاری تحلیلی ( Analytic Scoring):عبارت از نوعی نمره گذاری سوالات انشایی است که در آن نکات خاص هر پاسخ صحیح شناسایی شده و به طور جداگانه نمره گذاری می شود. جدول مشخصات( Table of specifications) :عبارت از یک جدول دو بعدی است که شامل محتوا و فرآیند شناختی مورد استفاده در طرح ریزی یک آزمون می باشد . امتحان( Examination) :عبارت است از تعدادی سوال که به صورت گزینش تصادفی از جامعه ای از سوال ها تهیه می شود و یا به عبارت دیگر عبارت از یک وسیله یا روشی که در آن آزمودنی ها با تعدادی سوال های همخوان و هماهنگ با یکدیگر مواجه می گردند ، یا به انجام فعالیت های علمی وادار می شوند ، که در آن نتیجه این شرایط و در خاتمه موقعیت ، می توان تواناییهای افراد شرکت کننده در امتحان مقایسه کمی به دست آورد. روایی( Validity) : روایی اصطلاحی است که آزمون برای تحقق بخشیدن به آن درست شده است اشاره می کند به سختی دیگر آزمونی دارای روایی است که برای اندازه گیری آنچه موردنظر است مناسب باشد. پایانی( Relidity) :پایانی یک وسیله اندازه گیری به دقت آن اشاره می کند .یک آزمون درصورتی دارای پایانی است که اگردریک فاصله ی زمانی کوتاه چندین باربه گروه واحدی ازافرادبدهیم نتایج حاصل نزدیک به هم باشد. ب)تعریف عملیاتی واژه های ارزشیابی و امتحانات درقلمروکاری اداره کل سنجش وارزشیابی تحصیلی : ضوابط سنجش وارزشیابی پیشرفت تحصیلی :مجموعه قوانین مدون وتصویب شده توسط شورای عالی آموزش و پرورش می باشد که اهداف ارزشیابی و سنجش توان تحصیلی دانش آموزان براساس مقررات را دربر می گیرد. امتحانات داخلی :امتحاناتی است که طبق برنامه معین وبا همکاری مشترک کارکنان آموزشی واداری واحد آموزشی زیر نظر مدیر انجام می شود درامتحانات داخلی تهیه سؤالها وتصحیح اوراق امتحانی برعهده معلملن مربوط می باشد. امتحانات هماهنگ :عبارت از امتحاناتی است که دربعضی درسها طبق برنامه ی معین و سؤالهای یکسان درسراسرکشور یاسراسراستان توسط اداره ی کل سنجش و ارزشیابی تحصیلی ویا سازمان آموزش و پرورش استان دفترمدارس خارج از کشور تهیه و درمحل واحدآموزشی زیر نظر مدیر انجام می شود.در امتحانات هماهنگ تصحیح اوراق امتحانی بر عهده معلمان مربوط می باشد. امتحانات نهایی :امتحانات درسهایی از پایه سوم متوسطه است که به صورت سراسری (کشوری) با برنامه همزمان و سؤالهای یکسان توسط اداره کل سنجش ارزشیابی تحصیلی تهیه می شود وزیرنظر سازمان آموزش وپرورش استان دفتر مدارس خارج از کشور به وسیله عوامل اجرایی امتحانات (هیئات ممتحنه ) که از طرف ادارات آموزش و پرورش شهرستان ها و مناطق معین می شود برگزار می گردد درامتحانات نهایی برگزاری امتحان و تصحیح اوراق به صورت متمرکز انجام می شود. تاییدیه تحصیلی :به سنتی گفته می شود که مندرجات مدارک تحصیلی دوره های مختلف در آن مورد تایید قرا ر می گیرد ارزش تحصیلی :به سندی اطلاق می شود که نشان دهنده ارزش مدرک تحصیلی ازنظر علمی و استخدامی با توجه به آراء صادره ازمراجع ذی صلاح قانونی باشد. بانک سؤال :بانک سؤال مجموعه نسبتا وسیعی از پرسشهای آزمونهای پیشرفت تحصیلی است که براساس محتوا وویژگیهای رون سنجی مانند سطح دشواری و رو.ایی ملاکی در سؤال طبقه بندی و سازماندهی شده است. تعریف ارزشیابی تکوینی یا مستمر : آنچه عمدتا به منظور کمک به اصلاح موضوع مورد ارزشیابی یعنی برنامه یا روش آموزشی ، مورد استفاده قرار می گیرد ، ارزشیابی تکوینی نام دارد. ارزشیابی تکوینی یا مستمر درآموزش متوسطه :درنظام آموزش وپرورش دوره متوسطه ارزشیابی تکوینی برای اصلاح موضوع ارزشیابی و به منظور تقویت اعتماد به نفس تحکیم آموخته های دانش آموزان ،آگاهی معلمان ازنقاط قوت وضعف درسی ونحوه عملکرد دانش آموزان درفرایندیاددهی. یادگیری و پرورش روحیه تحقیق ، تفکر ،تلاش ، ابتکاروفعالیت های گروهی -تدارک بازخورد مناسب به صورت مستمرازنحوه مشارکت دانش آموزدرفعالیت های یاددهی.یادگیری واتخاذ روشهای مناسب به منظوربهبود فرایند انجام شود. هدف ارزشیابی تکوینی یا مستمر : 1. فراهم آوردن شواهد معتبری درمورد یادگیری درسی. 2. تعیین نقاط قوت و ضعف دانش آموزان درفرایند یاددهی و یادگیری. 3. تقویت اعتماد به نفس در دانش آموزان. 4. تثبیت اعتماد به نفس فراگیران وایجاد انگیزه برای یادگیری در آنان. 5. پرورش روحیه تحقیق ، تفکر ، تلاش ، ابتکار وخلاقیت دانش آموزان. 6. توجه به جنبه های مهم درس و اهداف آموزشی آن. 7. تشویق به استفاده ازراهبردهای فعال یاددگیری. 8. مشخص کردن نتایج ودادن بازخورد تصحیح کننده به شاگردان. 9. کمک به شاگردان درپی گیری پیشرفت خود و توسعه مهارت های ارزیابی از خویشتن. 10-مطلع کردن دانش آموزان از سطح عملکرد مورد نیاز. 11-ایجاد انگیزه در فراگیران جهت تداوم یادگیری . 12-نمایان ساختن توانایی های بالقوه ی فراگیران ، که این خود موجب خودشناسی و تبین تصویری ذهنی فراگیر از خودش می شود . 13 -ارزشیابی راه کم کاری و خطای گذشته را بازکرده و مراحل جدیدی را برای آغازگری مجدد فراهم می سازد.( خود آغازگری ) 14-ارزشیابی به عنوان وسیله ای برای شناخت توانایی وزمینه های علمی فراگیران و تصمیم گیری برای انجام دادن فعالیت های بعدی آموزشی است. 15-ارزشیابی به عنوان وسیله ای برای شناساندن هدف های آموزشی در فرایند یاددهی – یادگیری است. 16-ارزشیابی به عنوان وسیله ای برای بهبود و اصلاح فعالیت های آموزشی است. برای انجام ارزشیابی تکوینی یا مستمر می توان از شیوه های اجرایی گوناگون در کلاس درس استفاده نمود. بدون شک این شیوه ها از هد ف های دوره تحصیلی ، سطح سنی دانش آموزان موضوع ومحتوای دروس ، روشهای تدریس معلم ، تعداد دانش آموزان کلاس و چندین عامل دیگر تا ثیر می پذیرد. با این وصف استفا ده از شیوه های زیرپیشنهاد می شود : 1. ثبت رویدادهای مهم از عملکرددانش آموزدریک مجموعه 2. انجام آزمایش به صورت فردی وگروهی 3. انجام پروژه های فردی وگروهی 4. اجرای نمایش 5. مشاهده واستفاده از آن در اندازه گیری 6. یادداشت رویدادهای مهم عاطفی ،روانی وحرکتی 7. اظهار نظرهای کتبی وشفاهی معلم 8. دادن کارهای عملی به دانش آموزان (پوشه کار یا مجموعه کارها ) ( Portfolio ) 9. انجام آزمون کتبی چند گزینه ای 10-استفاده از سوالهای شفاهی،تحلیلی،تبیینی 11- تهیه گزارش وخلاصه نویسی 12- برگزاری کنفرانس 13- مشارکت دانش آموزدر ارزشیابی از خودیا دیگران 14- انجام آزمون های کتبی تشریحی شیوه های اجرایی ارزشیابی تکوینی یامستمر: 1- ثبت رویداد های مهم از عملکرد دانش آموزان در مجموعه ای به نام پورت فولیو این مجموعه شامل یک ارائه بصری از موفقیت های شاگرد،توانایی ها،نقاط ضعف،قوت وپیشرفت او در خلال زمان است. در این روش،دانش آموزبرای نشان دادن توانایی ها وپیشرفت کار خود، مثالهاونمونه هایی که از جریان کار خود در طول سال،نوبت امتحانی یاترم تحصیلی انجام داده با خود به کلاس می آوردو برای ارزشیابی در اختیارمعلم قرار می دهد.این روش شامل آرشیوی از اسناد ومدارک مربوط به رشدیادگیری در زمینه های است که معرف پیشرفت واقعی او هستند. 2- استفا ده ازآزمونهای پیشرفت تحصیلی :ازنواع ازمونهای عینی یا بسته پاسخ (چندگزینه ای- جورکردنی- صحیح- غلط)و آزمونهای کوته پاسخ به صورت کتبی استفاده می شود. 3- استفاده ازپرسش های شفاهی :در این روش معلمان به تناسب محتوای درس و نحوه آموزش از دانش آموزان سؤالاتی را به صورت شفاهی می پرسند این روش بیشترین استفاده را درکلاسهای آموزشی در نظام ما دارا می باشد و به خاطر سهولت در طرح ، اجرا و... معمولا از آن استفاده می کنند. 4- استفاده از سؤالات تشریحی به صورت تحلیلی- تبیینی و خلا صه نویسی:در این روش یک یا چند سؤال تشریحی برای دانش آموزان مطرح می شود واز او خواسته می شود که پاسخ سؤال را به صورت های توصیفی- تحلیلی تبیینی و خلا صه نویسی بنویسد. 5- انجام آزمایش :انجام ازمایش به صورت فردی یا گروهی انجام می شود انجام ازمایش مستلزم ایجاد فرضیه- طراحی- اجرا آزمایش و تهیه گزارش نتیجه آن است. استفاده از مهارت های تخمین زدن- اندازه گیری و به کارگیری حقایق و مفاهیم علمی و ... ازمواردی است که در انجام آزمایش می توانند به عنوان هدف مطرح شود. فراگیران با استفاده از بعضی از وسایل ومواد ، عملادر باره مفهومی خاص تجربه کسب می کنند. 6- پروژه فردی یا گروهی :پروژه کوشش علمی یک دانش آموز رادر حیطه مورد علا قه خودش نشان می دهد. پروژه به دانش آموز این امکان را می دهد که آزمایش کند تصمیم بگیرد فرضیه بسازد ، ایده ها را بررسی و امتحان کند به دنبال راه حل هایی بگردد و مهمتر از همه درباره خود و دنیای اطراف خود مطالعه کند. پروژه گروهی مستلزم شرکت گروه دربرنامه ریزی- تحقیق- بحث گروهی و ارائه محصول است. 7- اندازه گیری مبتنی بر عملکرد:دراین روش دانش آموز به انجام رفتار یا وظیفه خاص می پردازد.این کار بیشتر مستلزم انجام یک مهارت است. عملکرد دانش آموز در فرایند کار سنجیده می شود و مورد ارزشیابی قرار می گیرد. 8- نما یش :در بحث نمایش دانش آموزان مهارتهای تازه یاد می گیرند یا مهارتهایی که اموزش داده شده اند را به نمایش می گذارند و نمایش آنها مورد ارزیابی و سنجش قرار می گیرد.برای این منظور دانش آموزان که از قبل خود را برای آماده کرده اند در جلو کلاس می ایستند و خود را مورد خطاب قرار می دهندو ایفای نقش می نمایند. 9- مشاهده و استفاده از آن در ارزشیابی :متخصصین چهار شیوه مشاهده را به شرح زیر ارائه نموده اند: الف)مقیاس درجه بندی:نقاط روی مقیاس توصیف می شود. توصیف ها عبارتهایی هستند که به صورت رفتاری نشان می دهندکه دانش آموزمورد مشاهدهدر مراحل مختلف مقیاس چگونه عمل می کند ب)چک لیستها(فهرستهای باز بینی) : به فهرستی از ملاک ها یا معیارهای معینی گفته می شود که برای مقایسه کردن ، مرتب کردن یا جمع آوری هر گونه اطلاعات برای مثال ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تهیه می شود. 2. در این فهرست با زدن علامت ((7)) در برابر هر یک از ملاک ها یا معیارهای یاد شده دستیابی یا عدم دستیابی به آنها آشکار می شود . در فرم ها وبرگها،فهرستی ازرفتارهایی که قراراست مورد ارزشیابی قرارگیرند تهیه می شود. رفتارهامورد مشاهده قرار می گیرد و ارزشیابی آن به صورت کمی(نمره)یا توصیفی(خوب،متوسط و....)تعیین می گردد. رفتار را می توان عمل قابل مشاهده و اندازه گیری تعریف کرد که ممکن است این رفتار آشکار یا پنهان و غیر قابل مشاهده باشد سیستم ارزشیابی فعلی بیشتر رفتارهای آشکار را اندازه گیری می کنداما در سیستم های پیشرفته آموزشی رفتارهای پنهان و غیر قابل مشاهده نیز مورد توجه قرار می گیرند لذا توجه به هر دو بعد رفتار ضرورت یافته است. ج)سوابق تراکمی:در این روش که تمام پاسخ های فرد را در خلال مدت معینی در بر می گیرد،اطلاعات جمع آوری و در مورد پیشرفت تحصیلی دانش آموز در موضوع خاص اظهار نظر می شود ومیزان پیشرفت اوارزش گذاری می گردد. د)یادداشت رویدادهای مهم:از این رو ش معمولابرای اندازه گیری نتایج عاطفی و روانی- حرکتی می توان استفاده کرد. ولی ارزشیابی آموزشی شامل توصیف واقعی از رویدادهاو اتفاقات معنی داری است که معلم در نتیجه مشاهده از رفتار دانش آموزودر جریان آموزش،یادداشت می کند.در ارزشیابی از طریق مشاهده می توان مانند الگوی زیر عمل کرد. مشاهده رفتار فراگیران ثبت نتایج ارزشیابی در جدول مخصوص جمع بندی مشاهدات قضاوت و اعلام نظر نهایی 10- اظهار نظر های کتبی و شفاهی معلم درباره بهبود عملکرد دانش آموزو پرهیزازنمره این روش شامل اظهار نظرهایی است که به صورت توصیفی توسط معلم درباره دانش اموز می شود. این اظهار نظرها می تواند به صورت شفاهی به دانش آموز گفته شود ویا به صورت کتبی ثبت و به اطلاع دانش آموز یا ولی وی برسد و یا در محلی نگهداری شود. 11- دادن کارهای عملی به دا نش آموزان : ( portfolio) براساس دروس و محتوای ارائه شده و به منظور تثبیت یادگیری و شناسایی و ارزشیابی میزان یادگیری انجام کارهایی به دانش آموزان واگذار می شود. با توجه به سن دانش آموزان- موقعیت- شرایط ومحتوای دوره و پایه تحصیلی کارهای عملی نیز متفاوت و گوناگون می باشد. مواردی مانند تهیه نشریه -جمع آوری اطلاعات و تهیه گزارش- ساخت ابزار- مطالعه کتب- خلاصه نویسی- شرکت در جلسات خاص-و ... را شامل می شود. 12- مشارکت دادن دنش آموزان در ارزشیابی از خود یا دیگران : در این روش زمینه هایی فراهم می گردد تا دانش آموز کار خود یا همکلاسی هایش را مورد رزشیابی قرار دهد. نمونه ساده آن تعویض برگه های پاسخ دانش آموزان به یک سؤال یا سؤالات می باشد که تصحیح آن توسط دانش آموزان با راهنمایی کلی معلم صورت می گیرد. 13- روش یادداشت روزانه : در این روش از دانش آموزان خواسته می شود تا احساسات- تجارب یادگیری فعالیت های کلاسی و ... را به طور روزانه یادداشت کند و برای ارزیابی در اختیار معلم قرار دهد یا از دانش آموز خواسته می شود یادداشت های روزانه خود رادر کلاس توضیح دهد تبیین کند و به بحث بگذارد. 14- استفاده از آزمونهای عملکردی مدا د- کاغذی : دراین روش از دانش آموزان خواسته می شود تا با استفاده ار دانش و مهارت خوددر موقعیتی شبیه سازی شده با استفاده ازمداد و کاغذ میزان یادگیری و توانایی خودرا به نمایش بگذارد.مانند ارائه طرح یک لباس-این روش دردروس فنی و حرفه ای بیشتر کاربرد دارد. 15- نمونه کار : در این روش نمونه کارهایی از دانش آموز خواسته می شود تا انجام دهد. البته این عمل باید در شرایط کنترل شده باشد مانند تایپ کردن یک متن یا تعمیر یک وسیله برقی استفاده ازروش نمونه کار در دروس فنی و حرفه ای کاربرد بیشتری دارد. نظام نمره دادن در ارزشیابی مستمر : ارزشیابی ها بر اساس معیار و ملاک مقایسه شامل موارد زیر است : الف ) ارزشیابی معیار مدار : میزان پیشرفت دانش آموز با حدود انتظارات برنامه درسی و معلم مقایسه می شود . ب) ارزشیابی هنجار مدار : معیار آموزشی ، عملکرد دانش آموز در مقایسه با سایر دانش آموزان است. ج) ارزشیابی دانش آموز مدار : معلم با مقایسه وضعیت فعلی و قبلی دانش آموز به ارزشیابی او می پردازد و معلم دانش آموز را با خودش مقا یسه نموده و از تشویق کمک می گیرد و اعتماد بنفس او را تقویت کرده که باعث پرورش تفکر منطقی و خلاقانه دانش آموز می شود . دانش آموزان در طی فعالیت های آموزشی خود پی در پی مورد ارزشیابی قرار می گیرند . فرایند ارزشیابی مستمر که در قالب ارزشیابی های فعالیت مدار قرار می گیرد جزئی از یک تدریس فعال تلقی می شود . پنج دستور برای بهره وری ؟ برای بهره وری در امور زندگی پنج دستور زیر را به خاطر داشته باشید: 1-باور و اعتقاد راسخ داشته باشید که در هر شرایط و موقعیتی که باشید می توانید تغییراتی در خود و محیط کارتان به وجود آورید و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشید. 2-انرژی خود را رها کنید. 3-هدفهای خود را تعیین کنید.هدفها باید مانند چشمه های زلال آب درخشنده و روشن باشند. 4-برای پیشرفت و موفقیت،قدم های کوچک ولی در راستای هدفهای مهم و اساسی خود بردارید.گام های کوچک آسان تر و سریعتر برداشته می شوند. 5-تمام سعی و تلاش خود را در جهت تداوم فعالیتها و بهبود دائمی و کیفیت زندگی خود به کار بندید. به گفته اقبال لاهوری :” هستم اگر می روم، اگر نروم نیستم .“ [ پنجشنبه سی و یکم اردیبهشت 1388 ] [ 4:34 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
تشویق و تنبیه ، اصلی مهم در تربیت اسلامی طبیعت انسانها به گونه ای است که وقتی در انجام امور مورد تشویق قرار می گیرند ، معمولاً در صدد بر می آیند تا آن امور را بهتر انجام دهند . بدون تردید تشویق و ترغیب از مهمترین ارکان روان شناسی تربیتی و عاملی مؤثر در تحریک انگیزش های پیشرفت و عملکرد فرد در فرایند یادگیری و تقویت رفتارهای مطلوب است . همه انسانها حتی بزرگسالان ، تا آخر عمر نیاز به تشویق دارند . تشویق موجب رغبت و دلگرمی و نشاط و تحرک می شود و انسان را به جدیت وادار می کند . انسانی که مورد تشویق قرار بگیرد احساس آرامش و رضایت خاطر و اعتماد به نفس می کند و برای جدیت بیشتر و تحمل دشواری ها آماده می گردد . برعکس ، اگر مورد نکوهش یا ناسپاسی قرار گرفت دلسرد و بی رغبت می شود و احساس حقارت و ضعف می کند و نمی تواند از استعدادهای خویش به نحو مطلوبی استفاده نماید . اصل تشویق و تنبیه به عنوان امری مسلم در تربیت اسلامی شناخته و پذیرفته شده است . اصولاً بهشت و جهنم ، انذار و تبشیر پیامبران ، آیه های مربوط به پاداش و کیفر ، وعده و وعیدهای شوق انگیز و خوفناک و ... همه جلوه هایی از تشویق و تنبیه هستند . خداوند تبارک و تعالی در قرآن مجید ( سوره بقره ) می فرماید : " ای پیامبر به کسانی که ایمان آورده و عمل صالح انجام داده اند بشارت بده که جایگاه آنان در قیامت ، باغستان هایی است که نهرهای آب در آن جاری است ." حضرت علی علیه السلام در فرمان تاریخی خود به مالک اشتر که او را به فرمانروایی مصر برگزیده بود ، دستور می دهد : که مبادا نیکوکار و بدکردار پیش تو یکسان باشند ، زیرا چنین روشی نیکوکار را از کردار نیک دور ساخته و بدکردار را به کار بد سوق می دهد . یکی از روش های مؤثر در تربیت ، تشویق کارهای خوب کودک است . تشویق در روح و روان کودک اثر می گذارد و او را به انجام اعمال نیک تحریض و ترغیب می کند . دیدگاه امام خمینی (ره) درباره تشویق کودکان و تعلیم و تربیت دیدگاهی وسیع ، عمیق و دقیق داشته اند و در زمینه های تخصصی تعلیم و تربیت چنان دیدگاه و عملکردی ازخود نشان داده اند که گویی در این رشته تحصیل کرده اند ؛ مثلاً درباره تشویق کودکان ، کارشناسانه به جزییات نقاشی کودکی توجه نشان می دادند . به این مورد توجه کنید : روزی یکی از بچه های اقوام امام ، پیش ایشان می رود و نقاشی قشنگی را به امام نشان می دهد . امام به نقاشی او خوب نگاه می کنند و از او می پرسند : " این نقاشی را خودت کشیده ای ؟ " بچه جواب می دهد : " نه ، نقاشی را کس دیگری کشیده ، من فقط آن را رنگ زده ام ." امام از صداقت بچه خیلی خوششان می آید ، به او می گویند . " بارک الله ، خیلی قشنگ رنگ آمیزی کرده ای ... " و یک جعبه مداد رنگی به بچه جایزه می دهند . موردی دیگر یکی از دوستان که همراه با خانواده به دستبوسی حضرت امام نائل شده بود ، بعد از آن به حقیر مراجعه کرد و گفت : " پسرم که کلاس پنجم دبستان است ، دفتر نقاشی اش را برای تقدیم به امام آورده بود اما محافظان مانع آوردن آن به خدمت امام شدند . برای همین خیلی ناراحت شده است . " دفتر نقاشی را گرفتم و دو روز بعد ، ضمن توضیح ، خدمت امام تقدیم کردم . حضرت امام با دقت تمام اوراق آن را ملاحظه فرمودند و از مشاهده نقاشی اول که عبارت از تانکی بود که چرخ های آن را مداد تراش و تنه آن را کتاب و لوله شلیک آن را مداد و سرنشین آن را یک طفل دانش آموز تشکیل داده بود ، متبسم شدند و سپس دستور فرمودند که برای تشویق این دانش آموز خردسال و همین طور طراح آن دفتر که به وسیله امور تربیتی منطقه 3 آموزش و پرورش تهران تهیه شده بود ، جایزه ای متناسب اهدا شود . صورت های تشویق : تشویق به سن و درک کودک ونوع عمل او بستگی دارد . طبیعی است که کودک خردسال ، معنی دوستی اولیاء و تشویق آنها را به خوبی می داند . برای کودک چهار ساله یک شکلات ممکن است به اندازه یک هدیه قابل توجه که به فرد بزرگسال تقدیم می کنیم ، ارزش داشته باشد . تشویق صور مختلفی دارد . گاه به صورت دلجویی است ، گاه یک عبارت محبت آمیز ، برخی اوقات یک نگاه توأم با لبخند و نشاط ، زمانی وعده تعریف یک قصه ، و گاهی دادن یک بسته کوچک مداد رنگی ، شیرینی ، کتاب ، لباس ، اسباب بازی ، دفترچه ، توپ ، قلم ، مدال ، معرفی کردن سرصف و امثال آن . اولیاء و مربیان باید با توجه به سن و سطح درک بچه و اوضاع و شرایط خاص زندگی و ارزش و اهمیت کار او ، نوع تشویق و میزان آن را انتخاب نمایند. کودک در سال های اولیه زندگی بیش از هر چیز به جلب نظر والدین و اظهار محبت و بوسه ها و خنده ها و نوازشها و پرستاری های آنان نیاز دارد . وقتی بزرگتر شد به آفرین گفتن ، شکلات و شیرینی و اسباب بازی و گردش یا مهمانی رفتن ، و شنیدن داستان بیشتر علاقه دارد . در مرحله بعد به فوتبال و ورزش و کتاب داستان و تعریف و تمجید و کفش و لباس نو و هدیه ونمره خوب ، و مسافرت ، بیشتر علاقه مند می شود . در مراحل بعدی به مسئولیت پذیرفتن ، مورد مشاوره قرار گرفتن ، قهرمان شدن ، مدال گرفتن ، در حضور جمع معرفی شدن ، بیشتر علاقه پیدا می کند . بنابراین بهتر است با توجه به علایق کودک وسن وی ، تشویق ها نیز از همان نوع علایق وی باشد . محاسن تشویق : - تشویق بر خلاف تنبیه که از عوامل بازدارنده است ، عاملی ترغیب کننده می باشد که به انسان نیرو می دهد . شخصی که تشویق می شود از کار و زحمت خود احساس رضایت می کند و همین رضایت خاطر است که جلو خستگی و بی میلی او را می گیرد . - تحسین کودک موجب می شود که اعتماد به نفس در وجودش پدید آید ، استعدادهای نهفته اش شکوفا شوند و قوای درونی اش به فعلیت برسند. - تشویق ، شخصیت فرد را احیاء می کند ، او را از یأس و بدبینی نجات می دهد و به زندگی دلگرم می کند و گاهی یک تحسین ساده ، مسیر زندگی فرد را دگرگون می سازد . - وقتی کودک تحسین شود ، احساس ارزشمندی می کند . - تشویق پاسخی است به نیاز طبیعی و روانی کودک . - وقتی کودک را مورد تشویق قرار دهیم فرصتی فراهم می شود تا کودک به توانایی ، ظرفیت و ارزشمندی های خود پی ببرد و در نتیجه تصویر مثبت و ارزنده ای از خود در ذهنش ایجاد شود که بعدها شکل دهنده حرمت نفس او خواهد بود . - جبران کمبودها و حقارت های عاطفی و اجتماعی . - تصحیح و تکمیل رفتارهای آموزشی و اخلاقی . - تغییر دهنده و جهت دهنده رفتار و سیر زندگی کودک . - دریافت بازخورد مناسب در برابر رفتار پسندیده . متأسفانه بعضی از والدین و مربیان برای دستیابی به اهداف خود و تقویت هر چه سریعتر رفتارهای مورد نظر خود ، سعی می کنند به هر طریق ممکن ، رفتار کودک را مطابق خواسته ها و دستورات و مقررات خود در آورند ، بدون اینکه متوجه اثر تخریبی این روش های شتاب زده و صوری در ساختار شخصیتی کودک باشند. این روش های سطحی ، ظاهر پسند ، دیگر انگیخته و تصنعی می تواند سبب آسیب های جبران ناپذیری در روند تعادل جویی طبیعی کودکان شود. معایب تشویق بیجا و بیش از حد : - وابستگی کودک به عوامل کنترل بیرون از خود . - کند شدن محرک های درونی (از بین رفتن رغبت های خود به خودی و جایگزینی رغبت های تصنعی) . - تشویق بدون دقت ممکن است به صورت رشوه در آید و اعمال کودک به پاداش وابسته شود و پرتوقع و طلبکار پرورش یابد و در همه جا انتظار پاداش عملی یا معنوی داشته باشد، از همه کس طلبکار شود ولی خودش احساس مسئولیت نکند . گاهی حتی در برابر انجام وظایف قانونی یا اجتماعی یا شرعی خود نیز توقع پاداش خواهد داشت . - تشویق و تحسین بیش از حد ، کودک را به غرور و خودبینی مبتلا می سازد. امیرالمؤمنین (ع) می فرماید : " چه بسا افرادی که به سبب تعریف و تمجید مغرور می شوند " و " در مدح کسی زیاده روی و مبالغه مکن ". نتایج تحقیقات اخیر نشان داده است که اگر رفتار کودک و رشد او را از طریق عوامل تشویق بیرونی مانند جایزه ، پول ، کارت صدآفرین ، تحسین های لفظی مکرر و سایر عوامل بیرونی شرطی کنیم ، آزادی و رشد طبیعی را از او سلب و رفتار او را با ضوابط و معیارهای از پیش تعیین شده قالب سازی کرده ایم . - تشویق بیش از حد در دراز مدت مانع پیشرفت خود به خودی کودک می شود . - تکیه بر تشویق بیرونی بدون همسویی با تقویت های درونی کودک ، مانع تحول طبیعی او می شود. نکاتی که در تشویق باید رعایت گردد : - علت تشویق بایستی مشخص باشد تا کودک بفهمد که به چه سببی مورد تشویق قرار گرفته است. - نفس عملکرد کودک باید مورد تشویق قرار گیرد ( مستقیماً به رفتار کودک مربوط باشد ) نه شخصیت او. - تشویق باید با تقویت درونی کودک همسو باشد ( اول تقویت درونی و بعد تشویق ) . - تشویق باید گاه به گاه و در برابر کارهای ممتاز باشد ، نه به صورت دایم و برای هر کار ؛ زیرا اگر چنین شد ارزش و تأثیر تربیتی خود را از دست خواهد داد . - وقتی کودک را تشویق و تحسین می کنیم نباید او را با بچه ی دیگری مقایسه کنیم . مثلاً صحیح نیست که پدری به فرزندش بگوید آفرین بر تو که خوب درس می خوانی و مانند حسن تنبل نیستی ، زیرا در این صورت ، کودک دیگر ، تحقیر و مذمت می شود. از سوی دیگر این عمل مضر است و بدآموزی دارد . - تشویق در بین همسالان و دوستان مؤثرتر از تشویق به تنهایی است . - تشویق باید با سن کودک ، نیازهای او و شرایط و موقعیت مکانی ، شخصیتی ، روانی و ... تناسب داشته باشد . - تشویق های ملموس در مقاطع سنی پایین مؤثرتر است . - تشویق باید با کار کودک متناسب باشد . صلاح نیست که در برابر یک کار کوچک و کم اهمیت تشویق های بزرگی انجام بگیرد . پاداش های بزرگ را باید برای کارهای بزرگتر قرار داد ، بهتر است پاداش همگام با موفقیت های تدریجی کودک بزرگ شود . - باید پاداش ها و تشویق ها ، در برابر فعالیت ها و جدیت های کودک انجام بگیرد . نه در برابر موهبت های ذاتی او . یک کودک کم هوش که در اثر جدیت و تلاش ، رفته رفته به موفقیت هایی نایل می گردد و نمره پنج او به هشت ترقی می کند نیز قابل ستایش و تشویق است . - تشویق باید طبیعی ، واقعی و به دور از فریب و ریا باشد . - تشویق باید بلافاصله اعمال گردد ( به خصوص برا ی سنین پایین ). - اگر تشویق بیش از حد انتظار طبیعی کودک و یا کمتر از حد انتظار او باشد اثر نامطلوبی دارد
[ پنجشنبه سی و یکم اردیبهشت 1388 ] [ 4:29 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
یازده مرحله برای تدریس موفق
اولین مرحله در یک تدریس موفق: آن که عاشق باشی
شما یک معلم نخواهید شد مگر این که علاقهای زیاد به این شغل داشته باشید، چرا که اگر شغل معلمی آسان بود هر کسی میتوانست آن را انجام دهد. معلمان، مسئولیت بسیار مهمی را بر عهده دارند زیرا یک گفتگوی سطحی از یک معلم میتواند قسمتی از زندگی یک دانشآموز را تحت تأثیر قرار دهد، البته فراموش نکنیم که معلم یک الگوی دائما تحت نظر است.
دومین مرحله در تدریس موفق: در تو باید لذت آموختن نشانگر بوده و ثابت نمایی
سومین مرحله در تدریس موفق: چشم امید به اهداف بلندت باید… بدانید که به کجا میروید و به اهدافتان توجه کنید. من هرگز چیزی یاد نگرفتم مگر زمانی که مجبور شدم از آن استفاده کنم. اگر چیزی که درونتان است بیابید شما را نجات خواهد داد. اگر چیزی که درونتان است نیابید شما را نابود خواهد کرد.
چهارمین مرحله در تدریس موفق: برتو است که مسئول و منظم باشی تدریس میتواند تمام زندگی شما را به خود اختصاص دهد. با این کار ممکن است که تمام روز و شب را در مدرسه برای کمک به دانشآموزان بگذارید و در کارتان پیشرفت کنید. من معتقدم میتوانید فعالیتهای هدفمند مهیج و صحیح را برای رسیدن به هدفتان طرحریزی کنید.
پنجمین مرحله در تدریس موفق: بجوی تا بیابی تقاضا کنید، حتماً دریافت خواهید کرد. اگر بدانید چه چیزهایی از کنترل شما خارج است در مورد آنها نگران نخواهید بود. این امر شما را از بسیاری تلاشهای بیهوده رهایی خواهد بخشید.
ششمین مرحله در تدریس موفق: بر تو باد انصاف و آمادگی در امر تدریس شما باید منصف باشید تا برای مسایل قبل از آن که به وجود آیند آماده باشید.
هفتمین مرحله در تدریس موفق: عقل سلیم، لازمهی تدریس است زمان اتخاذ تصمیماتی که دانشآموزان را تحت تأثیر قرار میدهد از قضاوت صحیح خود استفاده کنید. در هر قانون استثنایی وجود دارد و شما باید بتوانید به اندازهی کافی و به سرعت متوجه این وضعیت بشوید تا قبل از این که از دست شما خارج شود آن را آرام کنید. بسیاری از دانشآموزان در طی سال ترفندهای زیرکانهای را برای فریب معلمان آموختهاند.
هشتمین مرحله در تدریس موفق: بیتعصب و انعطاف پذیر باشید تا موفق شوید. هیچ حق انتخاب دیگری ندارید. چون با مردم سرو کار داریم باید آمادهی مسایل غیر منتظره هم باشیم و آنها را نتیجه بخش سازیم.
نهمین مرحله در یک تدریس موفق: با ترس و لرز کار مسیر نمیشود. با شک کار نکنید مطمئن باشید که حق با شماست.
دهمین مرحله در تدریس موفق: در کار تدریس همت خود را بلند دار. باید توقعتان را هم از دانشآموزان و هم از خودتان بالا ببرید. مردم را میتوان به سه دسته تقسیم کرد: آنهایی که باعث میشوند مسائلی اتفاق بیفتد. آنهایی که تماشاگر یک اتفاق هستند و آنهایی که میگویند چه اتفاقی میافتد.
یازدهمین مرحله در تدریس موفق: وسعت بخش گسترهی دید خویش را زمانی که با چالشها مواجه میشوید همه چیز را در نظر بگیرید. منشور در دستان شماست [ پنجشنبه سی و یکم اردیبهشت 1388 ] [ 4:27 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
توصیه هایی برای داشتن یک تدریس موفق و رضایت بخش 1- با توکل به خدا و نام خدا کلاس را شروع کنیم. 2- اخلاص در عمل تدریس و تقوا را رعایت کنیم. 3- زمان هر جلسه تدریس را در نظر داشته باشیم تا با کمی یا زیادی وقت مواجه نشویم. 4- وقت کلاس را به مطالب بیهوده و کم فایده صرف نکنیم. 5- سعی کنیم ساعت تدریس را تغییر ندهیم. 6- به هنگام تدریس، نشاط روحی و عاطفی خود را حفظ کنیم. 7- با خوشرویی تدریس کرده و همواره چهره بشّاشی داشته باشیم. 8- احساسات و عواطف دانش آموزان را جریحه دار نکنیم. 9- تلاش کنیم فضایی عاطفی بوجود آوریم. 10- سعه ی صدر داشته باشیم و از فضل فروشی بپرهیزیم. 11- وفای به عهد، خوش قولی و تواضع در تدریس را از یاد نبریم. 12- به هنگام تدریس؛ آرامش خود را حفظ کنیم. 13- از قضاوت ناصحیح نسبت به دانش آموزان پرهیز کنیم. 14- اشتباهات خود را توجیه نکنیم.15- از علماء ،بزرگان و شخصیتهای دینی با احترام نام ببریم. 16- از به کار بردن کلمات خارج از نزاکت بپرهیزیم. 17- پرگوئی نکنیم، در واقع آنقدر بگوئیم که می توانیم بشنویم. 18- رازدار و محرم اسرار دانش آموزان باشیم. 19- از تعصب بیجا بپرهیزیم. 20- از دانش آموزان توقعات بیش از اندازه نداشته باشیم. 21- رسا و روان بودن کلمات و جملات را رعایت کنیم. 22- از داشتن تکیه کلام پرهیز کنیم. 23- در تدریس ذوق و سلیقه به کار ببریم. 24- آرام و شمرده تدریس کنیم. 25- ساده تدریس کنیم ؛اما عمیق. 26- در املاء کلمات دقت کنیم و کلمات را صحیح روی تابلو بنگاریم. 27- ذوق و استعداد دانش آموزان را شناسایی و هدایت کنیم. 28- بین دانش آموزان رقابت سالم و مثبت ایجاد کنیم. 29- در برخوردها عدل و انصاف را رعایت کنیم. 30- به دانش آموزان توجه و نگاه یکسان داشته باشیم. 31- با دانش آموزان همدردی کنیم. 32- از تشویق به موقع غافل نشویم. 33- سخن دانش آموزان را بی مورد قطع نکنیم. 34- کارها و فعالیتهای مربوط به کلاس را بین دانش آموزان تقسیم و به آنها مسئولیت بدهیم. 35- در هنگام موعظه ، خود را مخاطب اصلی قرار دهیم. 36- به مقررات محیط آموزشی احترام بگذاریم. 37- سعی کنیم کردار و رفتار خوبی از خود نشان دهیم. 38- پیش از تدریس، شناختی اجمالی از وضعیت ، موقعیت و سطح معلومات دانش آموزان بدست آوریم. 39- بیش از اندازه در کار دانش آموزان ، خود را دخالت ندهیم. 40- به کار خویش ایمان داشته باشیم. 41- سعی کنیم شخصیت علمی و اجتماعی خویش را پیش دانش آموزان سبک نکنیم. 42-مقررات خشک و افراطی را زا کلاس دور کنیم. 43- نسبت به فعالیت دانش آموزان بی تفاوت و بی توجه نباشیم. 44- در تدریس از گروه گرائی و خط بازی خودداری کنیم. 45- بر موضوعات درسی ، تسلط و از آن اطلاع کافی داشته باشیم. 46- در افزایش آگاهیها و محتوای علمی و درسی خود بکوشیم. 47- به سؤالات دانش آموزان با لحن خوب و مناسب پاسخ دهیم. 48- مطالعه پیش از تدریس و آمادگی قبلی جهت تدریس داشته باشیم. 49- برنامه ریزی درسی داشته باشیم. 50- از ابتکار و خلاقیت در تدریس استفاده کنیم. 51- از روشهای تدریس و نحوه ی به کار گیری آنها آگاه باشیم. 52- به کیفیت شروع ، ادامه و پایان درس توجه داشته باشیم. 53- به هنگام تدریس مطالب ، تنوع را فراموش نکنیم. 54- از تجربیات درسی و تدریس دیگران استفاده کنیم. 55- در هر درس مطالب نو وتازه ای بیان کنیم. 56- سعی کنیم دانش آموزان در ارتباط با درس فعالیت عملی داشته باشند. 57- دانش آموزان را نسبت به یادگیری درس تشنه کنیم. 58- در صورتی که احساس خستگی در چهره دانش آموزان مشاهده کردیم، از ادامه تدریس خودداری کنیم. 59- سعی کنیم همواره اشکالات تدریس خود را رفع کنیم. 60- موضوع و عنوان درس را در ابتدای تدریس مشخص و بازگو کنیم. 61- درس را مرحله به مرحله تدریس کرده و از شاخه به شاخه پریدن بپرهیزیم. 62- بیش از اندازه ی معمول به جزوه ، کتاب و یا متن درس نگاه نکنیم. 63- از طرح شبهات و اشکالات بدون جواب بپرهیزیم. 64- جمع بندی درس را در انتها فراموش نکنیم. 65- از داشتن لحنی یکنواخت و تن صدای ثابت بپرهیزیم. 66- در هنگام تدریس ، در یک مکان ثابت توقف نکنیم. 67- دقت کنیم تمرینها یا مسائل در حد توان دانش آموزان باشد. 68- در هنگام تدریس از وسائل و امکانات آموزشی موجود حداکثر بهره را ببریم. 69- در هنگام تدریس حتی الامکان از مثال استفاده کنیم. 70- خلاصه ی درس را در انتهای تدریس بازگو و از دانش آموزان نیز بخواهیم. 71- ظاهری آراسته و منظم داشته باشیم و در نظر بگیریم که زیبایی ، سادگی است . 72- در کارهایمان نظم داشته باشیم تا الگوئی مناسب برای دانش آموزان باشیم. 73- نتایج ازمونها را بررسی کنیم تا نقاط ضعف و قوت را بیابیم. 74- در هنگام خشم، بر احساسات و عواطف خود غلبه کنیم. 75- در تمام کارهای خود ، قاطعیت و برش داشته باشیم. 76- دانش آموزان را در بالا رفتن از نردبان علم و دانش یاری کنیم. 77- در هنگام تدریس سعی کنیم تمام توجه دانش آموزان را به خود جلب کنیم. 78- فرصت انتقاد از خود را به دانش آموزان بدهیم 79- از اینکه نسبت به پاسخگوئی به برخی از سؤالات قادر نیستیم ، هراس به خود راه ندهیم و به راحتی اقرار کنیم که پاسخ آن را نمی دانیم. [ پنجشنبه سی و یکم اردیبهشت 1388 ] [ 4:25 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
هر يک از ما بايد در روز به حل چند مسأله بپردازيم .زيرا به طور مداوم با موقعيت هايي روبرو مي شويم که در آن ها چيزي بين ما و خواسته هايمان حايل مي شود که ما بايد بر آن غلبه کنيم و مانع را کنار بزنيم .البته همه ي مسائلي که در طول روز با آن ها مواجه مي شويم ، مسئله هاي رياضي نيستند.از اين گذشته ، هدف ما به عنوان يک معلم ابتدايي ، کمک کردن به بچه هاست تا بتوانند طيف وسيعي از مسائل را حل کنند .ما به آن ها کمک مي کنيم تا مهارت هاي درک مطلب رادر خواند ياد بگيرند ، مهارت هاي تحقيق را در علم به کار ببرند ، وقايعي را که در مطالعات اجتماعي رخ مي دهد ، تجزيه و تحليل کنند و بتوانند از عهده ي تأثيرات متقابل اجتماع بر آيند . در رياضيات ، ما داستان يا مسائل داستاني و کاربردهاي آن را ارائه مي دهيم . ما نياز داريم که قدمي به پيش برداريم و توانايي کودکان را در به کار گرفتن تکنيک ها و راهبردهاي گوناگون حل مسأله توسعه دهيم . آگاهي ، مهارت و ادراک ، مهم ترين عناصر يادگيري رياضيات محسوب مي شوند . با اين حال ، در حل مسأله است که کودک اين اجزا و عناصر را براي پاسخ گويي به يک سؤال ، يک تصميم گيري و يا نيل به يک هدف ، با يکديگر ترکيب مي کند . معلمان براي آموزش حل مسأله به کودکان و کودکان براي آموختن روش هاي آن با مشکل مواجه مي شوند .بعضي از اين مشکلات به اين دليل رخ مي دهد که « يافتن پاسخ » مقصود نهايي اين فرآيند در نظر گرفته مي شود .کودکان، اغلب ، تکنيکي را که براي حل مسأله وجود دارد ، به دليل تسلط آن بر يافتن پاسخ ، به طرز نا درستي به کار مي گيرند. به طور مثال وقت خود را براي حل يک مسأله ، اول به آن نگاه مي کنند .اگر به کلمه ي بيشتر برمي خورند ، راه حل مسأله را جمع کردن اعداد داده شده مي دانند و يا اگر لغت کليدي مورد نظر آن ها گم شدن يا کمتر بود ، اعداد را منها مي کنند .حال به اين مسأله ها توجه کنيد و اشتباه کودکان را دريابيد : اکرم 50 ريال دارد .او براي خريدن يک دفتر به 90 ريال نياز دارد .چند ريال بيشتر براي خريدن دفتر لازم دارد ؟ در اين جا اگر دانش آموز فقط به کلمه ي کليدي توجه داشته باشد ، حتماً 50 را با 90 جمع مي کند . يا مسأله ي ديگر : از اسباب بازي هاي مينا 12 عروسک گم شده است .از اسباب بازي هاي برادرش هم 2 ماشين گم شده است . چند اسباب بازي گم شده است ؟ با توجه به توضيحات قبل ، دانش آموز نتيجه مي گيرد که بايد 12 را منهاي 2 کند ، که باز هم راه حل درستي نيست . ما بايد به طور فزاينده اي با فرآيند حل مسائل ، يعني شيوه اي که به کمک آن به جستجوي پاسخ مسأله مي گرديم ، آشنا شويم ؛ زيرا اين فرآيند از اصول اوليه يادگيري محسوب مي شود . وقتي که تأکيد بر يافتن جواب باشد ، ممکن است بچه ها روش حل مسائل خاصي را ياد بگيرند . اما وقتي بر فرآيند حل مسأله تأکيد شود ، ياد مي گيرند که چگونه به مسائل گوناگون يورش ببرند . هيئت ملي باز رسان رياضيات تأکيد دارند که : « توانايي واقعي حل مسأله ،به احاطه ي وسيعي بر دانش مورد نظر نياز دارد . اين احاطه نه تنها در زمينه ي مهارت هاي خاص و مفاهيم ، که برادراک و ارتباط ميان آن ها و اصول اساسي ، که آن ها را با يکديگر متحد مي کند ، بستگي دارد. در گزارش هاي اخير هيئت ملي باز رسان رياضيات و بنياد ملي رياضيات ، تأکيد بر حل مسأله ، مجدداً تصريح شده است .حل مسأله در کتاب هاي متعدد ، مجموعه هاي گوناگون و مطالعات تحقيقي مورد تأکيد فراوان قرار گرفته است . با اين حال ، پرسش هاي فراواني نيز در مورد ماهيت و وسعت آن مطرح مي شود : مسأله چيست و حل مسأله به چه چيزي اطلاق مي شود ؟ چگون مي توان حل مسأله را به شيوه ي مؤثري آموزش داد؟ [ چهارشنبه سی ام اردیبهشت 1388 ] [ 3:13 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
![]() حضرت رسول اکرم(صلى الله علیه و آله) فرمود: وقتی خداوند زمین را آفرید، بر خود لرزید. پس كوه را آفرید تا وى را فرو گرفت. ملایك گفتند خداوند چیزی قویتر از کوه نیافریده است. پس خداوند آهن را آفرید تا كوه را بُبرد، پس گفتند: آهن قوىتر است، آتش را بیافرید تا آهن را گداخته نماید، پس از آن آب را آفرید تا آتش را مهار کند، سپس باد را فرمان داد تا آب را برجاى خود قرار دهد. پس از خلق اینها ملایك به اشتباه افتادند که چه چیز قویتر است، گفتند: از حق تعالى بپرسیم كه چه چیز از آفریدههای خداوند از همه قویتر است؟ خداوند فرمود: وقتی که انسان با دست راستش صدقه بدهد و دست چپ وى خبردار نشود، هیچ آفریدهاى قوىتر از وى نیست و نیافریدهام . [ چهارشنبه سی ام اردیبهشت 1388 ] [ 2:59 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
روش تدريس خدا!
اشاره: در حوزه تربيت ديني ما، تعليم آموزه هاي وحياني چگونه صورت مي گيرد؟ رهيافت صحيح در انتقال پيام وحياني به مخاطبان كلام الهي چگونه است؟ چه نسبتي ميان مساله دين گريزي جوانان و شيوه هاي ارائه آموزه هاي ديني وجود دارد؟ آيا نمي توان با حذف روشهاي نامحرم! و اخذ روي آوردهاي كارا و اثربخش، تصوير زيباتري از دين در منظر انظار جوانان نشاند؟ سلسله مقالات "روش شناسي تربيت ديني" مي كوشد تا با حذف روشهاي آفت زده ي تربيت ديني و ارائه روشها و رهيافتهاي موثرتر، ما را به تماشاي چشم اندازهاي بديع و بشكوه از دين فرا خواند.
درس اول: روش تدريس خدادر غار حرا در خواب به سر ميبردم که جبرئيل بر من وارد شد و برايم پارهاي از ديبا که کتابي و نبشتهاي در آن بود آورد و گفت: بخوان. گفتم: خواندن نميدانم. جبرائيل مرا فشرد و رها کرد و گفت: بخوان... تا سه بار اين وضع تکرار شد و در آخرين بار به من گفت: بخوان. گفتم چه چيزي بخوانم. گفت: اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ* خَلَقَ الْإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ * الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ * عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ (1)پس از آن جبرائيل از کنارم دور شد و من بيدار شدم چنان که گويي کتابي در قلبم نوشته شد، از غار بيرون آمدم و به نيمه راه کوه رسيدم، در اين اثنا ندايي به گوشم رسيد که ميگفت: «اي محمد تو رسول خدايي و من جبرئيل». به راه خود ادامه دادم و هر گامي که بر ميداشتم با ترس و بيم آميخته بود تا به خانه رسيدم(2) اين نخستين درس خدا به پيامبر است. خدا معلم است، پيامبر دانش آموز و درس "وحي"! کلاس درس: همه جا، گاه کوه، گاه دشت، گاه دره، گاهي خانه و گاه ميدان نبرد. زمان: همه گاه؛ شب، روز، سپيده دم، شامگاه. موقعيت تدريس: خلوت و تنهايي، گرما گرم نبرد، هنگام پرسش، حتي گاه در لحظه ي خواب! آيا شيوه ي آموزش و تدريس پروردگار الگويي ممتاز و متعالي براي تدريس ما نيست؟ همين نخستين درس را يک بار ديگر مرور ميکنيم؛ آموزش با واسطه است؛ با واسطه ي رسول وحي؛ جبرئيل. خود پيامبر ميگفت: هر گاه جبرئيل نازل ميشد ديدن او آرامش بخش بود و هرگاه جبرئيل ديده نميشد کار سخت و دشوار بود. اين شيوه ي نزول وحي همان است که خداوند آن را "قول ثقيل" ناميده است؛إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا (3). آيا در آموزشهاي ما شيوههاي تدريس به گونهاي هست که در آنها ارتباطهاي قلبي در هيئت يک راهبرد مورد نظر باشد؟ حتي در دروس غيرنظري و تجربي محض نيز بي چاشني ارتباطهاي قلبي نميتوان به تأثير ژرف، پايداري آموختهها و تحول در رفتار علمي دانش آموختگان اميد داشت. منظور از ارتباط قلبي صرفاً ارتباط دروني و عاطفي ميان فرستنده و گيرنده – معلم و فراگيرنده – نيست، بلکه خود پيام نيز بايد بتواند با درون و جان مخاطب پيوند و ارتباط بيابد. نکته ي دوم نخستين درس آن است که تکرار، ضرورت تثبيت و استقرار آموخته هاست. آموزش سه بار تکرار ميشود و در اين سه بار، حالات بياني و ارتباطي قابل تأمل است؛ جبرئيل پيامبر را ميفشرد و او را به خواندن دعوت ميکند. نکته ي سوم آن که پيام کوتاه است؛ پنج آيه، همه ي درس آغازين است و شگفتا که اين ويژگي در تمام درسهاي آغازين ديده ميشود. اگر سورههاي مکي را که همان سالهاي نخستين بعثت نازل شدهاند مرور کنيم، در ويژگي کوتاهي جملات (آيات) و کوتاهي مجموعه ي پيام (سوره) را احساس ميکنيم. آيا اين درس لطيف و ظريفي نيست که بدانيم در آغاز آموزش نه تنها مجموعه ي درس کوتاه باشد که ساختار اجزاي درس نيز کوتاه و با ضرباهنگ قوي و تأثير گذار عرضه شود؟ نکته ي چهارم، آهنگين بودن پيام است. وجود موسيقي در سخن و بهره وري از آهنگ مناسب، نه تنها سبب التذاذ روح که افزون سرعت دريافت و از همه مهم تر، طنين آن در ذهن و ضمير مخاطب ميشود. مجموعه ي سورههاي مکي که درسهاي سالهاي آغاز بعثتاند نيز کوتاه و آهنگيناند و اين گوياي اين نکته است که کوتاهي، ضرباهنگ قوي، موسيقي متناسب با مضمون، آموزش را عميق، سريع و تأثير گذار خواهد کرد به ويژه آن که مخاطبها کودک باشند يا در انديشه و باور، کودک مانده باشند! شيوههاي آموزش آنچه از آيات قرآن بر ميآيد آن است که سه شيوه در نزول وحي و در تحليلي گسترده تر، ارتباط ميان خدا و پيامبر وجود دارد. هر يک از اين شيوهها تناسبي با موضوع و محتواي پيام يا شرايط ويژه ي گيرنده ي پيام (پيامبر) دارد. شيوههاي سه گانه را از اين آيه ميتوان استنباط کرد: «وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِن وَرَاء حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ مَا يَشَاء إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ»(4). 1. القاي پيام و موضوع بر قلب پيامبر بي هيچ واسطه و رابط حتي فرشته ي وحي. در اين شيوه که کيفيت و کنه آن بر ما روشن نيست، خداوند پيام هايي ويژه را بر قلب پيامبر القا ميکرد. همين جا طرح اين نکته ي عميق و دقيق لازم است که "گيرنده ي" پيام "قلب" پيامبر است و ارتباط و اتصال و خطاب در همه ي اشکال وحي، "قلب" پيامبر است: قُلْ مَن كَانَ عَدُوًّا لِّجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللّهِ(5) نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ علي قلبِک(6) آيا در آموزشهاي ما شيوههاي تدريس به گونهاي هست که در آنها ارتباطهاي قلبي در هيئت يک راهبرد مورد نظر باشد؟ حتي در دروس غيرنظري و تجربي محض نيز بي چاشني ارتباطهاي قلبي نميتوان به تأثير ژرف، پايداري آموختهها و تحول در رفتار علمي دانش آموختگان اميد داشت. منظور از ارتباط قلبي صرفاً ارتباط دروني و عاطفي ميان فرستنده و گيرنده – معلم و فراگيرنده – نيست، بلکه خود پيام نيز بايد بتواند با درون و جان مخاطب پيوند و ارتباط بيابد. دشواري کار بسياري از آموزشهاي امروز، فقدان اين ويژگي است يا رنگ باختگي اين عنصر مهم و تعيين کننده درگير و دار پررنگ شدن ابزار و تکنيکهاي ويژه آموزشي است. از لطايف پيام رساني و آموزش پروردگار به انبيا اين است که خداوند از پيامبران ميثاق و پيمان ميگيرد که در دريافت، دقيق و در انتقال پيام با ديد "امانت" بنگرند. امام علي(عليهالسلام) در اين زمينه ميفرمايد: «واصطفي سبحانه من ولده انبياء اخذ علي الوحي ميثاقهم و علي تبليغ الرّساله امانتهم»(7) خداوند از ميان فرزندان آدم پيامبراني برگزيد و از آنان بر وحي و تبليغ رسالت عهد و پيمان گرفت. 2. شيوه دوم نزول وحي و گفت و گوي خداوند با پيامبران از وراي حجاب (پس پرده) است. در اين شيوه، همه ي پديدهاي عالم، پرده و حجاباند و هر کدام ميتوانند واسطه و رابطي براي ارسال پيام باشند. بارزترين نمونه ي اين نوع وحي، گفت و گوي خداوند با موسي(عليهالسلام) از وراء شجر و پاسخ اوست. هر چند خداوند بي ميانجي نيز با موسي(عليهالسلام) سخن گفته است: «و کلّم الله موسي تکليماً»(8) بهره گيري از ابزار در پيام رساني و تدريس نه تنها در جريان وحي ديده ميشود که در رفتار پيامبر و آموزشهاي ائمه نيز جايگاه والا و قابل تأملي دارد. پيامبر، گاه با سادهترين ابزار ممکن، نکتههاي عميق را به صحابه ميآموخت و مسائل نظري ژرف را ملموس و عيني و قابل دريافت ميساخت. نمونهاي از اين شيوه را عبدالله بن الوان در کتاب تعليم و تربيت کودکان در اسلام آورده است. در حوزه تربيت ديني، تعليم آموزه هاي وحياني چگونه صورت مي گيرد؟ رهيافت صحيح در انتقال پيام وحياني به مخاطبان كلام الهي چگونه است؟ چه نسبتي ميان مساله دين گريزي جوانان و شيوه هاي ارائه آموزه هاي ديني در جوامع اسلامي وجود دارد؟ آيا نمي توان با حذف روشهاي نامحرم! و اخذ روي آوردهاي موثرتر، تصويري زيباتري از دين در منظر انظار جوانان نشاند؟ جابر، يکي از صحابه ي پيامبر(صلياللهعليهوآله) در حديثي نقل ميکند روزي در محضر پيامبر نشسته بوديم، ايشان خطي روي شنها رسم کرد و فرمود، اين راه خداست. سپس خطوطي مورب به آن خط وصل کرد و گفت: اين راه شيطان است. آن گاه دست هايش را روي خط مستقيم گذاشت و اين آيه را تلاوت کرد وَأَنَّ هَـذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلاَ تَتَّبِعُواْ السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَن سَبِيلِهِ ذَلِكُمْ وَصَّاكُم بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ. و (بدانيد) اين است راه راست من، پس از آن پيروي کنيد و از راههاي ديگر که شما را از راه وي پراکنده ميسازد پيروي مکنيد. اين هاست که خدا شما را به آن سفارش کرده است باشد که به تقوا گراييد.(9) 3. سومين شيوه ي نزول وحي، ابلاغ پيام با واسطه ي فرشته ي وحي است. در اين شيوه، فرشته ي وحي در هيئتي انساني يا مشابه آن ظاهر ميشد و آيات را عرضه ميکرد که ديدن جبرئيل براي پيامبر آرام بخش بود و همان گونه که پيشتر گفته شد اين شيوه ي ديداري، سنگيني و گراني شيوه ي غيرديداري را نداشت. در آموزشهاي امروزين، آهنگ حرکت به سمت آموزشهاي غيرحضوري است. اين شيوه ي آموزش غيرزنده، گذشته آن که طراوت، جذابيت و تأثير گذاري آموزش چهره به چهره و مستقيم را ندارد، جريان آموزش را از برخي ابعاد تأثير گذار تدريس رويارو، بي بهره ميکند و پيوندهاي ژرف عاطفي را که لازمه ي آموزش بهتر و اثرگذارتر است خدشه دار ميسازد. [ چهارشنبه سی ام اردیبهشت 1388 ] [ 2:51 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
========================================================================================== =================================================
-----------------------------------------------------------------------------------------
[ چهارشنبه سی ام اردیبهشت 1388 ] [ 2:47 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
================================================
============================================
[ چهارشنبه سی ام اردیبهشت 1388 ] [ 2:44 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
انواع روش هاي تدريس
[ چهارشنبه سی ام اردیبهشت 1388 ] [ 2:40 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
آشنایی با ماساژدرمانی
آموزگاری که خود را کارمند بداند معام نمیتواند باشد بلکه نوعی سخنگویی هست که بدون پشتوانه الهام مهر عاطفه ازروی نوشته ای مطالبی را میخواند [ یکشنبه بیست و هفتم اردیبهشت 1388 ] [ 4:12 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
//////////////////////////////////////نکته قابل توجه/////////
بسیاری از مشکلات دانش آموزان مشکل دار را قبل از دبستان قابل پیشگیری هستند و می توان به صرف زمانی اندک علل مشکل را شناسایی و درمان کرد و نقش معلمان پایه اول در شناسایی این مشکلات فوق العاده و حیاتی است آنها پس از زمانی که از سال تحصیلی می گذرد خود به خود متوجه مشکل کودک می شوند . لذا اگر معلمان----------- بیان اطلاعات کافی در مورد کودک مشکل دار نداشته باشند ممکن است بسیاری از اختلالات را در کودک تثبیت کنند /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////........................................................................................................................................................... ///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// یک بیماری که برای معلمان عزیز آشناست این است آرتروز زانو و كمر (توصيه هاي حركتي و درماني)
◄آرتروز و ورزش مقدمه: وقتي همكاران با هم گپ مي زنند و يا اينكه يكي از همكاران مرخصي استعلاجي مي گيرد و يا غيبت كند و يا زماني كه چند خانم كه مرز سي سال پشت سر گذاشته اند، دور هم جمع ميشوند، معمولاً بيشتر مواقع موضوع به آرتروز ختم مي شود. در اين گفتگوها و مرخصيها يكي از درد گردن شكوه مي كند و آن يكي از مشكل ستون مهره ها و ديگري از زانو و ... مي نالد. قابل ذكر است كه آرتروز افراد را در تمام سنين مبتلا مي كند و اين بيماري هم در مردان و هم در زنان ديده مي شود، اما متأسفانه بعضي از انواع آن در زنان بيشتر است. تلاش ما در اين شماره اين است كه آرتروز را به صورت خلاصه به شما معرفي كنيم و در حد توان با ورزش و توصيه هاي حركتي و بهداشتي از دردهاي حاصل از اين بيماري جلوگيري كنيم. به هم پيوستن دو يا چند استخوان را مفصل مي نامند. مانند: مفصل زانون، شانه، مچ و ... كليه مفاصل بدن ممكن است درگير انواع ويژه آرتروز شوند. بعضي از انواع آرتروز ممكن است دستها و پاها را مبتلا نمايد و بعضي ديگر مفاصل نگهدارنده وزن بدن رادرگير مي كند. آرتروز عمومي ستون فقرات يا مفاصل دستها و پاها از انواع شايع است. غالباً مبتلايان به عارضه آرتروز يا ورم مفاصل از خود مي پرسند كه آيا درد و ناراحتي ناشي از اين عارضه را مي توان با حركت درماني و ورزش كاهش داد يا خير؟ قبل از جواب بهتر است بررسي كنيم كه: عموماً چه كساني بيشتر به آرتروز مبتلا مي شوند؟ آرتروز مردم را در تمام سنين مبتلا مي كند. عموماً در تمام نژادها و در هر دو جنس مرد و زن ديده مي شود. بعضي از انواع آرتروز در زنان بيشتر از مردان ديده مي شود. دردها و التهابات مفصلي را به هيچ وجه نبايد ناديده گرفت و بي تفاوت بود. حمل اشياء سنگين و فعاليتهاي شديد در جواني از جمله عواملي هستند كه مفاصل را در پيري و كهولت به آرتروز مستعد مي كنند. ◄آرتروز چيست ? آرتروز عبارت است از ايجاد تغييراتي كه در مدت زمان طولاني و به صورت فرسايشي و تخريبي در غضروف مفاصل ايجاد مي شود و بيشتر اوقات با درد، تورم، بزرگ شدن مفصل، وجود حساسيت در موضع و اختلال در حركت مفاصل، خود را بروز مي دهد. آرتروز مي تواند بر مفاصلي مانند مهره هاي گردني، مفاصل دست، زانوها، مچ دست و پا و انگشتان دست و پا اثر بگذارد. ◄علل ايجاد آرتروز در يك جمله مي توان گفت: هنوز علت اصلي آرتروز مشخص نشده است. اما مواردي مانند: ۱- عوامل ارثي و مادرزادي. ۲- افزايش وزن و چاقي. ۳- وجود عارضه ها و ناهنجاريها، مانند: پاي ضربدري در دو زانو، كف پاي صاف داشتن. ۴- ضربات مكرر و خفيف و مداوم بر مفاصل. ۵- عوامل هورموني، به عنوان مثال: آرتروز زنان بعد از دوران يائسگي به دليل توقف ترشح هورمون استروژن بيشتر مي شود. ۶- افزايش سن. ۷- مشاغل و كارهاي يكنواخت و بي حركت. ۸- برخي از بيماريها، مانند: مرض قند و بيماريهاي متابوليكي و التهابي. ۹- استفاده مكرر و مداوم از يك طرف بدن مانند كساني كه تمام كارهاي خود را با دست مسلط ( دست چپ يا راست ) انجام مي دهند، در پيدايش آرتروز مؤثر مي باشند. ◄چگونه مي توانيم با مشكل آرتروز در حد توان مقابله كنيم؟ با كمك به تسكين درد و كم كردن ناراحتي و همچنين كمك به افزايش دامنه حركتي مفاصل، قدرت عضلاني افزايش و استحكام در مفاصل ايجاد مي شود. استراحتهاي بدني و رواني و دوري از تنشهاي عصبي، رژيم غذايي خاص، استعمال داروهاي مسكن، عمل جراحي، گرما درماني، ورزش و حركت درماني از جمله ورزشهايي هستند كه مي توانند به كاهش درد، تورم و افزايش دامنه حركتي مفاصل كمك كنند. ◄اثر ورزش و حركت درماني بر روي تورم مفاصل به طور كلي ورم مفاصل به دو شكل رماتيسم مفصلي و استخواني شدن، سفت و سخت شدن مفاصل ديده مي شود. در هر دو مورد غضروف مفاصل فاسد و تخريب مي شوند و در دراز مدت غضروفها تحليل مي روند و به تدريج به يك توده استخواني در مفصل تبديل مي شوند. درمانهاي محافظتي اين عارضه شامل استفاده از پارچه هاي مخصوص و بستن مفصل، مانند: زانو بند، تأكيد بر تمرينات ورزشي كم فشار،كشش عضلات، انجام تمرينات استقامتي و هوازي است. اين تمرينات باعث تقويت عضلات اطراف مفاصل و ايجاد ثبات و استحكام مفصلي شده و كاهش درد و تورم و افزايش دامنه حركتي مفاصل را موجب مي شود. توصيه مي شود كه شدت تمرينات را با توجه به ميزان التهاب مفاصل تنظيم كنيد، با توجه به شدت عارضه مدت زمان تمرينات از ۱۵ تا ۴۵ دقيقه مي تواند باشد. ◄افراد مبتلا به استخواني شدن مفاصل حتماً قبل از شروع تمرينات به نكات زير توجه نمايند: مفصل مبتلا را با زانو بند يا باند كشي بپوشانيد. با استفاده از ماساژ و كشش، مفصل خود را گرم نگهداريد. از ورزشهايي كه باعث وارد شدن فشار به مفصل شما مي شود مانند پريدن خودداري كنيد. هرگز به مدت طولاني نايستيد. شنا كردن در آب گرم را به صورت تفريحي، دوچرخه سواري با دوچرخه ثابت ( دوچرخه سواري درجا ) ، قدم زدن در هواي آزاد يا راه رفتن بر روي نوار گردان را به عنوان بهترين شيوه درماني هميشه در نظر داشته باشيد. ورزش و حركت درماني مي تواند بخش بسيار مهمي از برنامه معالجه آرتروز بشمار آيد. اين حركات به منظور افزايش دامنه حركتي مفاصل، تقويت عضلات مربوط به مفصل و كاهش سفتي و سختي مفاصل انجام مي شود. نوع و شدت حركات درماني بايد به وسيله پزشك متخصص حركت درماني با توجه به عواملي چون سن، شدت عارضه و جنس تعيين شود. ◄تمرينات حركتي براي مبتلايان به آرتروز زانو تمريناتي را بطور عام براي مبتلايان به آرتروز ناحيه زانو پيشنهاد مي كنيم.ذكر اين نكته ضروري است كه اين تمرينات بايد حتماًبا نظارت متخصص امر صورت پذيرد و نبايد در انجام تمرينات زياده روي و افراط شود. ۱- به پشت دراز بكشيد و يك پا را كاملاً مستقيم و كشيده نگهداريد و پاي ديگر را با دستهاي خود گرفته و زانو را به سينه نزديك كنيد. ۶ ثانيه وضعيت را حفظ كنيد و تمرين را پس از ۸ بار تكرار در سه نوبت در طي روز با پاي ديگر انجام دهيد. ۲- به پشت دراز بكشيد و در حاليكه زانوهايتان كاملاً راست و كشيده هستند، پاها را به طرفين بكشيد و سپس به آرامي پاها را به هم نزديك كنيد و بچسبانيد. اين حركت را هر بار ۱۰ مرتبه در سه نوبت در طي روز تكرار كنيد. ۳- به پشت دراز بكشيد و در حاليكه پاها كاملاً كشيده هستند پاي راست خود را بر روي زانوي چپ بگذاريد و باسن را به سمت راست بدن بچرخانيد. به حالت اول برگرديد و حركت را با قرار دادن پاي چپ بر روي زانوي راست تكرار كنيد. حركت دوگانه فوق را ۱۲ بار در سه نوبت در طي روز تكرار كنيد. ◄آرتروز كمر چيست؟ مجموعه تغييراتي است در مدت زمان طولاني كه به صورت فرسايش و تخريبي در غضروف مفاصل ايجاد مي شود و با درد، تورم، بزرگ شدن مفصل، وجود حساسيت و كاهش دامنه حركتي همراه مي باشد كه در صورت مبتلا شدن مهره هاي ناحيه كمر عارضه آرتروز كمر به وجود مي آيد. ◄آيا انواع آرتروز كمر و علل بروز آن مشخص شده است؟ آرتروز كمر به دو نوع اوليه و ثانويه تقسيم مي شود. افزايش سن مهمترين عامل در توليد عارضه آرتروز است و به همين دليل اين بيماري در افراد مسن ( معمولاً بعد از سن ۳۰ سالگي ) بيشتر ديده مي شود. علل بروز آرتروز اوليه مشخص نشده است ولي براي بروز آرتروز ثانويه كمر بيماريهاي روماتيسم مفصلي، سل، جراحي ستون مهره ها، بيماريهاي عفوني و ... شناسايي شده اند. ◄چه مواردي براي توجيه علل بروز درد وجود دارد؟ آرتروز معمولاً در مراحل اوليه با درد ملايم و خفيف همراه است. دردي كه براي بيمار قابل تحمل است و با استراحت كاهش مي يابد. اما با پيشرفت بيماري ، بيمار در هنگام استراحت نيز وجود درد را گزارش مي كند. حال براي توجيه علل بروز درد مي توان به مواردي چون فشردگي مهره ها، افزايش فشار در ناحيه كمر، عدم تحمل فشار زياد به وسيله عضلات مربوطه، ايجاد زوايد استخواني اضافي و تحريك رشته هاي عصبي، اشكال در خون رساني به مهره ها، بيماريهاي التهابي و جابجايي مهره ها اشاره نمود. البته در يافته هاي راديوگرافي، كاهش فاصله مهره ها، كم شدن ضخامت ديسك مهره اي، ساييده شدن لبه هاي مهره ها و زوايد استخواني شكل گرفته نيز مشهود مي باشد و از آنجا كه در حدود ۸۰ درصد از ديسك بين مهره اي را آب تشكيل مي دهد، افزايش سن باعث كاهش آب ديسك شده و با كم شدن ضخامت ديسك، توان تحمل و تعديل فشارها نيز كاهش مي يابد و درد و محدوديت حركتي خود را نشان مي دهد. اينچنين گفته اند كه آرتروز غرامتي است كه هر كس در سن پيري بايد بپردازد. ◄آرتروز همواره با درد به سراغ انسان مي آيد؟ دردهاي آرتروز با علايم و تغييرات ايجاد شده نسبت مستقيم ندارند. يعني بيماراني وجود دارند كه تغييرات شديد استخواني در ناحيه كمر آنها وجود دارد ولي هيچگونه دردي را گزارش نمي كنند. بر عكس افرادي هستند كه آرتروز در آنها به تازگي شروع شده است ولي از دردهاي شديد شكايت دارند. اما بطور معمول، انحراف و تغيير شكل بيشتر، با درد بيشتري توأم مي باشد. ◄اثر ورزش در تسكيل دردهاي ناشي از آرتروز در گذشته تصور مي شد كه ورزش كردن براي افراد مبتلا به آرتروز زيان بخش است و برخي نيز عقيده داشتند كه ورزش يكي از عوامل بروز اين بيماري مي باشد. اما بررسيها و تجربيات سالهاي اخير اين مسئله را به اثبات رساند كه چنانچه ورزش با نظر پزشك انجام شود در كم كردن يا از بين بردن درد تأثير دارد و تحرك و نرمي بدن بيماران را افزايش مي دهد. به همين جهت در بعضي از كشورها برنامه هاي ورزشي خاصي چه در داخل و چه در خارج آب براي بيماران توصيه شده است. حتي افراد معلولي كه از صندلي چرخدار استفاده مي كنند نيز برخي از آنها را انجام مي دهند. حركات ورزشي در استخري كه آب آن نسبتاً گرم باشد يك نوع از اين ورزشهاست. چون وزن بدن در آب كاهش مي يابد به همين خاطر بيماران راحت تر حركات بدني را در آب انجام مي دهند. حتي آنهايي كه در خشكي قادر به ورزش كردن نيستند در آب به آساني حركات لازم را انجام مي دهند و از آن لذت مي برند. معمولاً اين نوع ورزش در استخرهاي كم عمق صورت مي گيرد تا براي كساني كه شنا نمي دانند مشكلي وجود نداشته باشد. بسياري از افرادي كه در آب ورزش مي كنند آمادگي بدني خود را افزايش داده از دردهاي ناشي از آرتروز كمتر رنج مي برند. آنها حتي مي توانند كارهاي روزانه راتا حدي انجام دهند كه به كمك ديگران كمتر احتياج پيدا كنند. ◄توصيه هاي حركتي و درماني ۱- اگر آرتروز، مفاصل بيشتري را درگير كرده باشد يكي از بهترين روشهاي درماني استفاده از آب گرم است. ( هيدروتراپي با آب گرم ) منظور از مفاصل بيشتر يعني هم در پاها و هم در كمر، درد آرتروزي احساس شود. ۲- قوس كمر در اين بيماران بايد بررسي شود. اگر قوس كمر كاهش يافته باشد بايد تمرينات تقويت كننده عضلات ناحيه پشت را انجام دهد و اگر افزايش يافته باشد، بايد از تمريناتي كه باعث تقويت عضلات ناحيه شكم مي شود استفاده كند. اگر قوس كمر در حد نرمال بود بايد تمرينهايي كه باعث تقويت عضلات ناحيه پشت و كشيده شدن عضلات ناحيه شكم و حركاتي كه تقويت كننده عضلات شكم مي باشد انجام دهد. از هر حركتي كه بيمار اظهار رضايت كرد و دردش كاهش يافت، آن را به او توصيه مي كنيم كه ضد حالتي باشد كه بدن او احساس راحتي مي كند. اين بيماران بايستي از انجام كارهاي سنگين، برداشتن اجسام سنگين، خم و راست شدن و خوابيدن بر روي تختهاي نرم پرهيز كنند. ۳- ماساژ و گرم نگهداشتن موضع درد از نكات ديگري است كه بايد مورد توجه بيمار قرار گيرد. ۴- به بيماران توصيه مي كنيم از داروهاي گياهي مانند زنجفيل استفاده نمايند، ميزان مصرف اين داروي گياهي بايد با توجه به ميزان تحمل فرد تعيين شود. ◄تمرينات حركتي براي مبتلايان به آرتروز كمر تمرين ۱) آرام و با ستون فقراتي عمود بر نشيمنگاه روي صندلي بنشينيد. دستها را روي كاسه زانو بگذاريد و با فشاري آرام روي عضله هاي باسن، عضله هاي شكم را به داخل ببريد به نحوي كه گودي كمر و فشار نرمي را بر آن احساس كنيد. سپس كتفها را در حالي كه سر ما خم نباشد به عقب فشار دهيد و مانند حالت عادي، دم و بازدم را بطور كامل انجام دهيد و ۱۵ ثانيه در همان حالت بمانيد. تمرين را پس از سه بار تكرار در سه نوبت در طي روز انجام دهيد. تمرين ۲) مانند حركت قبل آرام و با ستون فقراتي عمود بر نشيمنگاه روي صندلي بنشينيد. سپس دودست را به عقب برده و كتفها را به طرف عقب و به سوي يكديگر فشار دهيد، كتفها را حدود ۵ ثانيه نگه داشته و سپس آنها را به طرف جلو و بالا فشار دهيد، دقت كنيد كه سر پيوسته به سوي بالا بوده و با فشاري آرام روي عضله هاي باسن، عضله هاي شكم را به داخل ببريد به نحوي كه گودي كمر و فشار نرمي را بر آن احساس كنيد و با اين كار عضله هاي باسن و شكم شما منقبض مي شوند اين تمرين را سه بار تكرار كنيد و در سه نوبت در طي روز انجام دهيد. تمرين ۳) در نقطه اي از استخر بايستيد طوري كه آب تا زير سينه شما باشد سپس، دو دست را بالا ببريد و در حالي كه بدن ثابت است، دستها را حول محور شانه از عقب به جلو به چرخش درآوريد و اين حركت را چند بار تكرار كنيد. تمرين ۴) در مكاني از استخر بايستيد. طوري كه آب تا زير شكم شما برسد، سپس تا آن اندازه از ناحيه كمر خم شويد كه يك زاويه قائمه به وجود آيد، در اين حال باسن را در جهت چپ و راست و به صورت نيم دايره به چرخش درآوريد. }}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}} ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ درد زانو و آرتروز زانو
زانو بزرگترین مفصل بدن است که از بقیه مفاصل بدن بیشتر در معرض بیماری های مختلف میباشد.درد مفصل زانو بسیار شایع است ودرصد زیادی از بیماران مراجعه کننده به پزشک را تشکیل میدهد. ساختمان این مفصل از 3 استخوان درشت نی(tibia)- ران(femur ) و کشکک (patella ) تشکیل شده است .سطوح غضروفی این استخوان ها باهم در تماس بوده(کشکک با درشت نی در تماس نیست) و با لغزندگی و حرکت وباز و بسته شدن نقش بسزائی در کار و فعالیت شخص دارد.علاوه بر 3 استخوان یادشده فوق 4 عنصر مهم دیگر نیز در ساختمان این مفصل دخیل هستند که عبارتند از:1-منیسک ها 2- رباط ها(ligament ) 3- سینوویوم (پرده ترشحی) 4- کپسول (پرده سفت و سخت دربر گیرنده مجموعه سطوح مفصلی استخوان های یاد شده و منیسک ها-رباط ها- سینوویوم ). بیماری یا آسیب هریک از عناصر یاد شده فوق که در ساختمان مفصل زانو دخالت دارند باعث درد و مشکلات زانو خواهد شد. موارد زیادی از درد هاکه به عنوان دردزانو به حساب می آید مربوط به خود مفصل زانو با تشکیلات شرح داده شده بالا نبوده بلکه ناشی از ضایعات و مشکلات عناصر و بافت های اطراف زانو می باشد وباید از علل داخل مفصلی درد زانو تشخیص افتراقی داده شود. بیش از 90 درصد درد های زانو واطراف آن ناشی از ضایعات ضربه ای(trauma ) حاد یا مزمن میباشد. ضربه های نوع مزمن که بعضآ "مکانیکال" نیز نامیده میشود به مراتب بیش ازضربه های حاد در بروز درد های مفصلی دخالت دارد.مثلآ وقتی در یک مسافرت با اتوبوس بین شهری پس از چند ساعت نشستن درد زانو ظاهر شود این در را ناشی از ضربه مزمن تعریف میکنیم.وقتی پس از مدتی دوزانو یا چهار زانو نشستن درد زانو شروع شود ویا دریک فرد چاقی در راه رفتن طولانی درد زانو ایجاد شود به عنوان درد ناشی از ضربه مزمن نام برده میشود. بجز بافت غضروفی که فاقد عروق و اعصاب می باشد-آسیب و تخریب هر یک از عناصر 4 گانه تشکیل دهنده مفصل زانو با درد همراه است.تخریب غضروف مفصلی به تنهائی و مستقیم باعث درد نمیشود ولی بعلت:۱-استخوانسازی جدیدوغیر طبیعی جایگزین غضروف خراب شده -۲- آزاد شدن قطعات ریز غضروف در فضای مفصل. این خرده غضروف ها باعث تحریک پرده سینوویوم شده و همین تحریک-هم ایجاد درد میکند و هم افزایش مایع مفصلی زانو را به دنبال دارد و نهایتآ موجب تورم(آب آوردن زانو) ودرد بیشتر مفصل میشود.حجم مایع مفصلی زانو در حالت طبیعی در یک شخص بالغ حد اکثر 2 سی سی میباشد ودر شرایط غیر طبیعی(بیماری) ممکن است تا 150 الی 200 سی سی برسد. تورم و آب آوردن زانو خودش بیماری نیست بلکه مثل درد علامت بیماری محسوب میشود .تجمع مایع در زانو در ضربه ها ی مزمن و تخریب غضروفی (که معمولآ این مایع در ضربه های حاد خونی و در ضربه های مزمن و آرتروز ها غیر خونی است)-یک مکانیسم دفاعی بدن بوده چرا که افزایش حجم مایع با افزایش آنزیم های مخصوص همراه بوده و باعث حل و قابل جذب کردن براده و لاشه های غضروفی آزاد در فضای مفصل میشود تا این فضا همواره تمیز و عاری از هر گونه مواد مزاحم کار مفصل باشد. مایع خیلی زیاد(تورم درد ناک) مفصل زانو را بهتر است ضمن بیحرکت سازی با سرنگ تخلیه نمود. ولی تورم غیر دردناک را بهتر است بیحرکتی نسبی داد و اجازه داد که مایع و آنزیم ها کار طبیعی خودر انجام دهند مگر اینکه علت خاص ایجاد کننده این تورم را با تشخیص یک متخصص بخواهیم با روش خاص خودش درمان بکنیم. درد حاد زانو(و هر مفصل دیگری) به هر علتی که ایجاد شود ابتدا با بیحرکتی (زانو در زاویه صفر درجه ) {شکل-راست صفردرجه و چپ ۳۰ درجه است} و با گذاشتن کیسه آب یخ روی آن باید تسکین داد سپس اقدامات بعدی تشخیصی درمانی انجام شود.(زاویه بی حرکتی در مفاصل دیگر متفاوت است). شایعترین علت درد زانو ضربه ها- فشار ها یا کشیدگی مزمن میباشد و درمان آن بطور کلی و اصولی مراقبت و بی حرکتی نسبی زانو بمدت 3هفته الی 3 ماه میباشد.موثق ترین راهنما در این سیر درمانی علامت درد است .باید زانو را در حالتی قرار دهیم یا در زاویه ای از دامنه حرکتی از آن کار بکشیم که بدون مصرف هیچ داروئی درد نداشته باشیم. اگر حالت بیدردی مدتی ادامه یابد(برحسب موارد مختلف بین 3هفته الی 3 ماه) بهبودی حاصل میشود.در صورتیکه با این روش روند بهبودی احساس نشود بایداقدامات تشخیصی درمانی تخصصی انجام گیرد. آرتروز مفصل زانو بسیار شایع است. نوع ثانویه-در افراد چاق-در سنین بالای 50 سال شایع تر است. درمان اصلی و علتی آن رفع عوامل ثانویه از جمله لاغری و مراقبت در بکار گیری زانو در زوایای حرکتی بیدرد و انجام حرکات ورزشی ونرمشی مخصوص زانو و همچنین ورزش های هوازی فزاینده ظرفیت و راندمان قلبی-عروقی-ریوی است. چند ماه ورزش شنا سپس پیاده روی و تند روی در سطح صاف و با کفش مناسب شرایط را به سمت بهبودی می برد.مصرف ویتامین ها و کلسیم و مواد غضروف ساز(گلو کوزامین) کمک قابل توجهی نمیکند
*************************============= ======================================================= ====================================================
[ یکشنبه بیست و هفتم اردیبهشت 1388 ] [ 3:36 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
پیش از من وتو لیل ونهاری بوده است
گردنده فلک نیز بکاری بوده است
هرجا که قدم نهی تو بروی زمین
آن مردمک چشم نگاری بوده است ======================== ا//////////////////////////////////// این کهنه رباط که عالم نام است وارمگه ابلق صبح وشامست
بزمیست که وامانده صد جمشید است قصریست که تکیه گاه صد بهرامست [ شنبه بیست و ششم اردیبهشت 1388 ] [ 1:26 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
[ پنجشنبه هفدهم اردیبهشت 1388 ] [ 4:2 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
درس معلّم ار بود زمزمه محبّتی زیان های تنبیه مقدمه ای برای تفکر هم چون جوجه گنجشکی که دردام بچّه ای بازیگوش گرفتارشده باشد ،می لرزید. این رعشه تاعمق استخوان هایش رخنه پیداکرده بود.یک لحظه ازاوفاصله گرفت. چه گناهی مرتکب شده که در جلوی دانش آموزان دیگر باید این چنین حقیر شود؟ مگرهمه ی انسان ها آنچه راکه حفظ می کنندهمیشه به خاطرمی سپارند؟آیا مطلبی که درآینده نه چندان دورازخاطرش محو خواهد شدو نه مرهمی است برای زندگی آتی او،بایداین چنین فرجامی داشته باشد؟آیا شخصیّت اشرف مخلوقات بایداین چنین خرد شود؟یک لحظه تصمیم گرفت چوب دستش را تکه تکه نماییدواین کار را خیلی سریع انجام داد. دانش آموزان هاج وواج به معلمشان نگاه می کردند. آیا معلم می خواهد این بار از کابلی یا شلنگی استفاده کند؟امّا با کمال تعجّب دیدند که اوبرروی صندلی نشست بی هیچ حرکتی به نقطه ای خیره شد.لحظاتی سکوت همه جا را فرا گرفته بود . دوباره از جایش بلند شد به طرف دختر بچّه رفت ازاو معذرت خواهی کرد. تصمیم گرفت تحت هیچ شرایطی دانش آموزی راتنبیه نکند . بچّه های مدرسه از آن به بعد او را خیلی دوست داشتند چون واقعا مهربان بود. از آموختند که هنگام عصبانیت نفس عمیقی بکشند وهیچ کاری را انجام ندهند.در حیاط دبستان دیگر دعوایی نمی شدحرف زشتی بین آنان ردوبدل نمی گشت. بعدازمدّت هااحساس می کردند برای دیگران بخصوص آقا معلّم ارزشمند شده اند هنگامی که سوالی می پرسیدو آنها از جواب عاجز می ماندند،معلم دوباره توضیح می داد این بار با دقّت بیشتری گوش می دادند چون نمی خواستند معّلم چوبی به دست بگیرد.آنان پی بردند که بزرگ شده اند . حدیثی با خوش خط از حضرت علی «ع» را در تابلو گذاشته بود هر وقت از کنارش رد می شد به آن نگاهی می انداخت .«اگر کسی در خود احساس بزرگی نکند از شّراو در امان نیستی » زیان های تنبیه
تنبیه دارای زیان های پیداوپنهانی است که شخصیت کودک راتحت تاثیرقرارمی دهد.عمده ترین آثارمنفی تنبیه عبارتند از(1): شکستن شخصیّت: تنبیه چه به صورت بدنی وچه به صورت روانی از قبیل سرزن ،عتاب،تحقیرو محرومیت،شخصیت فردراخرد می کند واورابه سوی خمودی وانزوا وحتی گــــــــــاهی هم فساد می کشاند. بی اعتمادی به مربّیان و والدین: تنبیه موجب می شود که اعتماد کودک از والدین ومربّیان سلب شود وآنها راافرادی زورگو،متجاوزوستمکاربه حساب آورد.کودکی که از والدین ومربیّان کتک می خورد،نمی تواند نسبت به حسن نیّت آنها اعتماد داشته باشد. این احساس در کودکان کم سن ،بیشتر پدید می آید؛به ویژه هنگامی که ندانند چرا تنبیه شده اند وعلّت کتک خوردن شان چه بوده است . آنها گمان می کنند که والدین و مربّیان از قدرت خود سوءاستفاده کرده اندو محبت شان دروغین است. ایجاد زمینه برای خشونت ها : تنبیه ممکن است جلوی سر به هوایی کودکان را بگیرد وبه طور موقت،آرامش وسکون را در محیط شلوغی که ساخته است ، فراهم کند. آمّا این امکان را هم ایجاد می کند تاقدرت عمل وابتکارراازدست مربی خارج سازد. پیدایش ترس واضطراب : درمواردی امکان داردتنبیه زمینه ساز ترس و اضطراب کودک ودر نهایت موجب کناره گیری اوازوالدین ومربیان شود. اضطراب نیزسبب خواهدشدکه قراروآرام ازکودک سلب وتوان کاروتلاش ازاو گرفته شود. در این صورت کودک دفتار عادی وسازگارانه خودرااز دست می دهد . تسلیم وبردگی :اگر تنبیه،سبب تسلیم کودک شود واورا رابشکندوالدین ومربّی موفّق نخواهد بود ، چرا که کودک دائمادرصددمخفی کاری وچاره جویی برای نجات است . تسلیم ناشی از زور،غیرازتسلیم ناشی از منطق واستدلال است. وقتی کودک قانع وتسلیم شود، درپی اجرای دستورات وراهنمایی های مربّی است امّا زمانی که آن راناشی از زور واعمال قدرت بداند ،سعی خواهد کرد به نحوی از دستورات طفره رود. جرم وتبهکاری : براساس تحقیقات انجام شده ،بسیاری ازافرادی که در بزرگسالی مرتکب جرم می شوند ویا افرادی که بی بند وبارولاابالی بار می آیند ، از کسانی هستند که بر اثر تنبیه درکودکی دچار عقده های درونی شده اند . بد آموزی ها: تنبیه به ویژه درمواردی که برای کودک عّلتی روشن وتوجیه کننده نداشته باشد ، منطق زور واعمال خشونت را در آنها تقویت می کند . این کودکان درمواجهه باکودکان ضعیف تر از خود اقدام به اعمال قدرت می کنند . این رفتارازیک سو ناشی از درس نادرستی است که والدین و مربّیان گرفته اند واز سوی دیگروسیله ای است برای عقده گشایی ونجات دادن خود ازاحساس فشاری که در درون احسا س می کنند . آسوده کردن وجدان : کودکی که جرمی مرتکب شده و به سرعت مورد تنبیه قرار می گیرد، خود راازآن جرم و اشتباه مبرّا می داند ووجدانش راحت است که بابت کاربدی که انجام داده ،عقوبت خود را یافته است. این امرنوعی معامله را در گناه درفکراو مستقرمی سازد ووجدان او را می کشد . به همین دلیل بعدها که باز هم هوس همان لغزش واشتباه را کند ،می تواند با جرات مرتکب آن شود ،چون می داند در ازای فلان لغزش ،چه عقوبتی در انتظار اوست؛یعنی جرم ازاو،تنبیه از آنان.
[ پنجشنبه هفدهم اردیبهشت 1388 ] [ 3:56 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
آيا تنبيه بدني آخرين راه چاره است؟
بعضي از والدين آخرين راه چاره رادرتربيت فرزندان تنبيه بدني ميدانند اما همواره به جاي تنبيه واعمال خشونت راه بهتري هم ميتوان پيدا كرد چون تنبيه بدني عوارض متعددي در رفتار و روحيه فرزند شما به جاي خواهد گذاشت حتي اگربسيار به ندرت كودك خود را تنبيه مي كنيد،اين مطلب را مطالعه كنيد.بسياري از والدين عمدا دست به تنبيه بدني نمي زنند.معمولا اين رفتار از بزرگترها وقتي سر ميزند كه كنترل خود را از دست بدهند ويا احساس نا اميدي كنند. ممكن استپدر به خاطر اين كه سه بار از كودك خواسته تلويزيون را خاموش كند و او توجهي نكرده عصباني شود وكتكش بزند يا وقتي پسر كوچولوي پنج ساله به وسط خيابان مي دود شايد مادرش او را بزند تا حواسش بيشتر جمع باشد.همه پدر ومادرها ميدانند كه گوش نكردن كودك به حرف آنها چه قدر ناراحت كننده است.نگراني ودلهره از به خطر افتادن سلامت كودك هم به همين صورت.مادري كه گفتيم از اين كه پسرش دوباره به وسط خيابان بدود ومثل اين دفعه شانس نياورد،خيلي نگران است. اكثر والدين حداقل يكبار فرزندانشان راتنبيه بدني كرده اند يا احساس كرده اند او يك كتك مفصل لازم دارد.امابه راستي چرااين تعدادازپدر ومادران ازتنبيه بدني استفاده مي كنند؟شايدبگوييد:چون مؤثراست.ولي واقعيت اين است كه اگرتنبيه بدني مؤثرباشد فقط وفقط دركوتاه مدت تاثير گذار است.مادر سميرا كوچولوگهگاه او را تنبيه بدني مي كند ولي آن سوي ماجرا اين است كه،مربي او در مهد كودك مرتب بايد مراقبش باشد تا بچه هاي ديگر را آزار ندهد. درسال2002يك تحقيق وسيع درموردآثارو عوارض تنبيه به عمل آمد.خانم (اليزابت تامسون)ازمركزملي كودكان فقير در دانشگاه كلمبيا،اطلاعات گردآوري شده طي 62سال را مورد بررسي قرار دادودريافت كه:هرقدركودك بيشتر تنبيه شود احتمال بروز رفتار پرخاشگرانه در او بيشتر مي شود.ضمنا چنين كودكاني بيشتر رفتارهاي نادرستي مثل دروغگويي،حقه بازي و آزار واذيت ديگران را ازخود نشان مي دهند.كودكاني كه با تنبيه بزرگ شده اند كمتر درست ونادرست را تشخيص مي دهند.ودرغياب والدين خود بيشتراز ساير بچه هارفتارهاي نادرست و بي ادبانه انجام مي دهند.يكي ازمادران كه معمولا فرزندش را تنبيه مي كندمي گويد:بچه من موقعي رفتارش درست است كه اوراتنبيه مي كنم.اماراستش،نمي دانم رفتاردرست او به خاطر ترس است يا اينكه واقعا خوب و بد را از هم تشخيص داده است. آيا جايگزين مناسبي به جاي تنبيه وجود دارد؟رفتارهايي كه درذيل آورده شده بااين اعتقاد فهرست شده كه يك كودك سزاوار احترام است.حتي وقتي رفتارش آن گونه كه بايد نيست.سعي كنيد در رفتارتان ملايم ومهربان باشيد.وقتي تن صدايتان عادي و طبيعي باشد كودك بهتر حرفتان را مي شنود.كمي تامل كنيد.يك مكث كوتاه درعكس العمل واندكي صبرهنگام هيجان،ميتواند گره گشا باشد.چه اشكالي داردكه بگوييم:الان براي مواجهه وحل اين مسئله خيلي ناراحت هستم.وموقعيت مناسب نيست.بعدا درموردش صحبت مي كنيم. به بياموزيد.بهجايمجازات او به خاطر كار نادرستش،كار درست رابه اويادبدهيد.مثلا بگوييد،وقتي اسباب بازي هايت را دراتاق پذيرايي رها مي كني من اين كارت رانمي پسندم.دوست دارم دفعه بعد انها را دركمد بگذاري. مثبت باشد.به جاي آنكه بگوييد،چند مرتبه بايد به تو بگوييم كه دندانهايت رامسواك بزن؟!ميتوانيد بگوييد،دندانهاي قشنگت رامسواك بزن كه همينطور قشنگ بماند.بعد منو خبر كن كه بعد از تو مسواك بزنم. توضيح به جاي تهديد.مي توانيد با يك توضيح مختص،علت زشتي رفتار اوراروشن كنيدتا درذهنش دليلي براي تغيير رفتارش داشته باشد.ازعصبانيت دوري كنيد.به جاي تمركزروي اشتباه یا رفتار نادرست كودك، كه شما را برای هیجان وعكس العمل احساسي آماده ميكند،از هر يك ازموارد خطاي فرزندتان به عنوان موقعيت خوبي جهت راهنمايي او وفرا گيري استفاده كنيد.انگيزه بدهيد.به او با جملات خاصي انگيزه بدهيد و صحبت هاي تشويق كننده داشته باشيد.انعطاف پذير باشيد.وقتي كودك مي پرسد:مي توانم اين برنامه را تاآخر ببينم،بعد بروم بيرون؟منطقي باشيد.اگر فرصت داريد،به درخواستش جواب مثبت دهيد.بدين ترتيب كودك رفته رفته با هنر گفتگو و مذاكره آشنا مي شود.از لجبازي و زورآزمايي بپرهيزيد.هيچ كاري مخربتر از وبي فايده تر از زورآزمايي با فرزند نيست.اورابه همكاري كردن تشويق كنيد.مثلا مي توان گفت :من مشكلي دارم.من دوست دارم تو پيراهن تميزي بپوشي ولي مي بينم كه تو باز هم همون قبلي را مي پوشي.به نظرت چطور مي شود اين مسئله را رفع كرد؟وقتي مشكل را با كودك در ميان بگذاريد احتمالا بيشتر علاقه مند مي شود كه در حل آن كمك كند.وبا شما همكاري كند.زيرك باشيد.اگر عملكرد فعلي شما اثر نداردبازيركي راه ديگري را پيدا كنيد.تغيير خط مشي شما آسان تر است تا اين كه هميشه بخواهيد اول اوتغيير كنيد.از خودتان بپرسيد:چه كار ديگري مي توانم بكنم تا او را به عكس العمل بهتري ترغيب كند؟ نكته:در رابطه با مجازات كودك اين سه نكته را به يادداشته باشيد. 1-هنگام عصبانيت از مجازات بپرهيزيد. 2-براي تلافي كردن يا انتقام كردن،مجازات نكنيد. 3-هميشه مجازات شديدتر ،مجازات بهتر نيست. آموزش خواندنآموزش خواندن خواندن ،ترجمه مستقيم نمادهاي نوشتاري فكر يا گفتاراست وحصول توانايي در اين زمينه مستلزم كسب مهاتهاي زير است.1-بازشناسي حروف،كلمه هاوجمله هاي زبان در يك نوشته.2-درك معاني عناصرمذكوروكشف روابط معنايي موجود ميان آنها كه درنهايت به درك پيام جمله ومتن منجر مي شود. خواندن مهارتي است كه به وسيله ي آن مي توان از مطالب نوشتني كسب اطلاع كرد. اهميت خواندن خواندن از جمله وسايل مهم فهميدن در دنياي كنوني است.فردمي تواندنتيجه ي تحقيقات ومطالعات ديگران را كه مدتها به درازا كشيده شده است.از طريق خواندن در مدت زمان كوتاهي فرا بگيرد. همه ي يادگيريها نشاني از حافظه دارند. اگرماتجربه هايمان را به كلي فراموش مي كرديم،نمي توانستيم چيزي ياد بگيريم.دراين صورت،زندگي ما مجموعه اي از تجربه هاي گذرا مي شد.كه هيچ گونه پيوندي بين آنها وجود نداشت ونمي توانستيم حتي ازعهده ي يك مكالمه ي ساده هم برآييم. به طور كلي سه نوع الگوي مشخص براي درك خواندن وجود دارد. 1-الگوهاي داده محور 2-الگوي مفهوم محور 3-الگوي تعاملي خواندن -الگوهاي درك خواندن كه به رمزگشايي ورشته كردن معاني واژه تاكيددارند.داده محورند. -الگوهاي مفهوم محور تاكيد خودرابردانش قبلي مي گذارند.به جاي اين كه خواندن تحليل مشروح وسلسله وار متن به منظوركسب معنا تلقي شود.الگوهاي مفهوم محور براين فرض استوار است كه انتظارات خوانندگان از متن ودانش قبلي ايشان درباره ي موضوع،تعيين كننده ي فرايند درك است.در اين ديدگاه خوانندگان از نمادهاي مكتوب روي صفحه براي ساختن معنا استفاده مي كنند. -الگوي تعاملي خواندن:در دو الگوي پيش نارسايي هايي وجود دارد.به دليل كاستي هاي داده محور و مفهوم محور،چندين الگوي ديگر كه در آنها فرآيند هاي داده محور و مفهوم محور درتعاملند.پيشنهاد شده است.مانند الگوي جاست و كارپينر- اين دو فرايند هايي را در سطح تطبيق الگو،حافظه ي كاري و حافظه ي دراز مدت پيشنهاد كرده اند.اين فرايندها به صورت متوالي نيستند.بلكه بايكديگر تعامل دارند.
دانستني ها
دانستني ها: هر تكه كاغذ را نميتوان بيش از 9 بار تا كرد. واقع مايعي است كه بسيار كند حركت مي كند.
ارزشيابي كيفي،توصيفيارزشيابي كيفي،توصيفي
ارزشيابي تا به حال به صورت امتحان بوده وامتحان يك جزء بوده كه به اشتباه به صورت كل قرار گرفته است. تعريف اندازه گيري:اندازه گرفتن يك ميز،به كمك متر ،و.....(قدگرفتن) ارزشيابي:هم قد را اندازه مي گيريم وهم وزن آن چيز را. سنجش:علاوه بر اندازه قد،وزن،نقدي هم بر آن چيز مي زنيم.قيمتش را هم مي پرسيم.
براساس تعريف يونسكو:يادگيري بصورت يك خيمه (چادر)است.كه چهار ستون دارد. 1-ستون اول=دانش:كه اساس وپايه يادگيري است. 2-بكار بستن دانش:(دانش رانندگي كه قبولي در آزمون راهنمايي و رانندگي نشان دهنده ي رانندگي بدون نقص نيست.) 3-زيستن=يعني دانش راياد بگيريم ودرزندگي بكار گيريم.)
4-باهم زيستن. آيا مي دانيد(گوناگون)ایا میدانید ایا میدانید بىخوابى سريعتر از بىغذايى موجب مرگ آدمى میشودایا میدانید هر فرد بطور متوسط يک سوم عمر خود را در خواب میگذراند ایا میدانید تمامی فلزات بجز آنتیموان و بیسموت در مواقع انجماد حجمشان کاهش می یابد ایا میدانید استرانسیم از بقایای موجودات دریایی به دست می آید ایا میدانید کادمیم فلزی سمی است که در ساخت باطری های خشک کاربرد دارد ایا میدانید گالیم در دمای 30 درجه مایع می شود ایا میدانید اکسید کروم در ساخت نوار کاست و فیلم ویدئو استفاده می شود ایا میدانید لیتیم در جامد کردن روغن های صنعتی کاربرد دارد آموزش رياضيآموزش ریاضیمعلم رياضي در طول سال هاي تدريس ، ممكن است با اين پرسش از جانب دانش آموزان خود رو به رو شود كه رياضيات به چه دردي مي خورد ؟ و يا چرا بايد رياضي ياد گرفت ؟ و هر معلمي به فراخور دانش و تجربه ي خود پاسخي در اين زمينه ارائه مي كند. شايد ساده ترين توضيح در مورد علت يادگيري رياضيات ، آن باشد كه رياضيات با زندگي ما و به طور كلي با جهان اطراف ما عجين شده است . رياضيات ، يكي از كليد هاي اصلي درك جهان محسوب مي شود و به قول گاليله طبيعت با زبان رياضيات سخن مي گويد. با اين حال بسياري از دانش آموزان ما نمي خواهند در آينده رياضي دان شوند و پاسخ ما براي آنان قانع كننده نخواهد بود. ژان پياژه – روان شناس بزرگ سوئيسي – نشان داد كه كودكان در مراحل مختلف رشد جسمي و رواني قادر به يادگيري سطح خاصي از دانش هستند و علوم جديد يادگيري بر اين نكته تأكيد دارند كه يادگيري مي بايد براساس كسب موفقيت هاي موضعي و احساس رضايت از روند يادگيري استوار باشند. اين موضوع در روش هاي قديم آموزشي و از جمله روشهاي مكتبخانه اي ناديده انگاشته مي شد. ادامه مطلب شگفتيهاي بدن1-روزانه بيش از 50هزار بار نفس مي كشيم. 2-هر روز يك ليتر بزاق در دهان توليد مي شود.
3-هر سلول سرخرگي 300ميليون مولكول هموگلوبين را جابجا مي كند. 4-استخوان ران زماني كه كاملاِ عمود بر زمين است يك تن وزن را تحمل مي كند. 5-وزن مغز نوزاد نيم كبلوگرم است،در شش سالگي به يك ونيم كيلو گرم مي رسد. ادامه مطلب فرشتگاني كه نامشان در قرآن آمده است.زیان های تنبیهمقدمه ای برای تفکر هم چون جوجه گنجشکی که دردام بچّه ای بازیگوش گرفتارشده باشد ،می لرزید.این رعشه تاعمق استخوان هایش رخنه پیداکرده بود.یک لحظه ازاوفاصله گرفت. چه گناهی مرتکب شده که در جلوی دانش آموزان دیگر باید این چنین حقیر شود؟ مگرهمه ی انسان ها آنچه راکه حفظ می کنندهمیشه به خاطرمی سپارند؟آیا مطلبی که درآینده نه چندان دورازخاطرش محو خواهد شدو نه مرهمی است برای زندگی آتی او،بایداین چنین فرجامی داشته باشد؟آیا شخصیّت اشرف مخلوقات بایداین چنین خرد شود؟یک لحظه تصمیم گرفت چوب دستش را تکه تکه نماییدواین کاررا خیلی سریع انجام داد. دانش آموزان هاج وواج به معلمشان نگاه می کردند
کمک به دانش آموزان در یادگیری گروهیکمک به دانش آموزان در یادگیری گروهی دانش آموزان از همدیگر چیزهای بسیاری میآموزند. آنها اغلب مطالبی را که یک تازه آموخته توضیح میدهد، راحت تر متوجه میشوند. اکثر دانش آموزان لذت میبرند دست کم بخشی از وقت خود را صرف کارهای گروهی کنند. نکات زیر ممکن است به شما کمک کنند تا بیشترین استفاده را از کار گروهی ببرید. 1- در رابطه با دلایل خود برای فعالیت های گروهی، با دانش آموزان صادق باشید. با آنها راجع به مزایای آموزش گروهی صحبت کنید. 2- به جای رقابت، برای تشریک مساعی برنامه ریزی کنید. برای آنها فعالیت های گروهی ترتیب بدهید تا تکالیف بین اعضای گروه تقسیم، و تجربه نصیب همه شود. 3- به دانش آموزان یاد دهید به همدیگر کمک کنند. دانش آموزان را به گرفتن تست از یکدیگر تشویق کنید تا بتوانند به صورت غیر رسمی، هم در طرح سؤالات منطقی و هم در پاسخ دهی به پرسشها تمرین کنند. 4- دانش آموزان را به ارزشیابی اوراق یکدیگر بگمارید. کمترین خاصیت این کار آن است که آنها پاسخ های خود را با نمونه پاسخ هایی که به آنها داده اید مقایسه کنند. متعاقباً با افزایش مهارت آنها در ارزشیابی کار یکدیگر، میتوانید آنها را به انواع پیچیده تری از این گونه ارزشیابی، که در آن دانش آموزان با در نظر گرفتن یک ضابطه معین یا از قبل توافق شده نسبت به کار همدیگر اظهار نظر میکنند، تشویق نمایید. 5- به دانش آموزان فرصت دهید به همدیگر درس بدهند. درس دادن به دیگران بهترین راه برای تثبیت دانسته های خود است ( ما آموزگاران این راه میدانیم! ). 6- گروه های متفاوتی تشکیل دهید. وقتی دانش آموزان را برای همکاری های دسته جمعی گروه بندی میکنید، راجع به نحوه آرایش آنها بیندیشید. در شرایط مختلف ممکن است بخواهید آنها را در گروه های دوستی، گروه هایی بر اساس توانایی و یا تیم های یادگیری جای دهید تا محدوده قابلیتها و تواناییها را متعادل سازید. 7- مواظب احساسات آنها باشید. نسبت به رسیدگی به مشکلات بین فردی درون هر گروه حساس باشید. هیچ دلیلی وجود ندارد دانش آموزانی را که علاقه ای به یکدیگر ندارند وادار به همکاری با هم بکنید. شاید لازم باشد طرح هایی احتیاطی در نظر داشته باشید تا در صورت بروز اشکال، آرایش گروهها را تغییر دهید. 8- از تنبلی جلوگیری کنید. بر فعالیت های گروهی نظارت کنید تا مطمئن شوید هیچکس در هیچ کدام از گروهها تنبلی نمی کند و یا دزدانه از روی کار دیگران تقلب نمی کند. 9- دانش آموزان مشکل ساز را تقسیم کنید. گه گاه ترکیب گروهها را تغییر دهید تا دانش آموزان محبوب یا مشکل ساز همیشه در گروه یکسانی باقی نمانند. 10- اجازه دهید گروهها حاصل کار خود را در اختیار هم قرار دهند. به گروهها فرصت دهید با تبادل اطلاعات، توضیحات و غیره، در مورد نتایج نهایی فعالیت های همدیگر، از دانسته های هم استفاده ببرند.
حکایتحکایت میگویند مردی کنار دریا نشسته بود و با قاشق ماست توی دریا میریخت و به هم میزد یکی از او پرسید چه میکنی پاسخ داد دوغ درست میکنم !!! مرد گفت دوغ درست نمیشود !! مرد قاشقی دیگر ماست در دریا ريخت و با دقت به هم زد وگفت ولی اگر بشود عجب دوغی میشود !!!
آموزگاران حرفه اي :بايدها و نبايدهاآموزگار حرفهاي : چگونه كلاس درس را اداره كنيم
در اين نوشته چند پيشنهاد مختصر و روشن آورده شده است كه به كار هر معلمي ميآيند. اين پيشنهادها به متغيرهاي زيادي اشاره ميكنند كه در كنترل معلماند و بهتر است به آنها توجه شود. متغيرهاي زيادي بر فرايند ياددهي- يادگيري اثر ميگذارند كه آشكارترين آنها را بايد معلم ، دانشآموز ، موضوع درس و محيط يادگيري شمرد، كه در اينجا، تأكيد و تمركز بر كار معلم بوده است. در جمعآوري اين پيشنهادها در كنار مراجعه به صاحبنظران تعليم و تربيت، پرسش از دانشآموزان مختلف، زمينه ساز اصلي بوده و از آنان چنين پرسيده شده است: حتماً معلماني را از سالهاي قبل به خاطر داريد كه "خوب" يا "بد " بودهاند. ادامه مطلب [ پنجشنبه هفدهم اردیبهشت 1388 ] [ 3:51 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
نظريه هاي يادگيري:شناخت گرايي شناخت گرايان،برخلاف رفتارگرايان به جاي تاكيد بررفتار قابل مشاهده،فراينده هاي عالي ذهني مانندتفكر،تعقل،ادراك ومسئله گشايي را موردتوجه قرار مي دهندوبراين باورند كه يادگيري فرايندي دروني است كه حافظه،انگيزش وتفكر نقش مهمي درآن بازي مي كنند. بر اساس اين ديدگاه،يادگيري فرايندي كه طي آن دانش واطلاعات به وسيله ي خود يادگيرنده: كسب مي شود.* پردازش مي شود.* دست كاري مي شود.* وبه ياد سپرده مي شود.* سپس دانش واطلاعات كسب شده در موقعيت مناسب به وسيله ي خود يادگيرنده: _به يادآورده مي شود.* _سازمان بندي مي شود.* وبادانش واطلاعات جديد پيوند مي خورد. معتقدند يادگيري برچهار عمليات ويژه استوار است: *دريافت محركها يااطلاعات. *پردازش اطلاعات. *نگهداري وذخيره ي اطلاعات. *انتقال اطلاعات از پيشگامان نظريه ي شناخت گرايي مي توان به گشتالت،برونر،پياژه اشاره كرد. تدريس شناخت گرا: دراين تدريس برانجام فعاليتهاي ذهني مانند تجزيه و تحليل،استنباط،مقايسه،مشاهده وآموخته هاي پيشين تاكيد مي شود.هم چنين تفاوتهاي فردي مورد توجه قرار مي گيرد. ابتدا كليات سپس مطالب فرعي تر وجزيي تر معرفي مي شوند. در اين تدريس معلم از دادن پاسخ مستقيم به سؤال دانش آموزان پرهيز مي كند. ايجاد محيطي كه بتوان حتي پاسخهاي غلط راهم پذيرفت مهم است.چون آنها ميزان دانش ونحوه ي انديشيدن دانش آموزان را روشن مي سازند. در رويكرد شناخت گرايي،معلمان فعاليتهايي را براي يادگيري فراگيران پيش بيني مي كنندوبه اجرا در مي آورند كه داراي ويژگيهاي زير باشند. *فراگير را در يك فضاي جذاب تجربه پذيري غرق كند. *ازنطر فراگبر،معنادار وچالش برانگيز باشد. *زمينه هاي تحليل فراينديادگيري توسط فراگير را از طريق كسب تجربه ي پردازش فعال،فراهم كند. *فضا را براي نگريستن متفاوت به مسئله ويافتن راه حلي نو و خاص آماده كند. معلم به فراگير نشان مي دهد كه چگونه آن چه را ياد گرفته است در زندگي روزمره بكار گيرد تا يادگيري معنادار شود. بيش تر از انگيزش دروني استفاده مي شود. انگيزه هاي دروني عبارتنداز: *ميل به يادگيري *همكاري با ديگران *كنجكاوي وميل به تحقيق براي رفع ابهام *انگيزه ي توانمند شدن در رويكرد شناخت گرايي،معلمان داراي سه نقش مهم هستند: *سازمان دهنده ي محيط يادگيري، *سنجش كننده تفكردانش آموزان وپايه گذار فعاليتهاي گروهي.
ارزشيابي با رويكرد شناخت گرايي درارزشيابي بارويكرد شناخت گرايي،علاوه برآزمونهاي عيني از آزمونهاي انشايي وباز_پاسخ نيز استفاده مي شود. تكاليفي براي فراگيران مطرح مي شودذكه با سطح توانايي فردي آن ها متناسب باشد.
*درشناخت گرايي به يافتن راه حلهاي متفاوت در پاسخ به حل مسئله،بها داده مي شود.
*در شناخت گرايي فرايند حل مسئله مهم است نه حفظ كردن حقايق.
(موضوع بعدي ساختن گرايي)
نگاهي بر نظريه هاي يادگيريباسمه تعالي عوامل زيادي ساخت وبنيان روشهاي تدريس را پايه ريزي مي كنند. ازجمله اين عوامل ديدگاههاونظريه هاي يادگيري مي باشند. يادگيري:فرايند تغييرات نسبتاپايدارحاصل از تجربه دررفتاربالقوه ي يادگيرنده است. نظريه هاضمن هدايت روشهاي تدريس،معلمان را باسودمندي وكاربردي بودن روش بكار گرفته شده،آشنا مي سازند.نكته قابل توجه اينكه هريك ازنظريه هاي يادگيري برجنبه خاصي از يادگيري تاكيد دارند. نظريه هاي يادگيري:الف:رفتارگرايي. ب:شناخت گرايي. ج:ساختن گرايي رفتار گرايي:بررسي علمي رفتار انسان است وهدف نهايي آن پيش بيني وكنترل رفتار مي باشد.علاقه رفتارگرايان به رفتاروتغييراتي است كه بر اثر تجربه در آن ايجاد مي شود.معتقدندرفتارهاي قابل مشاهده واندازه گيري بايد مطالعه شوندورويدادهاي ذهني رابايد ناديده گرفت،زيرا نمي توان آنها را مستقيما بررسي كرد. براساس اين نظريه،يادگيري عبارت است از:((ايجادوتقويت رابطه وپيوند بين محرك وپاسخ در سيستم عصبي انسان.))ازپيشگامان اين نظريه مي توان به واتسون،پاولف،ثرندايك،اسكينر اشاره كرد. تدريس رفتارگرا: درتدريس رفتارگرا،نتايج وپيامدهاي يادگيري(هدفهاي آموزشي)به طور واضح و روشن براي فراگيران بيان مي شود تا آنان بتوانند انتظارات را در نظر گرفته ودرباره ي آن قضاوت كنند كه آيا به نتايج پيش بيني شده رسيده اند يا خير.درتدريس رفتارگرا،فراگير دريادگيري منفعل يا اثر پذير است.به عبارتي فراگير لوح سفيدي است كه كارهاي معلم او را تحت تاثير قرار مي دهد.در اين تدريس رسيدن به نتيجه ي مطلوب بسيار مهم است. معلم با رويكرد رفتارگرايي
معلمان رفتارگرا،محور ومركز يادگيري هستند.وآموزش كاملا كنترل شده است. معلمان،محتواي يادگيري رابه صورت آماده درترتيب و متوالي مناسبي(از ساده به پيچيده_ازشناخته به ناشناخته)ارايه مي دهند.تايادگيري ارتقاء پيداكند. معلمان،براساس هدفهاي رفتاري،آزمونهاي دقيقي تهيه مي كنند. معلمان رفتارگرادرتدريس خود ازسخنراني و تمرينهاي هدايت شده بهره مي گيرند. ارزشيابي با رويكرد رفتارگرايي در رويكردرفتارگرايي،فراگيران از طريق امتحانات كلاسي وبرگزاري امتحانات در مقياس وسيع(سراسري ونهايي)وآزمونهاي پيشرفت تحصيلي با انواع سؤالات عيني(چند گزينه اي،جوركردني و...)مورد ارزشيابي قرار مي گيرند. در رويكرد رفتارگرايي،تمرين و تكراردرفرايند يادگيري نقش بسزايي دارد. ارزشيابي در هرجلسه ي تدريس انجام مي گيرد. معيار قضاوت رفتارگرايان فقط (رفتار قابل مشاهده)است. هدف اساسي رفتارگرايان پي بردن به روابط قابل پيش بيني محرك ها وپاسخ ها است. [ پنجشنبه هفدهم اردیبهشت 1388 ] [ 3:45 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
خفتگان را خبر از محنت بیداران نیست
تاغمت پیش نیاید غم مردم نخوری [ پنجشنبه هفدهم اردیبهشت 1388 ] [ 3:29 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
بنام خداوند جان وخرد کزین برتر اندیشه برنگذرد
دست بوس معلمی هستم که مرا هردم به تغییر فرا خواند ویک نکته کلام تازه برزبانم بگذارد
نام کتاب: تعلیمات اجتماعی پایه سوم موضوع درس :اطاعت از قانون
نام معلم........... امار کلاس.........سال تحصیلی 87-88 نام مدرسه..........تاریخ.............
-
*دانش :قانون را تعریف کند. *درک:تصاویر علائم راهنمائی را رسم کند. *-کاربرد:آشنائی با نقش نیروی انتظامی در جامعه. *-تجزیه وتحلیل:رنگهای چراغ راهنمائی را از هم جدا میکند. *-ترکیب:بتواند از علائم رانندگی در عبور از خیابان استفاده کند. *-ارزشیابی: به آسیبهای بازی کردن درکوچه وخیابان پی می برد.
2- حیطه عاطفی: *-دریافت: درمورد جاهای خط کشی شده در خیابان سوال میکند.
*- سازمان بندی :از قانون طرفداری میکند. *- تبلور :بایاد گرفتن علائم راهنمائی با اعتماد به نفس از جاهای خط کشی شده عبور میکند.
*- آمادگی وتقلید: آیا به اطاعت از قوانین راهنمائی علاقمند است ؟
*- هماهنگی حرکات : باهماهنگی حرکات چشم .دست وپا میتواند با دوچرخه از خیابان عبور کند. *-عادی شدن : میتواند بدون نگرانی واسترس با مهارت دوچرخه را در خیابان براند
((ارزشیابی تشخیصی))
((ارشیابی ورودی از درس قبل))
{ایجاد انگیزه}
*-محوری: توضیحی (پرسش وپاسخ ) رسانه های آموزشی : سی دی ،مهره های راهنمائی ورانندگی گروه بندی: گروه کوچک چهار نفری مدل کلاس : به شکل یو لاتین <<رائه درس جدید>> *- بچه ها تا حالا به شهر قم رفته اید
*- آیا قانون را بایدفقط در خیابان رعایت کنیم؟
<<ادامه درس>> توضیحاتی در مورد اینکه :بچه ها یادتان باشد در جاهای شلوغ از محلهای خط کشی شده عبور کنید،به قانون احترام بگذارید ،به علائم راهنمائی ورانندگی همیشه توجه کنید ، وبدانید که مقررات راهنمائی ورانندگی فقط مخصوص رانندگان نیست، همانطوری که میدانیم عابرین پیاده هم باید از قانون اطاعت کرده وکسانی که سرپیچیمی کنند هم به خود وهم به دیگرا زیان میرساند
با انتخاب یکی از دانش آمزان می خواهیم که او با رسم تصویر چراغ راهنمائی توضیحات لازم را در مورد رنگها با همراهی دیگر دانش آموزان بیان کند
(توضیح) معلم در تدریس با توجه به مفهوم درس باید با استفاده از تصاویر ودیگر وسایل اموزشی مربوط به درس همراه بوده وتا میتواند به صورت مجسم وپرسش وپاسخ در نقش بندی مطالب ارائه شده فعالیت نماید وهمچنین دانش آموزان با انجام پرسش وپاسخ وگفتگو در بحث گروهی به نتیجه مشخص برسند واموزگارهم به عنوان راهنما در این تبادل نظر دانش آمزان را جهت داده تا یادگیری عمیق صورت بگیرد. وبا ارزوی سعادت ونیکبختی برای معلمین سختکوش ودلسوز میهن که خالصانه در جهت رشد استعدادهای نونهالان وانش اموزان بی وقفه تلاش میکنند اشرف مخلوقات این جهان بشر است ودراین میان معلم فرشته ای از جانب خدا در قالب انسان نمایان میشود که در راه رستگاری دیگران هرچه در توان دارد ایفای نقش کند واز این روست که معلمی شغل انبیاست وانبیا معلمان بشریتند که تا کشتی مخلوقات جهان را به نقطه کامل خدا خواهی برسانند [ چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388 ] [ 1:29 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
برای آزمونی دیگر آماده شویم
ازمونی که از یادگارهای رهائی بخش امام خمینی (ره) ان اسطوره قرن وجاوید تاریخ که برما هموطنان ایرانی واسلامی یک تکلیف هست باید برای ثبت خودمان در تاریخ بشریت ومقاومت خود را در برابر استکبار جهانی ثابت کنیم که فرزندان خمینی کبیر دمکراسیترین مرامها را در مملکت خودشان در نیازهای لازم به نمایش خواهند گذاشت ونیشخندی بر دمکراسی غربیان در بند بی هویتی خواهند زد
با حضور همه جانبه در ۲۲خرداد در سر صندوقهای رای وانتخاب اصلحترین کاندیدا برای خدمتگذاری زیر نظر رهبر فرزانه کشورمان با گامی پرتوان وبا ذهنی پویا وانتخابی خدا پسندانه مشتی محکم دوباره برپوزه یاوه گویان خواهیم نواخت [ سه شنبه پانزدهم اردیبهشت 1388 ] [ 5:52 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
[ پنجشنبه دهم اردیبهشت 1388 ] [ 4:39 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
[ پنجشنبه دهم اردیبهشت 1388 ] [ 4:31 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
[ پنجشنبه دهم اردیبهشت 1388 ] [ 4:23 قبل از ظهر ] [ کلثوم عزیزی ]
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| [ طراحی : ایران اسکین ] [ Weblog Themes By : iran skin ] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||